'The Truman Show'

door Eric Koch

Ruim anderhalf miljard mensen waren getuige van zijn geboorte; 220 landen zagen zijn eerste stapjes en de wereld hield de adem in bij zijn eerste kus. Het leven zelf is een televisieshow geworden. De alledaagse belevenissen in Coronation Street, de dagelijkse lotgevallen in 'Goede Tijden, Slechte Tijden', ze waren bedacht. Waar reality-tv ophoudt, begint de 'The Truman Show'. Vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week zitten de kijkers gekluisterd aan de buis bij de avonturen van Truman, een mens van vlees en bloed.

Komiek Jim Carrey slaat nieuwe wegen in als onvermoede tv-held in 'The Truman Show'

De wereld weet meer van Truman dan hijzelf. Sterker nog, hij is de enige die van niets weet. Hij merkt niet, dat het alleen boven he/m regent, dat elke morgen op stipte tijden een postauto langskomt, de buren naar buiten komen om 'm goedemorgen te wensen en dat het ziekenhuis waar zijn echtgenote werkt een façade is. De goedlachse naïeve Truman leidt een tevreden leventje. Hij zou alleen eens op vakantie willen. Even weg uit zijn vriendelijke, maar saaie geboortedorpje.

Maar voor Truman houdt de wereld op bij Seahaven, bij de grenzen van de grootste tv-studio uit de geschiedenis. Verborgen camera's volgen 'm waar hij gaat, iedereen in zijn kleine universum is een acteur die een rol speelt. Vanuit zijn controlepost hoog in hemel van de tv-koepel voedt producent Ed Harris ze met teksten en schrijft hij ze acties voor die voor het noodzakelijke drama in Trumans tv-leventje zorgen. En als Truman weer zeurt over vakantie elders is er zijn 'liefhebbende echtgenote' die voor afleiding zorgt.

Dertig is Truman inmiddels en steeds meer verlangt hij naar het avontuur. Een autoritje naar buiten is toch wel het minste wat hij mag verlangen en omdat alle excuses inmiddels zijn uitgeput, neemt zijn vrouw schoorvoetend naast 'm plaats. Inventief zijn de manieren waarop de producenten hun hoofdrolspeler frustreren en tegenhouden. Ter plekke worden branden ontstoken en melden mannen in geheimzinnige witte pakken dat er ernstig besmettingsgevaar is. En zo krijgt het hooggeëerd publiek weer spannend tv-drama voorgeschoteld.

Laura Linney geeft gestalte aan Truman's 'liefhebbende echtgenote'

Truman wordt echter steeds koppiger en er gaat iets van argwaan ontstaan. Er vallen hem meer en meer toevalligheden op en hij gaat experimenteren om patronen te ontdekken. Zijn bewustwording valt samen met niet-geregisseerde voorvallen. Zo probeert een aantrekkelijke jonge vrouw hem iets toe fluisteren, voordat ze door politie-agenten wegens 'krankzinnigheid' snel wordt weggevoerd en verschijnt plotseling zijn doodgewaande vader (diens dramatische 'verdrinkingsdood' moest indertijd bij de jonge Truman watervrees veroorzaken en daarmee een verminderde lust om later over 'zee' grenzen te verkennen). De berooide acteur in kwestie vond het tijd voor een come-back.

Als hem de schellen van de ogen gaan vallen gaat Truman per zeilboot op zoek naar de waarheid. Terwijl windmachines rondom hem storm en huizenhoge golven veroorzaken en producent Harris zelfs de dood van zijn opstandige televisiekind overweegt, eist Truman (vertederend gestalte gegeven door Jim Carrey, die zich ditmaal goed inhoudt) recht op waarheid en op een eigen leven op. Zijn ontwikkeling wordt door regisseur Peter Weir geplaatst in een komedie met een serieuze ondertoon.

Satirische elementen ten aanzien van tv-maken en -consumeren worden verbonden met algemeen menselijke filosofieën in een alleraardigste film. Iets meer mysterie (in de sfeer van Weirs magisch-realistische 'Picnic at Hanging Rock') zou 'The Truman Show' nog extra glans hebben gegeven.

Publicatie 29 oktober 1998