|
Nieuwe film van Jane Campion geen 'Piano' Emoties gesmoord in door Eric Koch De huwelijkskandidaten staan in rijen van drie opgesteld, maar de jonge Amerikaanse Isabel Archer dénkt nog niet aan trouwen. Ze wil eerst de wereld en zichzelf beter leren kennen. Een erfenis stelt haar in staat om zich onafhankelijk te ontplooien. Eens te meer opmerkelijk dat de eigenzinnige Isabel in 'The portrait of a lady' hals over kop haar hart weggeeft aan een middelbare kunstenaar in Florence. Veel meer dan enige artistieke inzichten en wat romantische woordjes heeft Osmond niet te bieden. 't Zal de wat naïeve Amerikaanse bewondering voor de Oude Wereld zijn, zoals vaker in het werk van Henry James.
In haar verfilming van diens roman uit 1881 blijft regisseuse Jane Campion nauwelijks stilstaan bij de plotselinge verliefdheid van Isabel. Hartstocht is nu eenmaal onverklaarbaar, lijkt ze te denken. Veel meer tijd wordt gespendeerd aan de somber stemmende consequenties van Isabels beslissing. Osmond blijkt een kille, verveelde manipulator, die alleen op haar geld uit was. Zijn volgende doel is het uithuwelijken van zijn dochter Pansy aan de rijke edelman Warburton, een vroegere bewonderaar van Isabel. Dat zijn dochter van een leeftijdgenoot houdt, speelt voor hem geen enkele rol. Ze heeft maar te doen wat hij zegt. En dat geldt ook voor zijn echtgenote, van wie hij verwacht dat ze de interesse van Lord Warburton voor zijn dochter nog wat aanwakkert. Isabels heimelijke tegenwerking signaleert een oplevende drang naar onafhankelijkheid. Haar tocht naar Engeland, om haar doodzieke vriend Ralph Touchett (gevoelig gespeeld door Martin Donovan) bij te staan, is vervolgens een reis naar de vrijheid. Of ze die aan de zijde van aanbidder Caspar Goodwood ter plekke weer in zal leveren, laat Jane Campion in de dubbelzinnige slotbeelden in het midden. Daarmee verlaten we Isabel niet als de onafhankelijke vrouw, die Jane Campion blijkens haar verklaring kennelijk heeft willen portretteren. Hernieuwde, op ervaringen en nieuwe inzichten berustende zelfstandigheid wordt bepaald niet aangegeven door Isabels laatste, wat angstige blik achterom. Wat 'The portrait of a lady' in elk geval wel duidelijk overbrengt zijn de verloren jaren van iemand, die (ook vanwege de zeden en gewoonten van haar tijd) haar lot nadrukkelijk in de handen van anderen legt. De frisheid en het idealisme van Isabel, vertegenwoordigster van de Nieuwe Wereld, worden gesmoord in de stoffige, bedrieglijk fraai gedecoreerde gevangenis van corrupte oude Europa, toont Campion op aangeven van Henry James. De aantrekkingskracht en de verworden valsheid van het Avondland laat ze gestalte geven door John Malkovich, die min of meer zijn rol uit 'Dangerous Liasons' herhaalt. Het niveau van die meesterlijke film haalt 'Portrait of a lady' bepaald niet. De gebeurtenissen blijven wel boeiend, maar eerder in de orde van 'interessant', dan van emotioneel pakkend. Malkovich is niettemin ook in reprise wel weer de moeite waard en Nicole Kidman geeft de koppige eigenzinnigheid van de hoofdpersoon in het eerste gedeelte goed weer, al loopt ze het grootste deel van de film rond met waterlanders van teleurstelling en frustratie in haar ogen. De dankbaarste rol is voor Barbara Hershey als de mysterieuze Madame Merle. Haar motieven om Isabel aan Osmond te koppelen, krijgen beetje bij beetje vorm en haar demasqué toont haar uiteindelijk als een deerniswekkende figuur, die haar ooit veelbelovende leven op een mislukking heeft zien uitlopen. Haar ontwikkeling is tekenend genoeg aangrijpender dan die van de wat vlakke hoofdpersoon uit de nieuwe film van Jane Campion, die in 'The Piano' puntiger, warmbloediger en geestiger uit de hoek kwam.
Première 23 januari 1997 |
