Paul Verhoeven presenteert nieuwe thriller 'Hollow Man'

door Eric Koch

LOS ANGELES - Natuurlijk, het is maar amusement. Met een dosis seks en geweld, naar beproefd Hollands Hollywoodrecept. Maar Paul Verhoeven verwijst bij de presentatie van zijn nieuwe film, The Hollow Man (volgende week in ons land in première), graag even naar de Griekse wijsgeer Plato. "In deel twee van De republiek", zegt Verhoeven geamuseerd, "filosofeert Plato over onzichtbaarheid. Een onzichtbaar mens, dacht hij, zou arrogant en kwaadaardig worden. Omdat hij alles zou kunnen doen wat door de maatschappij was verboden. Simpelweg omdat ze hem niet te pakken zouden kunnen krijgen."

Wetenschapper Kevin Bacon krijgt grootheidswaanzin als hij onzichtbaar wordt.	Elisabeth Shue probeert de moordlustige Onzichtbare Man tot staan te brengen.

Voor zo'n verleiding komt Kevin Bacon in The Hollow Man te staan als hij met zijn team van jonge wetenschappers een serum ontwikkelt dat levende wezens onzichtbaar maakt. In de ondergrondse bunkers van hun militaire opdrachtgevers staan kooien vol onzichtbare honden en apen, maar menselijke proefkonijnen waren er nog niet. Bacon zelf is bereid als eerste mens zo'n reageerbuisje leeg te drinken. De verdwijning van zijn lichaamsvorm is succesvol, maar het antiserum blijkt bij hem niet te werken. In afwachting van een nieuwe poging brengt hij een onaangekondigd bezoek aan zijn douchende overbuurvrouw en die ervaring smaakt naar meer. Bacon wordt steeds arroganter en gewelddadiger en als hij zijn staf als lastige getuigen uit de weg gaat ruimen is het aan zijn rechterhand Elizabeth Shue om de moordlustige Onzichtbare Man te stoppen.

Nee, Plato had hij niet genoemd bij de eerste gesprekken met zijn Hollywoodfinanciers, glimlacht Verhoeven. "Het idee is wellicht al zo oud als de wereld. Wagner haalde het uit de Germaanse mythologie voor de Nibelungen. Siegfried vecht met Brunhilde en beschikt over een kapje dat hem onzichtbaar maakt. Daardoor wint hij van haar. Ieder kind fantaseert over onzichtbaarheid."

Opvattingen

Pretenties dat filosofische overwegingen in zijn film duidelijk worden heeft de Nederlandse emigrant niet. "Ik denk ook niet dat het verstandig is om daar bij het maken van een film te veel bewust van te zijn. Je moet mij niet vragen wat de filosofische thema's van Basic Instinct zijn. Of van Soldaat van Oranje. Je opvattingen dringen ongetwijfeld in je werk door. Maar dat gaat onbewust. Kun je bij een kunstenaar als Picasso duidelijke filosofische thema's aanwijzen? Of bij Mozart? Het libretto van De toverfluit is ronduit belachelijk, maar daar gaat het niet om. De muziek tilt het naar een magisch niveau."

Bij scenario's kijkt hij ook niet naar elementen voor een 'typische' Paul Verhoeven-film. "Het enige dat ik me afvraag is: wil ik hier meer dan een jaar mee bezig zijn? Ik zoek juist naar projecten die verschillen van wat ik daarvoor heb gedaan. Toevallig heb ik twee films achter elkaar gemaakt over jonge mensen. Het onderwerp van Showgirls boeide me al sinds ik met mijn ouders naar de Folies Bergere in Parijs ben geweest. Een jaar of dertien, veertien zal ik geweest zijn. Al dat bloot vond ik fascinerend.

Starship Troopers kwam voort uit mijn interesse in de politiek van het oorlogvoeren. Daar heb ik in de afgelopen jaren in Amerika veel over gelezen. In Soldaat van Oranje speelt dat nog geen rol. Erik Hazelhoff was een student en zag de oorlog in die tijd meer als een avontuur dan als een politieke strijd. Ook weinig filosofie dus." Net als The hollow man hebben de films van Verhoeven niettemin allemaal iets subversiefs. "Daar gaat mijn voorkeur kennelijk naar uit. Maar ik wil liever niet teveel nadenken over mijn motieven. Instinctief werken geeft je meer artistieke vrijheid."

