KAPRUN - Nicolien Sauerbreij is veruit Neerlands beste snowboarder en gaat dus terecht naar Salt Lake City. De funsport heeft een serieus gezicht gekregen, onderstreept door een prijzengeld van bijna drie miljoen gulden in de World Cup en een olympische status. Daarom benadert zij haar sport ook bloedserieus. Samen met moeder Yvonne, vader Maarten en even talentvolle zusje Marieke leeft Nicolien Sauerbreij (22) een half jaar lang in een camper, waarin ook hond Simba deelneemt aan het immer mobiele gezinsleven. De ouders hebben zes maanden onbetaald verlof voor het winterse zigeunerleven. Ter financiering van het meerjarenplan werd zelfs het ouderlijk huis verkocht. Een fraai stukje privé-initiatief, dat niettemin af en toe meewarig wordt bekeken. "Kan ik me best voorstellen. Maar dit is de enige manier. Wij willen laten zien dat wij het wél kunnen. Laat de anderen maar lekker aanmodderen", zegt de vader/manager/trainer en daarmee tegelijkertijd grote aanjager van de opvallende familiemissie.

Nicolien Sauerbreij

Het was heel vroeg, heel koud en heel donker. Om half zes 's ochtends ging de wekker weer in de camper van de familie Sauerbreij. Toen het 'snachts eventjes hevig begon te stormen, bekroop Nicolien heel kort de gedachte eindelijk een keer te kunnen blijven liggen. "Want ik was echt doodmoe". Het rijdende onderkomen, gestald op het afgelegen parkeerterrein van de berucht geworden gletsjertrein in Kaprun, fungeerde al schuddend op zijn wielen eventjes ongewild als wind- en barometer. Maar om zes uur ging ze, net als haar zus Marieke en vader/trainer/manager Maarten, toch maar weer met de naastgelegen kabelbaan omhoog naar de Kitzsteinhorn. Om voor de derde achtereenvolgende dag uren later onverrichter zake weer terug te keren uit de steenkoude wereld van het eeuwige ijs. Weer een wedstrijd afgelast. "Daarboven weet je echt niet waar je bent. Glibberend probeer je je weg te vinden. Je zit echt aan het eind van de wereld, denkend waar je nou eigenlijk mee bezig bent. Ja, soms hebben we het moeilijk. Op zulke dagen sloopt dit leven je. Wij doen er alles voor, maar soms denk ik weleens....", zucht het hoofd van de familie.

De live tv vereist tegenwoordig, met enorme deelnemersvelden in de World Cup snowboarden, een strak draaiboek dat al aan het einde van de nacht begint. Maar de nadelen worden al snel weer gerelativeerd. "Als je dit leven vol wilt houden, moet je het leuk vinden", benadrukt Nicolien. Zij is momenteel Nederlands beste snowboarder, op de voet gevolgd door zus Marieke. "Wij denken misschien, dat we met iets heel zwaars bezig zijn, maar dat is natuurlijk onzin. Onderhand liggen er elders in de wereld wel 1000 mensen dood te gaan", beseft ook Maarten Sauerbreij.

Altijd zijn de Sauerbreij's vrijbuiters geweest. De kinderen gingen al mee in de camper, toen ze nog in de luiers lagen. "Natuurlijk draait alles nu om Nicolien en Marieke, maar eigenlijk hebben we altijd al zo geleefd", zegt moeder Yvonne, die helemaal niet in de publiciteit wil. Niettemin zwaait de camperdeur altijd open voor bezoek en wekt de geur van Hollandse koffie een huiselijke indruk in het buitenland. "Ik heb 32 jaar geleden voor het laatst kerst thuis in Holland gevierd", zegt Maarten. "Oud en nieuw vieren we soms wel met dertien of veertien nationaliteiten." Nicolien moet dus net als de rest van de familie flexibel zijn: "Toen ik anderhalf was, werd ik al in de gootsteen van de camper gewassen, terwijl de vrachtwagens toeterend langsreden. Ik voel me overal thuis. Als je topsporter bent, kun je je niet star opstellen. De camper is mijn huis. Al moet je door de weinige ruimte wel gedisciplineerd leven, wat eigenlijk niet bij mij hoort. Zit ik eens op een hotelkamer, dan kom je er met een polsstok nog niet in."

