'Clockers' nam hij over van Martin Scorsese Spike Lee: "Mijn passie zit in mijn werk" door Dick van den Heuvel Hij geldt als een eigenwijze, eigengereide filmmaker. Spike Lee laat zich door niets en niemendal de wet voorschrijven. Hij bepaalt wat hij voor films maakt en niemand anders. Van 'Do The Right Thing' tot aan 'Malcolm X', het waren zijn keuzes om die films te maken en van niemand anders. Immers, Lee wil iets kwijt over de zwarten in zijn Amerikaanse samenleving en zal er alles aan doen om hun verhaal ongecensureerd en met volle kracht het witte scherm op te blazen. Daarom was iedereen nogal in de war toen Spike de regie van 'Clockers' op zich nam. Tot aan een paar weken voor de eerste opname toe, stond Martin Scorsese op de loonlijst om deze rolprent te regisseren, met Robert de Niro in de hoofdrol. Het was in de handen van de Italo-Amerikanen het verhaal van een witte politieagent die probeert om een paar zwarte tieners uit de bak te houden. Toen kreeg Martin Scorsese plotseling de kans om 'Casino' te maken en nam daar Robert de Niro mee naar toe. En daarom ging er een telefoontje naar Spike Lee of hij het stafje wilde overnemen. "Ik voelde er helemaal niks voor", meldt hij in Venetië waar hij zijn film voor het eerst aan het Europese publiek liet zien. "Ik las het script en werd er onpasselijk van. Allemaal stereotiepen. De witte man is ruwe bolster blanke pit. De zwarte tieners zijn allemaal slecht en verdorven." Focussen Hij toog aan de schrijfmachine en werkte in een paar dagen het scenario helemaal om. De rol van de politieman werd teruggebracht naar postuur 'supporting', en het verhaal ging zich focussen op de jongen die verdacht wordt van een moord die zijn broer eigenlijk heeft gepleegd. Spike Lee is geen prater. In het interview heeft hij de neiging om een andere kant uit te kijken als je hem een vraag stelt. Waar andere Amerikanen de training hebben om hun waar te verkopen in een vraaggesprek, houdt hij de arrogante houding vol die hij in zijn films ook adverteert. Wie hem daarmee confronteert, krijgt in eerste instantie een vernietigende blik en dan: "Mijn passie zit in mijn films. Je koopt toch ook niet een bulldozer om die in de garage te zetten en met je handen het puin te ruimen. Ik vind het vervelend om over mijn films te praten, want als ik er iets over moet zeggen dan heeft het verhaal zijn werk niet gedaan. Dat is teleurstellend." "Ik ben geen politicus", zegt hij met enige overtuiging in zijn stem. "Anders was ik wel achter het spreekgestoelte geklommen en had ik de wereld toegeschreeuwd. Ik heb maar weinig middelen om mezelf uit te drukken. Film is er een van. Daar zit mijn complete hart en ziel. Je moet me geloven dat ik niks achterhoud, maar meer dan wat ik in mijn films geef, heb ik niet in me." Rassenstandpunt Zou hij ooit een witte film kunnen maken? Een verhaal dat over blanken gaat of waarin blanken de hoofdrollen vertolken? Hij schudt het hoofd. "Niemand vraagt zich af waarom een Fransman Franse acteurs cast en over Frankrijk zijn verhalen vertelt. Dat is logisch, hij kent die mensen beter en je moet een regisseur niets laten maken waar hij geen verstand van heeft. Maar bij mij terwijl ik precies diezelfde keuze maak is dat plotseling een rassenstandpunt. Daar heeft het niets mee te maken. Ik treed niet buiten mijn oevers. Ik doe wat mij bekend is. Ik film mijn eigen adem. Wat zou ik te zoeken hebben in werelden die ik niet ken." En niet wil kennen, wellicht? "Ik wijs jou niet af. Mijn inspiratie is alleen nog niet uitgeput genoeg om me over te geven aan zomaar verhalen over zomaar mensen. Ik ben opgegroeid in Harlem, waar mijn vriendjes werden gearresteerd met te veel drugs en daarna in elkaar werden geslagen door de politie. Ik kreeg een kans om iemand te worden, maar alleen door toeval. Er waren in die buurt mensen zoals ik, met precies zoveel talent. Ze zijn door de goot gespoeld. Dat beeld probeer ik uit mijn herinnering te wassen met elke film die ik maak. Maar het zijn hardnekkige vlekken uit een bezoedelde jeugd." Foto: Spike Lee met hoofdrolspeler Harvey Keitel (links) en Martin Scorsese (rechts) van wie hij de regie van "Clockers" over nam. Publicatie 17 mei 1996