Spike Lee maakt imponerende Clockers

Moord als bewijs van volwassenheid

Strike wil van de bank af. Uitkijk spelen is tweederangs. Gerespecteerd wil hij worden, zoals een echte gangster. Zoals zijn grote voorbeeld, de plaatselijke drugbaron Rodney (Delroy Lindo). Die biedt Strike (Mekhi Phifer) (m) promotie aan. Hij mag zich bewijzen door een slechte betaler dood te schieten. De volgende morgen wordt de man gevonden. Doorzeefd met kogels. Maar is Smoke de dader?

Zijn broer Victor (Isaiah Washington) geeft zich aan als de schuldige. Een keurige huisvader, een harde werker. Rechercheur Harvey Keitel (l) gelooft niet in zijn schuld. Hij verdenkt Strike en speelt met de jonge crimineel en diens omgeving een psychologisch spel om de echte dader achter de tralies te krijgen. Maar de waarheid ligt ingewikkelder dan de oppervlakkige realiteit vaak doet vermoeden.

Dat was Spike Lee na zijn imponerende Do the right thing zelf ook even vergeten. Na zijn bijna racistisch zwart-witte Jungle Fever revancheert hij zich in zijn volwassen, afgewogen nieuwe film Clockers . De kampen zijn niet meer strak verdeeld in blank en zwart. Net zomin als in duidelijke schuldigen en slachtoffers. Realistisch toont hij dat er in elke groep rotte appels en goedwillende mensen te vinden zijn.

Tot ergernis van een zwarte collega wil Harvey Keitel nog wel eens een racistisch getint scheldwoord laten vallen, maar de politieman maakt slechts onderscheid tussen goed en fout. Collega s als John Torturro (r) laten (verwoord in mooi cynische en naar de werkelijkheid getekende dialogen) schouderophalend zwarte criminelen elkaar afmaken, maar Keitel blijft, bijna tegen beter in, strijden voor wet en gerechtigheid.

In een omgeving, waar sociaal minder kansrijken zich snel laten verleiden tot geld en (onderling) aanzien in de drugshandel, tonen anderen ruggegraat en proberen een weliswaar mager, maar eerzaam bestaan op te bouwen. Een wanhopige moeder blijft strijden om haar jonge zoon af te schermen tegen de corrumperende invloed van Strike. Die niet zo lang daarvoor op zijn beurt ook door oudere buurtgenoten werd verleid.

Die sombere constatering laat Spike Lee voor zichzelf spreken. Zijn genuanceerde portret van een alledaagse zwarte buurt is treurig-stemmend, maar laat ook zien dat sommigen hoop op verbetering levend houden. Ook Strike lijkt tenslotte te beseffen dat een drugcarrière niet alleen levensgevaarlijk is, maar ook eenzaam en desolaat. Die sociale observaties verweeft Spike Lee naadloos met de spannende ontwikkelingen van zijn misdaadontrafeling (leidend tot een toch vergezochte oplossing) en die combinatie maakt van Clockers een ijzersterke film.

E.K.

Première 23 mei 1996