SKOPJE - De Amerikanen zijn weer helemaal terug op de nog immer turbulente Balkan. Dankzij krachtige inspanningen van Amerikaanse en Europese onderhandelaars werd gisteren in Macedonië een staakt-het-vuren voor onbepaalde tijd afgekondigd tussen de regering van president Boris Trajkovski en de voor grotere autonomie strijdende Albanese rebellen.

Macedonische soldaten hebben weer tijd voor een biertje, nu er een bestand is. (Foto: AP)

Als de overeenkomst stand houdt, zal de NAVO, die partij is in het bestandsakkoord, zoals beloofd troepen naar Macedonië sturen die "moeten toezien op ontwapening van de (Albanese) guerrillastrijders", zei gisteravond NAVO-secretaris-generaal George Robertson.

In de verkiezingscampagne van vorig jaar had de huidige Amerikaanse president, George W. Bush, het idee geopperd dat de Amerikanen zich op termijn uit de Balkan zouden kunnen terugtrekken om het werk van de vredestroepen over te laten aan de Europeanen. Van die gedachte is hij de laatste maanden aardig teruggekomen.

In het Macedonische geval heeft het Witte Huis van begin februari, toen de problemen tussen de Albanese minderheid en de Slavische meerderheid begon, het militaire en diplomatieke kruit droog gehouden. Tot Bush vorige week toch besloot dat de dreiging van een nieuw Balkanconflict zonder Amerikaanse inmenging niet was op te lossen.

Hij benoemde een speciaal afgezant, net als de Europese Unie dat al had gedaan. Beiden heren, de Amerikaan James Pardew en de Fransman François Léotard, bleken de Macedoniërs over de streep te kunnen helpen. Het samenspel tussen Europa en de Verenigde Staten blijft in de roerige gebieden op de Balkan een voorwaarde voor het oplossen van de problemen. Eerdere solopogingen van de Europese Unie losten niets op.

De Macedonische regering kondigde, alsof het de eigen verdienste was, gisteren het bestand af. Zoals eerder het geval was in Macedonië, probeerden de regeringstroepen voorafgaande aan het ingaan van het bestand nog enige terreinwinst te boeken. Tot gisteravond laat was er sprake van 'beperkte' gevechtshandelingen, vooral in het gebied rond de Albanese stad Tetovo.

Het bestand opent de weg tot onderhandelingen over een plan om de grondwet dusdanig te veranderen, dat de Albanese minderheid zich erin kan vinden. Die circa 30 procent van de inwoners van Macedonië verlangt al maanden meer gelijke rechten met de Slavische meerderheid van het kleine, door twee miljoen mensen bewoonde Balkanland.

Fundamenteel voor het nieuwe bestand door Robertson opnieuw bevestigde bereidheid van de NAVO circa 3000 extra troepen naar Macedonië te sturen.

In weerwil van Bush' eerdere gedachten zijn nu ook de Amerikanen bereid aan een dergelijke troepenmacht bij te dragen. "Washington is tot het inzicht gekomen, dat het op de Balkan een rol moet blijven spelen", aldus gisteren een westerse diplomaat in de Macedonische hoofdstad Skopje.

Hij voegde hier aan toe: "Het gaat natuurlijk om geld, maar ook om prestige. En op dat punt heeft Washington bewezen dat dergelijke invloed fundamenteel is om de Balkanlanden op andere gedachten te brengen. Zonder dergelijke Amerikaanse druk was Milosevic niet uitgeleverd en hetzelfde effect zien we nu in Macedonië."

zoek naar gerelateerde artikelen

vr 6 juli 2001