door Sjuul Paradijs en Rob Sebes VELDHOVEN - Binnen de partijtop van de VVD bestaat grote irritatie over het gedrag van VVD-minister De Grave, die heeft gedreigd af te treden vanwege de inhoud van het Srebrenica-rapport. In de hoogste regionen van de VVD beschouwt men het dreigement als een onbezonnen soloactie van de Defensie-minister. De partijtop verwijt De Grave dat hij het kabinet onder te grote druk heeft gezet door de vroegtijdige publiciteit over zijn mogelijke vertrek.

Partijleider Dijkstal en de ministers Zalm (Financiën) en Jorritsma (Economische Zaken) hebben De Grave er donderdag al van weerhouden om te snel conclusies te trekken. Met Dijkstal heeft De Grave nauwelijks overlegd over zijn actie. Premier Kok heeft afgelopen vrijdag ook nog eens op ingepraat op De Grave geen overhaaste beslissingen te nemen, omdat het complete kabinet dan wordt meegesleurd in de val.

Daarnaast bestaat er in kringen binnen de partijtop het vermoeden dat De Grave een geheime agenda heeft. Zijn mogelijk aftreden vanwege Srebrenica zou hem goede papieren opleveren om op 16 mei, een dag na de Tweede-Kamerverkiezingen, partijleider Dijkstal op te volgen. Als de uitslag van verkiezingen dramatisch slecht is, staat vast dat Dijkstal plaatsmaakt voor een partijgenoot. Hoewel minister Zalm dan tot de favorieten behoort, heeft De Grave voldoende ambities en aspiraties.

Het voortbestaan van het kabinet is door de actie van De Grave een dubbeltje op zijn kant. Komende dagen wordt in de boezem van het kabinet overlegd over de officiële reactie op het Srebrenica-rapport. Het dreigement van De Grave heeft een voortijdig val van het kabinet - in het zicht van de haven - dichterbij gebracht, zo wordt geredeneerd.

Dijkstal wil dat voorlopig geen enkele bewindspersoon aftreedt naar aanleiding van het NIOD-rapport over Srebrenica. Het kabinet moet deze week eerst een standpunt innemen over het rapport en daar volgende week voltallig verantwoording over afleggen in de Tweede Kamer, benadrukte VVD-leider Dijkstal zaterdag op de slotdag van een partijbijeenkomst in Veldhoven.

'Een minister moet niet aftreden, maar optreden' en De Grave kan, als dat nodig is, de bezem door de militaire defensietop halen. De verantwoordelijkheid voor Srebrenica berust bij het gehele kabinet, stelt de VVD-top.

PvdA-leider Melkert koerst aan op het Kamerdebat, waarin volgens hem moet worden over de verantwoordelijkheidsvraag en over de vraag ,,of er rond Srebrenica dermate verwijtbare dingen zijn gebeurd dat een minister of het gehele kabinet moet aftreden."

Dat is ook de mening van diverse liberale partijcoryfeeën, zoals Vonhoff en Korthals Altes. ,,Het gehele kabinet moet zich in de Kamer verantwoorden. Als het kabinet het vertrouwen van de Kamer krijgt, kunnen individuele ministers nog altijd voor zichzelf besluiten of ze willen opstappen. Maar dan hoeft het kabinet niet af te treden", aldus Vonhoff.

De VVD-fractie onderschrijft waarschijnlijk de conclusies van het NIOD-rapport. Als het gehele kabinet dat ook doet, waardoor de regering een politiek oordeel over het Nederlandse optreden in en rond Srebrenica heeft geveld, hoeft het kabinet - met de Kamerverkiezingen van 15 mei in het vooruitzicht - niet te vallen, redeneert de VVD.

Voormalig PvdA-minister van Binnenlandse Zaken Peper heeft sterk de indruk dat premier Kok van plan is af te treden naar aanleiding van het NIOD-rapport.

Volgens Peper is Kok ,,voor zichzelf bezig is te concluderen dat hij consequenties aan het NIOD-rapport gaat verbinden." Dat suggereerde Peper zaterdagavond in het tv-programma Nova. Wanneer Kok opstapt, is het onvermijdelijk dat het kabinet valt, aldus Peper. ,,Ik taxeer dat er geen Kamerdebat komt."

zoek naar gerelateerde artikelen

ma 15 april 2002