Sterren vochten om gunst van Robert Altman "In 'Prêt-à-Porter' was de modewereld louter klerenhanger" door Ron Peereboom Voller Robert Altman's 'Prêt-à-Porter', waarin hij zijn satirische blik op de modewereld heeft laten vallen, maakt moeilijke tijden door. Vernietigende kritieken in de (veelal mode)pers en een vertoningsverbod in Duitsland zorgden er voor dat het een spraakmakende film werd. De 71-jarige regisseur wilde zelf ook graag nog een duit in dat zakje doen. Hij is er speciaal naar Parijs voor gekomen. Het is schrikken bij de ontmoeting: een oude, magere man geeft me een knokige hand. Altman ziet er moe uit en dat is niet zo vreemd, begrijp ik later. Hij heeft zich de laatste dagen niet zo goed gevoeld, veel in bed gelegen. Toch zit hij er. En hoe oud Altman ook is en lijkt, een ding blijft onaantastbaar: zijn glasheldere geest die hem door zo'n dag heen sleept. Waar ik het geheugen van mijn eigen opa regelmatig moet opfrissen, hoef je Altman nog niets wijs te maken. Zoals het feit dat je niet afgeschreven hoeft te zijn als je zijn respectabele leeftijd hebt bereikt. Of weer een flop maakt? "Luister", gromt hij, "mij maakt het niets uit of een film geld op brengt of niet. Het is alleen zo jammer dat bioscoopbezoekers vaak niet meer geïnteresseerd zijn in het soort films dat ik maak. Men is gewoon bang voor een beetje diepgang. Terwijl je een film niet kunt maken zonder er emotie in te leggen, je helemaal te geven en je kapot te werken. Dat is juist de lol er van. Maar als je uiteindelijk doorkrijgt dat het de financiers geen lor kan schelen of je zo te werk gaat zo lang 'ie maar z'n geld opbrengt', kun je al niet meer anders." Robert Altman is daarom alweer druk bezig met z'n volgende 'Kansas City' met Kim Basinger, Jennifer Jason Leigh en Harry Belafonte in de hoofdrollen. Tussendoor komt hij dan over om, zoals hij het zelf noemt "de film te verdedigen die ik net heb gemaakt. Meestal ben ik er dan van overtuigd dat ik er nooit meer een wil maken, terwijl ik al weer begonnen ben! Die wil ik dan wel totaal anders aanpakken, maar uiteindelijk komen ze er allemaal hetzelfde uit." Ook 'Prêt-à-Porter' is, al stamt het idee ervoor al van elf jaar geleden, geworden wat hij ooit voor ogen had. "Mijn vrouw nam me ooit een keer mee naar een modeshow", legt hij uit. "Toen ik dat circus had gezien vroeg ik me onmiddellijk af waarom nog nooit iemand daar een film over had gemaakt. Om de paar jaar heb ik met het idee gestoeid, tot vorig jaar dan. Nu weet ik waarom het nooit is aangepakt: omdat het een flinterdunne wereld is, inhoudloos en verdomde lastig. Maar het is toch gelukt." De grootste problemen lagen voor de regisseur bij het vastleggen van de live-modeshows. "Je hebt geen controle over zo'n spektakel", legt hij uit. "Je zit niet in een studio. Het grootste deel van de aanwezigen konden wij niet vertellen wat ze moesten doen en zij gaven er ook niets om wat wij daar deden. Wij moesten de camera's opstellen en eigenlijk draaien alsof je een documentaire maakt. De acteurs zaten meestal op de eerste rij, maar waren er als reguliere gasten. Omdat ze niet wisten of ze in beeld zouden komen, moesten ze hun rollen zo'n hele show lang, soms anderhalf uur en vaak volledig geïmproviseerd, volhouden. Nog veel lastiger waren de feestjes omdat iedereen naarmate de avond vorderde steeds dronkener werd. En als mensen dronken worden verandert hun persoonlijkheid. Lastig hoor..." Kritiek Altman snapt niets van de kritiek die vanuit de modewereld op hem af is gekomen. "Dat wil zeggen, omdat deze film meer over journalisten gaat dan over mode en de ontwerpers, begrijp ik het wel. Ze zien zichzelf natuurlijk niet graag zo afgebeeld. Maar verder snap ik inderdaad niet waarom ze niet door hebben dat ik hun wereld louter als klerenhanger heb gebruikt om m'n film aan op te hangen. Ze zijn zo met zichzelf bezig en met hun eigen toestandje dat ze daar niet doorheen kunnen kijken." Altman raakt opgewonden. Hij ondersteunt zijn betoog door met vlakke hand op tafel te slaan en op dat moment vrees ik het ergste voor z'n broze botten. "Zij hadden gewoon een andere film in hun hoofd en allemaal hun eigen versie ook nog", gaat hij verder. "Dan hadden ze een documentaire-filmer moeten huren. De BBC heeft ooit een prachtige serie gemaakt, schitterend. Maar breng dat eens in de bioscoop. Mensen betalen geen geld om iets echts te zien. Ik wilde juist de menselijkheid laten zien in die hi-tech modewereld. Het gaat me niet om perfectie, fouten is wat ik wil zien!" 'Prêt-à-Porter' komt haast om in de sterren. Acteurs stonden gewoontegetrouw te popelen om met Altman te werken. Anouk Aimee, Kim Basinger, Julia Roberts, Tim Robbins, Lauren Bacall en Tracey Ullman zijn maar enkele van de vele namen die voor de gelauwerde, maar even vaak verguisde regisseur klaar stonden. Het leverde prachtige anekdotes op. Zoals Sophia Loren, die Altman zei wel mee te willen doen, maar alleen als Marcello Mastroianni dat ook zou doen, terwijl Mastroianni tegen Altman hetzelfde zei over Loren. "Zie je wat een luxe positie ik had", lacht Altman. "Ik denk dat ze aanvoelen dat ik het reuze knap vind wat ze doen, omdat ik zelf nog geen seconde zou kunnen acteren. Misschien dat ze daarom graag met mij werken. Ik vind het zelf overigens ook beter om vaker met dezelfde mensen te werken. Je leert ze kennen: het wordt makkelijker om met ze te communiceren. Bovendien weet je wat ze kunnen en ik tracht ze de ruimte te geven om ook nog hun eigen ei te leggen. Ik laat ze doen waarom ze dit vak hebben gekozen". Foto's: Kim Basinger speelt een journaliste in 'Prêt-à-Porter' en haalt beroemde landgenoten als Cher voor haar microfoon. Julia Roberts en Tim Robbins zijn twee van de sterren die acte de présence geven in 'Prêt-à-Porter'.