BRUSSEL - Het Belgische EU-voorzitterschap, dat na de terreuraanslagen van de elfde september tal van butsen opliep omdat niemand meer tijd had voor de ambitieuze agenda van premier Verhofstadt, lijkt in de eindspurt nog wel het een en ander goed te maken. De top in Laken eind deze week dreigde te verzanden, omdat tal van problemen die de vakministers hadden laten liggen op het bordje van de regeringsleiders terecht dreigden te komen.

Oud-president Giscard d'Estaing ...kanshebber...

Maar Verhofstadt heeft de afgelopen dagen de ene Europese hoofdstad na de andere aangedaan en de diplomatie heeft ook niet stilgezeten. Het gevolg is dat veel hete hangijzers van tafel zijn.

Zo is Italië door de bocht wat betreft het Europese arrestatiebevel en zijn de diplomaten het redelijk eens geworden over het verdelen van een aantal meer of minder prestigieuze Europese agentschappen, al kunnen de regeringsleiders altijd nog roet in het eten gooien.

In de door diplomaten voorgekookte visie grijpt Nederland naast het luchtvaart-veiligheidsbureau EASA: dat komt niet in Hoofddorp maar in Keulen. Helsinki krijgt het felbegeerde bureau voor voedselveiligheid en Eurojust (de embryonale vorm van een samenwerkingsverband van Europese officieren van justitie) gaat naar Den Haag. Nederland heeft al het Internationale Hof en ziet Eurojust eigenlijk als een troostprijs. De Europese Politieacademie gaat naar Londen en het Bureau voor Maritieme Veiligheid (tankerongelukken e.d.) naar het Franse Nantes.

Daarmee lijken de grootste hobbels genomen. Alleen moeten de Grieken nog in de tang worden genomen over hun weerstand tegen een regeling met Turkije omtrent de Europese defensiemacht. Daarna kunnen de regeringsleiders zich wijden aan waar het eigenlijk oorspronkelijk allemaal om ging, het optuigen van een breed platform waar een jaar lang kan worden gediscussieerd over de noodzakelijke verdere hervormingen om Europa geschikt te maken voor uitbreiding met vermoedelijk tien lidstaten medio 2004.

Deze 'Conventie' moet ideeën aandragen voor de regeringsleiders, die begin 2004 tijdens een nieuwe Intergouvernementele Conferentie (IGC) moeten afmaken wat nog was blijven liggen na het Verdrag van Nice eind vorig jaar.

De hamvraag is wie er voorzitter wordt van die Conventie, een prestigieuze baan.

Premier Kok is onomstreden door allen gewenst, maar zou alleen willen instemmen als alle Europese leiders een beroep op hem doen en het hem wordt toegestaan later dan maart volgend jaar te beginnen, want daarvoor is hij nog volop premier.

De Fransen hebben als voornaamste kandidaat oud-president Giscard d'Estaing (75) naar voren geschoven, maar het is de vraag of de Britten hem accepteren. De tweede Franse kandidaat, oud-commissievoorzitter Delors, is in de ogen van velen te veel een federalist. Oud-premier Dehaene van België wacht in de coulissen als mogelijke compromiskandidaat.

Wie de voorzitter ook wordt, de Verklaring van Laken lijkt een slap aftreksel te worden van wat de Belgen voor ogen hadden. Met name Londen, Parijs, Madrid, Kopenhagen, Dublin en Stockholm vinden dat de Conventie zo vrijblijvend mogelijk moet blijven. Zij verwijten Verhofstadt dat hij de praatgroep te veel de kant van verdere Europese integratie op wil sturen.

De Conventie moet in de zomer van 2003 in elk geval een antwoord hebben op de punten die vorig jaar in Nice zijn blijven liggen: de verdeling van bevoegdheden tussen de Unie en de lidstaten, een Europese Grondwet, vereenvoudiging van de Europese verdragsteksten en de rol van de nationale parlementen binnen de EU. Vooral Europarlement en Commissie willen de Conventie echter gebruiken om hun macht te vergroten en de EU democratischer te maken.

Maar de Conventie heeft geen enkele beslissingsbevoegdheid en presenteert alleen een reeks opties. Dat geeft de regeringsleiders de kans uiteindelijk toch hun eigen zin door te drijven als zij in 2004 daadwerkelijk een nieuw Europees verdrag gaan uitonderhandelen.

zoek naar gerelateerde artikelen

do 13 december 2001