|
Sociaal commentaar in Oorlog tegen insectenplaneetdoor Eric Koch Onder banieren met adelaarssymbolen springen de nieuwe rekruten in de houding en zweren trouw aan de federatie. Met gloeiende wangen verklaren de patriottische jonge soldaten zich bereid te strijden en te sterven voor het vaderland. Regisseur Paul Verhoeven geeft ze daartoe alle kans in 'Starship Troopers'. De regering in het toekomstige Buenos Aires heeft de oorlog verklaard aan een planeet van reuzeninsecten en die maken gehakt van hun menselijke opponenten.
Was die oorlog nodig? Had het conflict niet vreedzaam opgelost kunnen worden, vraagt een commentaarstem bij bioscoopbeelden van de strijd op het verre hemellichaam. Naar die stem van de rede wordt niet geluisterd door de opgewonden jonge kijkers. Rico (Casper van Dien) is een van hen. Zijn welgestelde ouders hebben een diplomatieke carrière voor 'm uitgestippeld, maar de avontuurlijke jongeman wil zich een waardig burger tonen door dienst te nemen. Samen met hem melden zich klasgenoten. Onder hen zijn vriendin Denise Richards, voorbestemd voor een vliegopleiding, en de atletische doorzetster Dina Meyer, die net als Rico voor de infanterie kiest omdat ze verliefd op 'm is. Dat hun biologieleraar, een oorlogsveteraan, blind is en de sergeant bij de inschrijving een arm en een been mist, willen de strijdlustige jongeren niet zien. Hun idealisme is gevoed door de gewelddadige cultuur van een samenleving, waarvan de leiders ironisch genoeg hun gevleugelde tegenstanders min of meer zien als hoogste vorm van evolutie: de reuzeninsecten dragen natuurlijke wapens en kennen geen angst of ego. In die richting ontwikkelt zich de maatschappij van de federatie. Met positieve en negatieve gevolgen. Onderscheid wordt er niet meer gemaakt tussen rassen en seksen. Zij aan zij gaan mannen en vrouwen tijdens de opleiding over de stormbaan en douchen gezamenlijk de modder van hun lijven, zonder dat iemand daar een seconde bij stilstaat.
Hoewel Hitler een dergelijke samensmelting met 'onzuivere' elementen een gruwel gevonden zou hebben, werd Paul Verhoeven bij de Amerikaanse première van zijn nieuwe film nazistische sympathieën in de schoenen geschoven. Met beelden van een nog gewelddadiger vorm van American Football als middelbare-schoolontspanning verwijst 'Starship Troopers' echter duidelijker naar tendensen in de Amerikaanse maatschappij, zwaaiend met de Starspangled banner.. Om het gebruiken van filmtechnieken als in Leni Rieffenstahl's "Triumph des Willens' of architectuur naar voorbeeld van Albert Speer als bewijs voor foute voorkeuren aan te duiden, is kinderlijk simplistisch. Zoals in 'Robocop' en 'Total Recall' roepen Verhoeven en scenarist Edward Neumeier een beeld op van een totalitair regime, zoals zich dat onder omstandigheden zou kunnen ontwikkelen. Verwijzingen via tv-reclame's of programma's (zoals een aangekondigde uitzending waarin een seriemoordenaar live op de elektrische stoel ter dood zal worden gebracht) zijn wrange knipogen naar ontwikkelingen die nu al op de buis te zien zijn. De manier waarop de menselijke overwinnaars uiteindelijk met de verslagen vijand omgaan is een sombere visie op de onveranderde gevoelloosheid van onze soort. Dat hetmilitaire troepen van de aarde tijdens (imponerende) massascènes op de vlammende insectenplaneet soms ook op een leger mieren lijkt en dat de hoofdrolspelers de gladde, inwisselbare persoonlijkheid van tv-sterren hebben mag ook als een kritisch commentaar worden beschouwd. Probleem van die interessante stellingname van het verhaal is alleen dat we als kijker prompt nauwelijks interesse hebben in het wel en wee van die plastic personages. Wie overleeft en wie sterft, het zal ons een zorg zijn. Voor het overgrote deel van het bioscooppubliek moet 'Starship Troopers' het hebben van spektakel en actiespecialist Verhoeven stelt zijn publiek niet teleur. De strijd in het heelal is een aaneenschakeling van explosieve momenten, waarin de houwdegens van de insecten (levensecht in beweging gebracht) en de vuurwapens van aardse troepen voor flink wat rondvliegende ledematen zorgen. Een ruimteschip dat brandend ten ondergaat levert een van de memorabele momenten op in een realistische futuristische oorlogsfilm, die ons geen rooskleurige toekomst voorhoudt.
Première 8 januari 1998 |
Casper van Dien en Dina Meyer onderzoeken een van de reuzeninsecten ('Bugs')
in 'Starhip Troopers'
