DEN HAAG - Het Centraal Planbureau (CPB) adviseert het kabinet om niet mee te doen aan de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter, de meest waarschijnlijke opvolger van de F16-gevechtsvliegtuigen van de Koninklijke Luchtmacht. Industrie en politiek bekritiseren de bevindingen.

Om mee te doen met deze 'EMD-fase' zou ons land bij de Amerikanen ruim Hfl.1,6 miljard op tafel moeten leggen. Het kabinet wil daar over enkele weken een besluit over nemen. Met de vervanging van de F16 na 2010 is Hfl.14 miljard gemoeid.

Het CPB bevestigt eerdere studies, gedaan in opdracht van het bedrijfsleven en van het ministerie van Economische Zaken, dat meedoen aan het JSF-project zeker Hfl.11 miljard gulden aan werkgelegenheid zou opleveren. Nederlandse bedrijven zouden 4% krijgen van de productie van mogelijk 4000 tot 5000 toestellen.

Volgens de CPB-onderzoekers gaat het hier echter om 'verdringing' van werk dat toch wel gedaan zou worden, alleen in andere sectoren van de economie. De betrokken luchtvaartbedrijven vormen nog geen hecht economisch cluster. Het stimuleren van deze sector levert dan ook geen extra meerwaarde op.

Voor de vervanging van de F16 is het beter om over een aantal jaren te besluiten het nieuwe toestel 'van de plank' te kopen, stelt het rapport. Wél is meedoen met het JSF-project economisch aantrekkelijker dan wat de Europese concurrenten, Eurofighter en de Franse Dassault Rafale, voor het bedrijfsleven in de aanbieding hebben. Bij een van de betrokken ministeries vindt men de CPB-studie te beperkt. "Het is puur macro gedacht. Je kunt ook wel een macrostudie van het wegennet maken en concluderen dat het niet aantrekkelijk is om daar geld in te steken, zonder te kijken naar de bijkomende voordelen", zo wordt gezegd.

Directeur J. Dibbetz van de NIID, de organisatie van defensiebedrijven, vindt dat het CPB een denkfout maakt: "Een hecht cluster kan er juist komen door mee te doen aan de JSF-ontwikkeling. Als we niet meedoen, zullen veel bedrijven uit de luchtvaartsector stappen en gaat er veel technische kennis verloren."

VVD-Kamerlid Balemans wijst erop dat het te betalen bedrag van ruim Hfl.1,6 miljard grotendeels terugvloeit in de vorm van korting op de toestellen. Verder waarschuwt hij dat Nederland de JSF-toestellen met grote vertraging geleverd krijgt als pas over een paar jaar wordt besteld.

"Het gevolg is dat de huidige F16's langer door zullen moeten vliegen terwijl de VS zelf hun F16's buiten dienst gaan stellen. De onderhoudskosten zullen dan enorm toenemen", waarschuwt Balemans. CDA en PvdA willen snel duidelijkheid van het kabinet over de JSF-beslissing. "Straks heeft de Tweede Kamer misschien maar een week om naar het besluit te kijken. Dat is veel te weinig", stelt PvdA'er Timmermans.

zoek naar gerelateerde artikelen

do 11 oktober 2001