Engelstalige favorieten op het 49e filmfestival

Telefoonseks met Spike Lee in Cannes

door Eric Koch

De boog kan niet altijd gespannen zijn. Een man heeft op zijn tijd een verzetje nodig en als hij dat in eigen kring niet kan vinden, zoekt hij het elders. Ver hoeft hij niet te gaan. De telefoon overbrugt elke afstand. Een 06-nummer brengt hem direct in contact met de vrouw van zijn dromen, die liefdevol al zijn fantasieën vervult. Voor een gulden per minuut. "Het draait natuurlijk om geld, maar die vrouwen aan de andere kant van de sex-lijn zijn vaak halve therapeuten" zegt Theresa Randle, de hoofdrolspeelster in Spike Lee's Cannes-bijdrage 'Girl Six'.

De film volgt de belevenissen van een actrice, die na de zoveelste teleurstellende film-auditie een baan aanneemt als sex-telefoniste. Tot haar eigen verbazing gaat ze zich thuisvoelen achter de hoorn. De wensen en fantasieën van haar cliënten geven haar de gelegenheid om verschillende personages te spelen. Gesterkt door haar ervaringen besluit ze het als actrice opnieuw te proberen in Hollywood.

Voor de audities van de actrice in 'Girl Six' kon Teresa Randle ruimschoots uit eigen ervaring putten. "Dat ze je bij zo'n screentest vragen om je bloes uit te doen gebeurt vrij vaak, al heb ik het zelf gelukkig nooit meegemaakt. Maar je voelt je altijd overgeleverd aan de grillen van de man aan de andere kant van de camera. Wennen aan die druk en aan afwijzing heeft me jaren gekost. Vriendinnen van mij, uitstekende actrices, konden er uiteindelijk niet mee omgaan en hebben er een punt achter gezet. Auditie doen is een vak."

Net als het voeren van gesprekken aan de sekstelefoon? Ze lacht. "Ik heb er in het kader van de voorbereiding op deze rol ook een paar gevoerd. Met mannen met betrekkelijk alledaagse fantasieën. Die werden er voor me uitgepikt. De klanten worden bij het binnenkomen bij de telefooncentrale van zo'n 06-bedrijf onderscheiden op hun wensen. 't Ging me best redelijk af, maar mijn beroep zou het niet kunnen zijn. Maar je treft in zo'n centrale zeker andere actrices aan, net zoals huisvrouwen, studentes en zelfs mannen die zich als vrouwen voordoen."

'Breaking the waves'

Mannen seksueel ter wille is ook de vrouwelijke hoofdpersoon in de potentiële festivalwinnaar 'Breaking the waves'. Pure, blindelingse liefde en opoffering ligt ten grondslag aan het hoerige gedrag van Bess, die de godvrezende Ouderen in een Schots dorp een gruwel is. Ze waren er al op tegen dat ze trouwde met buitenstaander Jan, een werknemer op het nabijgelegen olie-platform. Maar de naïeve Bess houdt met heel haar hart van Jan en van God, met wie ze regelmatig gesprekjes voert.

Als ze God bidt om haar Jan, weg voor een paar weken werk op zijn platform, eerder thuis te sturen wordt haar wens op een tragische manier vervuld: Jan krijgt een zwaar ongeluk en blijft na een hersenoperatie over zijn hele lichaam verlamd. Hij wil dat ze haar leven niet weggooit aan zijn verpleging en zegt haar andere mannen te zoeken. Onder invloed van zijn medicijnen gaat hij zelfs verslagen eisen van haar seksuele ondernemingen.

Aanvankelijk kan ze daaraan niet voldoen. Ze kan maar van één man houden, van hem. Maar ook in haar onderonsjes met God komt ze tot de overtuiging dat het haar plicht is om haar man in zijn verlangens te steunen, dat zijn genezing afhangt van haar inzet om het goede te doen. Wat is het goede en waar leidt dat toe? Dat vraagt Lars von Trier zich in zijn bijzondere film af. Zijn hedendaagse Jeanne d'Arc triomfeert in de dood met haar opofferende trouw aan God over de bijbelvaste gemeenschap, die met het Boek in de hand anderen hun eigen kleinzielige vooroordelen opdringen.

'Jude'

Een dergelijke bekrompenheid treffen we ook aan in 'Jude', een fraaie verfilming van Thomas Hardy's laatste en somberste roman. Het decor is hier het Engeland van de vorige eeuw, waar de intelligente en ambitieuze boerenzoon Jude (Christopher Eccleston) vergeefs klopt aan de poort van de intellectuele hogere stand. Ook zijn ongetrouwde samenleven met zijn grote liefde Sue wordt niet geaccepteerd en dat leidt tot een tragedie. Als de ongebonden, eigenzinnige Sue speelt Kate Winslet na haar Oscarnominatie voor 'Sense and Sensibility' weer een mooie rol.

Vrolijker gaat het toe, als we ons rondje Groot-Brittannië afmaken, in Ierland. Stephen Frears neemt ons mee naar Barrytown voor het derde deel uit Roddy Doyles trilogie. Zijn Ierse werklozen blijven altijd humor en mogelijkheden in het leven zien. Donnel O'Kelly en Colm Meany knappen een oud busje op en gaan de enthousiaste voetballiefhebbers in de cafés na de rechtstreekse uitzendingen van het Ierse elftal op het WK in Italië voorzien van patat, hamburgers en andere hapklare vettigheden.

Hun wederwaardigheden leveren tal van grappige tafereeltjes op, maar het verhaal is te dun om een geslaagde anderhalf uur op te leveren. Datzelfde geldt voor 'Temptress Moon', de opvolger van Chen Kaige's gelauwerde 'Farewell to my Concubine'. Zijn nieuwe werkstuk rond China's filmgodin Gong Li is een traktatie voor het oog, maar gebruikt haar avonturen in crimineel Shanghai voornamelijk als kapstok om er betoverende beelden aan op te hangen.

De broertjes Coen zorgden met hun droge, zwarte komedie 'Fargo' voor een ruime glimlach, maar 'Breaking the waves' en Mike Leighs 'Secrets and Lies' zullen tot dusver de meeste indruk hebben gemaakt op het college van juryvoorzitter Francis Coppola.Christopher Eccleston en Kate Winslet in de sfeervolle film 'Jude'.

Publicatie 17 mei 1996