Scheiding van Madonna leidde tot ommekeer
Tweede film geregisseerd door Sean Penn

'The Crossing Guard'

door Erich Koch

Kopstukken als Robert de Niro en Jack Nicholson noemden 'm een bijzonder talent, maar Sean Penn kreeg jaren lang betere recensies met vechtpartijen in bars dan met zijn optredens op het witte doek. Zijn rebelse imago werd versterkt door zijn relatie met Madonna, die eindigde in een een stormachtige scheiding. Maar de orkaan is gaan liggen. Hij trouwde met actrice Robin Wright en zijn vaderschap droeg bij tot zijn volwassenwording. Dat uitte zich in een indrukwekkend veelzijdig optreden als ter dood veroordeelde in 'Dead man walking' en blijkt opnieuw in zijn tweede film als regisseur. Jack Nicholson en Anjelica Huston spelen de hoofdrollen in 'The crossing guard', die deze week in première gaat.

Hun huwelijk is door de dood van hun dochtertje op de klippen gelopen. Met een nieuwe echtgenoot en hun twee kinderen heeft Huston haar leven weer op de rails gekregen, maar Nicholson is blijven steken in zijn verdriet. Drank en gemakkelijk plezier in nachtclubs werken als verdoving tegen de pijn. Iets van een doel in zijn leven ziet Nicholson pas weer als de man wordt vrijgelaten, die indertijd met drank op verantwoordelijk was voor het dodelijke ongeluk.

De moordenaar moet dood, beslist Nicholson. Dat vindt eigenlijk ook de man in kwestie, die uit wroeging geen toekomst voor zichzelf wil zien. Zoals in zijn eerste film 'The Indian Runner' neemt regisseur Penn zichzelf iets te serieus, maar die zwaarwichtigheid en hang naar symboliek kunnen worden weggestreept tegen Penn's respectvolle begeleiding van zijn acteurs. Hun sterke spel en Penn's genuanceerde kijk op de ontwikkelingen geven 'The Crossing Guard' een hart.

Klanken van Bruce Springsteen, een van Penn's artistieke vrienden, omspoelen de slotbeelden, die spreken van begrip en vergiffenis en de beide hoofdpersonen een basis geven om verder te leven. Aan Sean Penn is zo'n concrete conclusie niet besteed. "Ik haat antwoorden", zegt hij ernstig. "Ik stel vragen. En die roepen weer nieuwe vragen op. Wie denkt dat hij antwoorden heeft, weet niet waar hij over praat.

Het leven is nu eenmaal niet zo simpel in de meeste Hollywoodfilms, waarin helden afrekenen met slechteriken. Slechte mensen bestaan alleen in slecht geschreven verhalen. Wel slechte daden. Die door mensen in bepaalde omstandigheden worden gepleegd. Die benadering verenigt 'The Crossing Guard' en 'Dead Man Walking'. Ik was met de montage van mijn film bezig toen Tim Robbins me vroeg voor de rol van ter dood veroordeelde moordenaar. Een bijzonder toeval dat ik twee opeenvolgende projecten bezig kon zijn die reflecteerden wat me in die tijd bezig hielden."

Voor de film van Tim Robbins was Sean Penn bereid om zijn zelfgekozen pensionering als acteur te doorbreken. "Ik had teveel energie besteed aan films die dat niet waard waren", kijkt Penn terug. "Acteren sloopt me emotioneel. Ik ben ben blij dat ik een bijdrage heb kunnen leveren aan een film als 'Dead Man Walking', die iets belangwekkends aan de orde wil stellen. Maar plezier gehad, nee. Pijn, angst en agressie uitbeelden, dag in dag uit, dat eist zijn tol."

Veel meer genoegen haalt Penn uit regisseren. "Ik heb het gevoel dat ik vrienden uitkies voor een avontuurlijke reis naar een onbekend land. Iets vaags gaat onderweg vorm krijgen. Dat begint bij het schrijven. Je stelt je een situatie voor, zoals hoe mensen omgaan met de dood van een kind. Daar probeer ik me in te verplaatsen, samen met de acteurs. Ieder heeft zijn eigen gedachten daarover en samen creëer je mogelijkheden, die tenslotte uitgroeien tot een verhaal. Dat niet eindigt met een punt, maar met een nieuw vraagteken.

Lang niet iedereen is in dat soort films geïnteresseerd. Het zij zo. Financieel wordt het er niet gemakkelijker op, maar ik ben niet bang dat ik op den duur geen films meer kan maken. Zolang je geen geld over de balk gooit en mensen vindt die er hun tijd in willen investeren. En die zijn er genoeg. Jack Nicholson mag ettelijke miljoenen verdienen met films als 'Batman', maar in de grond van de zaak is het 'm daarom niet begonnen. Hij houdt van acteren en als hij een film interessant vindt komt-ie desnoods gratis."

Dat geldt niet voor Penn. Alleen bij uitzondering zal hij voor de camera actief zijn. "Ik bewaar mijn energie liever voor mijn eigen projecten. Acteren maakt me moe en onrustig. Alleen als ik denk dat ik werkelijk een persoonlijke bijdrage kan leveren aan iets dat de moeite waard is, kunnen ze een beroep op me doen. Ik ben te vaak naar huis gegaan met de depressieve gedachte dat ik een beetje de clown had uitgehangen. Ik wil iets nuttigs doen met mijn leven."

Hoe serieus de voormalige 'bad boy' zich inmiddels ook presenteert, helemaal losgemaakt van zijn losbandige verleden heeft hij zich nog niet. Een net geheelde wond op zijn gezicht is het resultaat van een recente botsing in een bar. Even terug in de tijd? "Ik was op het verkeerde moment op de verkeerde plaats", antwoordt Penn. "In de drukte botsten er wat mensen op elkaar en dat wekte kennelijk agressie op."

Reageren er nog steeds mensen op zijn vroegere stoere jongen-imago? "Dat is sinds mijn scheiding minder geworden. Maar er zijn altijd wel nieuwe jonge revolverhelden die zich graag willen bewijzen tegen oude reputaties. Die types herken ik tegenwoordig wel." Hij grijnst. "Dit keer helaas iets te laat."

Première 19 september 1996

Foto 1: Jack Nicholsen met tegenspeelster Angelica Huston

Foto 2: Jack Nicholson mag van Sean Penn een kijkje achter de camera nemen