Een klein rijdend huis. Een paar vierkante meter, waarop het hele gezin een half jaar lang dag in dag uit leeft. Dan weer hier, dan weer daar, maar eigenlijk altijd onderweg. Moet er dezer dagen iemand in het dorp zijn, dan gaat de hele familie automatisch mee in de camper en worden de werkzaamheden al rijdende gewoon voortgezet. Soms komt Rik Geus voor een paar weken langs. Hij is de vriend van Nicolien en krijgt ook nog onderdak in het mobiele snowboardhome. Omdat hij fysiotherapeut is, wordt het nuttige met het aangename verenigd. "Ja, iedereen richt zich naar mij en mijn zus. Mijn ouders hebben van november tot april onbetaald verlof opgenomen, wat dat betreft is het wel een beetje uit de hand gelopen. Maar daardoor is het ook betaalbaar gebleven. Je moet er tegenwoordig een heel jaar fulltime mee bezig zijn, want de sport groeit snel. En zeker als je uit Nederland komt, moet je er nog meer uren in stoppen dan een ander", vertelt Nicolien.

Vader Maarten staat als eigenzinnig te boek. Niet gek, omdat hij zich in een wereld moet bewegen, waarin maar weinig mensen hem begrijpen. Dan krijg je al snel de indruk dat iedereen tegen je is. Maar eerlijk is eerlijk: bij de Nederlandse Ski Vereniging worden amateurisme, onkunde en onbegrip met hele grote hoofdletters geschreven. Tegenwerking is er ook. Zo moest Marieke twee jaar lang als voorloopster in de World Cup starten, omdat de Haagse bobo's haar te jong vonden. "Ik heb destijds het jeugdteam gestart. Dat liep niet zo lekker. Toen dacht ik: nou ja, wij zullen dan maar eens laten zien dat wij het wél kunnen. Dan modderen die anderen maar lekker aan. Dat doen ze dan ook allemaal echt", weet het gezinshoofd zeker.

Er is maar één man waar ze mee door de bocht kunnen: bond-coördinator Marcel Looze. Een roepende in de woestijn van de toeristenclub, die de Ski Vereniging vormt. Nicolien: "Het heeft mij door eerdere ervaringen een tijd gekost, voordat ik hem vertrouwde. Hij wil tenminste, daar ben ik al zó blij mee." Subtiel: "Voor mij is de Ski Vereniging één man: Marcel. Met hem heb ik intensief contact, met de rest helemaal niet. Ik heb ooit een formulier moeten invullen over het functioneren. Toen heb ik die twee gescheiden: de een kreeg een 3, de ander een 10. Ik zie de Ski Vereniging als Marcel. Als je dat zo bekijkt, doen ze het goed en staan ze achter ons. Doen ze gelukkig ook de dingen zoals wij het willen."

De snowboardsters, 22 en 19 jaar jong, vinden dat ze een rijk leven hebben. Ze hebben VWO in deeltijdcertificaten gehaald en verrijken zich met talen, reizen, culturen en landen. "Wij zien het sowieso niet als verloren jaren. Wij vullen onze rugzak met een schat aan ervaring." Het camper-leven vereist de nodige discipline en ruzies komen, net als in de beste families, voor. "Het zou abnormaal zijn als dat niet zo was. En als iemand een keertje een hotelkamer wil of een appartement, is daar ook ruimte voor", verzekert Maarten.

