'Twelve monkeys', melodramatische sf-thriller van Terri Gilliam door Marjolein Hurkmans Een eenzame leeuw dwaalt over de daken van een vervallen warenhuis. Het onkruid groeit tussen de gebarsten stoeptegels en quasi nonchalant ligt een verdwaalde pump in de goot. 'Theatraal', dat is het sleutelwoord van de sf-thriller 'Twelve Monkey's'. En dat geldt niet alleen voor de openingscène van de film van regisseur (en voormalig Monty Python-lid) Terri Gilliam. Alle decors lijken gekozen op hun melodramatische gehalte; van het koelcel-achtige gekkenhuis tot het door videocamera's en tv-schermen gedomineerde wetenschapscentrum. Enig gevoel voor melodramatiek is Gilliam dan ook niet vreemd. Eerder tekende hij immers ook al voor de geflopte megaproduktie 'Baron von Munchausen'. De tijd glipt door je vingers. We zijn alweer bijna op de helft van 1996. 1997 lijkt niet verder verwijderd dan morgen. En morgen vergaat de mensheid. Eigenlijk is dat het meest akelige aspect van de sf-thriller 'Twelve Monkey's'. Doem-scenario's zoals ons die regelmatig worden voorgeschoteld door religieuze groeperingen en filmmakers kun je makkelijker naast je neerleggen wanneer ze voorspellingen doen die nog een dikke eeuw verwijderd zijn. Wat Terry Gilliam ons voorschildert in zijn film 'Twelve Monkey's' is realistisch dichtbij. En door de barokke decors die de regisseur heeft gekozen om het verhaal te visualiseren wordt de film des te beklemmender. "We leven in een periode waarin we denken dat de technologie alles oplost. Niemand ligt dus wakker van de individuele problemen van een ander. Men gaat ervan uit dat ook daar wel een oplossing voor gevonden zal worden in de wetenschappelijke hoek", legt de regisseur uit in een Brussels etablishement. "Maar ondertussen leven ontzettend veel mensen in uitzichtloze situaties op de straat, mensen die niets meer te verliezen hebben en voor wiens problemen zelfs de 'alleswetende' wetenschap geen oplossing heeft. Ik geloof serieus dat daar een heleboel wandelende tijdbommen onder zijn die als ze in de gelegenheid worden gesteld of de kans krijgen een heleboel schade aan kunnen richten." Het zijn die kansarme mislukkelingen die in 'Twelve Monkey's' de lont bij het kruitvat houden. Het kleine jongetje Cole is getuige van de verspreiding van een dodelijk gas, maar weet zelf aan de giftige damp te ontsnappen. Samen met een aantal andere overlevenden trekt hij zich terug in ondergrondse holen. Tientallen jaren later, volwassen en rebelerend (gespeeld door Bruce Willis) wordt hij door een stel wetenschappers teruggestuurd naar het aardoppervlak om de oorzaak van het onheil te achterhalen. Gilliams grofgebreide trui en ietwat uitgezakte broek steken vervreemdend af tegen het decor van bladgoud en rood pluche; onaangepast zonder ongepast te zijn. Datzelfde kan gezegd worden van de casting voor de film. 'Mooie jongen' Brad Pitt in de rol van de psychopaat met de bloeddoorlopen ogen is niet bepaald een voor de hand liggende keus. "Ik zag in eerste instantie niets in die jongen", aldus Gilliam. "Met Bruce Willis als anti-held had ik al een ster op de titelrol en een grote naam leek me meer dan voldoende. Ik wilde hem eigenlijk niet eens ontmoeten. Toevallig kwamen we elkaar toch tegen en het enthousiasme van Brad voor die rol werkte aanstekelijk. Ik besloot hem een kans te geven en daar heb ik geen seconde spijt van gehad. Brad heeft keihard gewerkt. Hij nam logopedie-lessen om sneller te leren praten en logeerde in psychiatrische inrichtingen. Hij leefde zich zo in dat hij de godganse dag met spierpijn rondliep van de ongecontroleerde bewegingen. Het gouden idee om de acteurs omgekeerd te casten kwam overigens van mezelf. Brad in de rol van held en Bruce in die van krankzinnige maniak was natuurlijk logischer geweest, maar heel wat minder verrassend. Eigenlijk werk ik trouwens liever niet met sterren. Helaas moet je wel als regisseur. De beroemde namen brengen het publiek naar de bioscoop. Als je wilt dat je film gezien wordt en als je er nog een wilt maken, dan heb je de sterren nodig." Gilliam staat bekend om zijn typische films. De ene keer loopt dat uit op een mislukking (Baron von Munchausen bijvoorbeeld), de andere keer laten zijn eigenzinnige produkties de kassa's rinkelen. (The Fisher King). "Ik maak geen films om beroemd te worden", beweert hij. "Het enige prettige aan het hebben van succes met een film is dat je daarna makkelijker geld los krijgt voor een volgend project. Dankzij de goede ontvangst van 'Twelve Monkey's' in Amerika kan ik nu financiers vinden voor een volgende film die ik al eerder wilde maken maar waar niemand toen brood in zag. In mijn hart zie ik het hebben van succes met alles wat daarbij hoort echter vooral als een offer dat ik moet brengen om iets waar ik in geloof van de grond te krijgen." Foto: Terry Gilliam: "Het enthousiasme van Brad Pitt werkte aanstekelijk".