buitenland AMSTERDAM - Het leek allemaal zo voorspoedig te gaan voor de Verenigde Staten. De Taliban werden sneller dan verwacht verslagen, maar terreurleider Osama bin Laden blijft vooralsnog onvindbaar. En als er één ding na 11 september duidelijk is geworden, dan is het wel dat het wereldwijde Al-Qaeda-netwerk nog lang niet is opgerold.

|
Minister Ashcroft
...karige toelichting... (Foto: EPA)
|
Na de elfde september werden van Hamburg tot Kampala vermeende leden van Osama bin Ladens terreurnetwerk opgepakt. Nu wordt het steeds rustiger, de 'slapende cellen' lijken nog meer ondergronds gegaan. Wereldwijd zijn nu in meer dan vijftig landen zo'n 1500 terreurverdachten opgepakt. Dat lijkt heel wat, maar inlichtingendiensten schatten het aantal door Al-Qaeda opgeleide terroristen op 10.000. Amerikaanse onderzoekers vonden aanwijzingen dat de 19 kapers van 11 september in minstens 63 landen contacten hadden.
In eigen land hebben de VS na 11 september meer dan 1100 verdachten opgepakt, van wie enkele honderden nog vastzitten. De autoriteiten houden de dossiers veelal geheim. Minister van Justitie John Ashcroft gaf eind vorig jaar een karige toelichting op de ongekende arrestatiegolf. Daaruit bleek dat veruit de meeste gedetineerden (548) vastzaten wegens overtreding van de immigratiewetgeving.
De enige die tot nog toe in de VS is aangeklaagd wegens directe betrokkenheid bij de aanslagen, is de Franse Marokkaan Zacarias Moussaoui (33), de 'twintigste kaper'. Hij werd al in augustus 2001 opgepakt en wordt verdacht van deelname aan een samenzwering. Moussaoui hangt de doodstraf boven het hoofd.
Ook in Europa werden de eerste weken na de terroristische aanslagen in de VS vele verdachten opgepakt. Velen moesten ook vrijwel meteen weer op juridische gronden worden vrijgelaten.
Op het hoofdbureau van politie in de Duitse havenstad Hamburg is het dezer dagen een komen en gaan van studenten. In totaal moeten 140 jongelui, die overwegend uit het buitenland afkomstig zijn en voor hun opleiding tijdelijk in Duitsland verblijven, hun papieren komen laten zien, zoals geboorteakte en verblijfsvergunning. Hamburg was namelijk de thuisbasis van zeker drie van de negentien terroristen die op 11 september toesloegen.
Het aantal arrestanten in Duitsland in verband met de terreuracties van Al-Qaeda blijft, alle inspanningen ten spijt, vooralsnog beperkt tot één: de 27-jarige Marokkaan Mounir El Motassaddeq. Hij werd op 27 november opgepakt "wegens de ernstige verdenking een terroristische organisatie te hebben ondersteund".
In België heeft het Al-Qaeda-netwerk ten minste tien tot Belg genaturaliseerde Marokkanen geronseld om een 'terroristenopleiding' te gaan volgen in een van de kampen in Afghanistan, zo vermoedt de Belgische veiligheidsdienst. De betrokkenen lopen nog vrij rond. Volgens de Franse geheime dienst heeft Al-Qaeda de afgelopen jaren op grote schaal moslims geworven voor de organisatie. De terroristen hadden behoefte aan goed opgeleide mensen die Frans en Engels spraken.
Op 13 november maakte de Spaanse politie een grote klapper. In Madrid en Granada werden 11 Al-Qaeda-leden gearresteerd. Onder hen bevond zich Imad Eddin Barakat, alias Abu Dahdah, een tot Spanjaard genaturaliseerde Syriër, opvolger van Chej Salah, die in 1994 de Madrileense cel van Al-Qaeda oprichtte onder de naam 'Soldaten van Allah'. De arrestatie van twee vermoedelijke terroristen nabij Barcelona op zaterdag 19 januari is voorlopig de laatste slag die aan de organisatie van Bin Laden is toegebracht.
Elf vorig jaar in Frankrijk opgepakte verdachten staan volgens de politie in nauw contact met Djamel Beghal, een Frans-Algerijnse moslimextremist die in juli werd opgepakt in Dubai en een bomaanslag op de Amerikaanse ambassade in Parijs wilde plegen.
Groot-Brittannië is volgens Scotland Yard een broeinest van islamitisch extremisme. Sinds 11 september zijn tientallen mensen opgepakt die ervan worden verdacht banden te hebben met het Al-Qaeda-netwerk, maar de meesten zijn op borgtocht vrij.