Groen geverfd wacht Kevin Bacon op een opname van 'The Hollow Man'. In de film zullen alleen de electroden aan zijn lichaam te zien zijn.

Dat die vrijheid beperkt is in Hollywood, gaat Paul Verhoeven steeds meer als een last ervaren. "Hier kan alles en tegelijk ook weer minder dan ik in Nederland gewend was. Wat ik visueel in The Hollow Man kan laten zien, was in ons land natuurlijk nooit mogelijk geweest. Deze film kost ruim 75 miljoen dollar en bevat zo'n 400 special effects." Hij lacht. "Al dat geld om iets te laten zien dat er niet is. Maar juist dat is technisch buitengewoon ingewikkeld. We hebben ervoor gekozen om Kevin Bacon digitaal te laten verdwijnen, in plaats van voorwerpen om hem heen te animeren. Dat is nog gecompliceerder. Alles aan Kevin werd groen gemaakt, tot aan zijn ogen en zijn tanden toe. De computer haalt vervolgens alles weg wat groen is. Maar in elk beeld staat Kevin ergens vóór en dat moet vervolgens worden ingevuld.

Moeilijker nog dan ik had gevreesd. Op zich wel weer een uitdaging, maar als elke beweging van de camera vastgelegd moet worden, verlang je naar de vrijheid van een Turks Fruit, waar je ter plekke scènes helemaal om kon gooien. Ik zie mezelf in de nabije toekomst ook wel weer in Nederland werken. En minstens in Europa. Zeker nu met die nieuwe belastingmaatregelen interessante budgetten beschikbaar zijn. We zijn met een aantal dingen bezig."

Toch lijkt zijn eerstvolgende film toch weer een Amerikaans project. "Over de eerste vrouwelijke presidentskandidaat", vertelt Paul Verhoeven enthousiast. Nicole Kidman staat op de nominatie om haar gestalte te geven. "De film toont haar leven rond 1870. In een tijd dat vrouwen nog geen stemrecht hadden, wist ze mensen enthousiast te maken om op haar te stemmen. Tot men hoorde dat ze prostituee geweest was in San Francisco. Ze had toch al veel tegenstanders, omdat een vrouw met een luide mening in die tijd niet populair was. Nog steeds niet, overigens. Ze hing vrije liefde aan en verkondigde dat je binnen het huwelijk net zo zeer prostitutie bedreef als erbuiten. Een heel bijzonder mens. Ze belandde in de cel, ontsnapte naar Engeland en werd daar schatrijk. Haar levensgeschiedenis is zo grotesk en extravagant dat je je nauwelijks kunt voorstellen dat het allemaal werkelijk is gebeurd."

Toch weer typische Verhoeven-elementen dus: sterke vrouwen en en een vrijzinnige seksuele moraal. Zo zeer geldt hij in Hollywood kennelijk als expert op het gebied van seks, dat hij door (inmiddels wijlen) Stanley Kubrick werd geconsulteerd over wat Kubrick in Eyes wide shut kon laten zien, zonder dat zijn film door de censuur als 'porno' zou worden aangemerkt. "Die film werd uiteindelijk veel te veel als een erotische film gepresenteerd en viel daarom nogal tegen. Ook Showgirls kreeg een verkeerd etiket opgeplakt. De film was niet gemaakt om te prikkelen, maar toonde seks als een middel om omhoog te komen."

Het bloot in Hollow Man was voor actrice/zangeres Jennifer Lopez een reden om af te haken. "Een voorwendsel van haar angstige agenten", oordeelt Paul Verhoeven. "Ik heb haar het story-board laten zien om te zien wat er in beeld zou komen. Elisabeth Shue had er gelukkig geen problemen mee." Verhoeven lacht. "Ik heb me voor mijn doen deze keer keurig ingehouden. Ook het bloot is bijna onzichtbaar!"