Maar het gebeurt nauwelijks tot nooit. Simpelweg, omdat iedereen het praktisch vindt om vanuit de camper te werken. Natuurlijk wordt er soms vreemd aangekeken tegen de winterzigeuners uit Nederland. "Logisch", vervolgt hij. "Soms denken ze: die pa met zijn kinderen; dat kan toch niets zijn. We zijn in het klein te vergelijken met de tennisfamilie Williams. Daar hoor je ook de vreemdste verhalen over. Ze mogen denken, dat we maar een beetje aanrommelen, ik kan het me nog voorstellen ook. Ik zeg altijd: als jullie er geen zin meer in hebben, dan stoppen we er morgen lekker mee. Wij weten van onszelf, dat dit de enige manier is om wat te bereiken. Sneeuw wordt in Nederland geassocieerd met vakantie. In Oostenrijk is het een levensader. Daarom wordt daar alles ook professioneel benaderd. Wij moeten alles zelf doen. Zelf heb ik de kans gemist om wat te bereiken: geen geld. Dat is nu anders. Ik heb mijn huis een paar jaar geleden verkocht. Van de 350.000 gulden die het opleverde, is nog ongeveer Hfl.70.000 over. Ik heb er geen seconde spijt van. De kinderen hebben er niet zo'n notie van, al weten ze wat er gebeurt en wat de consequenties zijn. We zetten alles opzij, alles draait om de sport. En ik zeg niet dat ik het volhou, maar we zijn al een aantal jaren onderweg. Daarom is het ook zo'n mooie beloning dat we in Salt Lake City terecht zijn komen. Een Oostenrijker kan het op 80 procent redden, wij moeten als Nederlander 100 procent geven. Want wij moeten ons altijd instellen op een reis en verblijf en kunnen niet even de voordeur uitstappen. Maar nee, materialistisch moet je niet zijn. Zijn we ook nooit geweest. Ik ben 52. Liefhebberij is professie geworden, al krijg ik er niet voor betaald. Dan moet je gedreven zijn. Bij heel veel anderen zie je dat ze dat toch niet kunnen opbrengen. Vooral Nederlanders. Van de week heeft een moeder, die haar zoon hierheen bracht, nog haar wagen om vier uur 'snachts total loss gereden tegen een boom. Je moet uitkijken voor zulke bottlenecks. Eén keer reden we met een vriend samen. Hij had geen ervaring met sneeuw op de weg en reed zo het ravijn in. Het zijn van die dingen waar je in dit leven zo verschrikkelijk voor uit moet kijken."

Op toeren gekomen: "We zitten soms wel 20 uur achter het stuur. Dan kookt Yvonne onderhand op de Autobahn en rijd ik wat rustiger. We nemen zelfs altijd veel gezond voedsel mee uit een speciale winkel. Het kost kracht en we maken het onszelf niet makkelijk, maar we kunnen moeilijk effe opsteken bij McDonald's. Wij zitten nu op een leeftijd dat je alles doet voor je kinderen. Die ontzien we. Weten dan niet, dat we 'savond nog anderhalf uur de boards staan te slijpen. De meiden willen vaak om een uur of acht, halfnegen slapen. Moeten dat ook, anders is het niet vol te houden. Maar dan moeten wij nog zoveel doen dat het weleens botst. Kleine ruimte, veel onderweg, ouders en kinderen, dan kan dat gebeuren. Maar straks, als we het achter de rug hebben, gaan mijn vrouw en ik de wereld in. Met een campertje en een fietsje....."

Het rondreizende circus doet buiten Europa ook Canada, Amerika, Zuid-Amerika en Japan aan. Trips per vliegtuig die het gezin handenvol geld kosten. De bijdrage van de NSkiV en NOC*NSF is een druppel op een gloeiende plaat. Het zijn zorgen voor de dag van morgen. Dezer dagen start in Kaprun onderhand het vakantieseizoen. Buiten op straat, zo leert de realiteit, herinnert weinig aan de ramp, die vorig jaar november aan 155 mensen het leven kostte. In de gezellige camper wordt daardoor het leven eventjes gerelativeerd. "Ik denk er heel veel over na, als ik hier kom", vertelt Nicolien Sauerbreij, met uitzicht op het dichtgetimmerde gat in de berg van de gletsjertrein. "Eigenlijk is het een vreemde gewaarwording: je komt terug op de rampplek en dan gaat alles gewoon weer door. Iedereen is even vrolijk, je ziet alleen maar lachende gezichten. Ook bij toeristen. Je merkt het niet meer aan de buitenkant. Maar dan kom je boven en zie je de plek waar vroeger 100.000 mensen doorheen denderden. Dat hebben ze heel luguber achtergelaten. Als een soort mortuarium, waar je de gordijntjes ziet wapperen. Dan gaan de rillingen even door je heen. Je merkt in het dorp dat ze het allemaal proberen weg te stoppen. In de geest van: 'we gaan verder, het is achter de rug, het is vreselijk geweest maar het leven gaat door.' Dan is het een vreemde gewaarwording te zien, dat ze zelfs op de plattegrond van het skigebied het treintje hebben weggeborgen. Waar de rails lopen, staan nu weer bergjes ingetekend. Daar sta je wel even bij stil als je uit je raampje van de camper kijkt. Dat zijn momenten van bezinning, hoe mooi het ook is dat ik olympische kwalificatie heb afgedwongen".

zoek naar gerelateerde artikelen

za 22 december 2001