'S-HERTOGENBOSCH - Europa loopt op biotechnologiegebied sterk achter bij de Verenigde Staten. Tegen 1300 Amerikaanse biotechbedrijven telt Europa er slechts 700. Nederland bungelt binnen Europa met een totaal van 75 nieuwe bedrijven ergens achteraan.

Het Biopartner-initiatief van het ministerie van Economische Zaken (EZ) moet Nederland met een bedrag van ƒ100 miljoen de komende jaren opstomen in de vaart der volkeren. Biopartner steunt startende bedrijven met onder andere geld, opleiding, advies en faciliteiten. Het Bossche biotechbedrijf PamGene is een voorbeeld van een geslaagde start up.

PamGene, dat moleculaire testapparatuur maakt voor onder andere de farmaceutische en voedingsmiddelenindustrie, zit in het Groot Ziekengasthuis van Den Bosch ingeklemd tussen een oud nonnenhuis en een mortuarium. Het lijkt nu niet meteen de meest flitsende omgeving voor een start up.

Dat deert oprichter en directeur Tim Kievits echter in het geheel niet. "Nee, dit is een geschikte werkomgeving voor ons. Het is in een ziekenhuis, er zijn moderne faciliteiten en we hebben veel ruimte om uit te breiden", zegt hij terwijl hij het lab laat zien waar moleculair biologisch onderzoek wordt uitgevoerd.

De achterstand van Nederland wordt, mede door initiatieven als Biopartner, langzaam weggewerkt. Vroeger was het bijna onmogelijk om als een startend biotechnologiebedrijf financiering te krijgen, nu ligt dat anders. Sinds begin 2000 zijn er 22 nieuwe Nederlandse biotechbedrijven bijgekomen, dat is een stijging van 42%. In totaal zijn er nu 75 nieuwe bedrijven actief in de Nederlandse biotechnologie. Volgens minister Jorritsma (EZ) wordt dit millennium "het tijdperk van de biotech".

Kievits begrijpt de achterstand die Nederland op biotechnologisch gebied heeft niet helemaal. "Biotech wordt al gauw gezien als iets ingewikkelds, dat hier moeilijk van de grond kan komen. Maar er is nu geen enkele reden meer om te roepen dat het hier in Nederland niet kan. Momenteel zijn alle voorwaarden om een biotechbedrijf op te zetten aanwezig. De grootste zorg is altijd geweest dat er zo weinig onderzoekers doorstromen van universiteiten richting bedrijfsleven. Het Biopartner-initiatief doet er alles aan om dat te verbeteren. Er is veel potentieel op de Nederlandse universiteiten en onderzoeksinstituten."

Het bedrijf van Kievits en diens zakenpartner Daan van der Heyden bestaat nog maar een jaar. Toch heeft het al een financiering van EUR6,7 miljoen los gekregen bij de durfkapitalisten GIMV Venture Capital, Alta Partners en Life Sciences Partners. Verder heeft PamGene voor de distributie van de zelf ontwikkelde PamChip in de Japanse opticareus Olympus een partner gevonden.

Het Bossche bedrijf is geen typisch biotechnologiebedrijf in de zin dat het nog jaren nodig heeft om uit de aanloopverliezen te komen zoals bijvoorbeeld Crucell of Isotis. "Nee, dat klopt", zegt Kievits. "We zijn een echt toolsbedrijf. Wij maken apparatuur dat door de industrie toegepast kan worden. We verwachten volgend jaar al inkomsten te genereren."

De PamChip is de trots van het bedrijf. Het lijkt nog het meest op een soort scheermesje met vier rondjes erin. Maar schijn bedriegt. In de rondjes zitten moleculen die razendsnel allerlei tests kunnen uitvoeren als er materiaal doorheen wordt geperst. Zo kan er bijvoorbeeld worden bekeken hoe cellen reageren op het toedienen van bepaalde medicijnen. Kievits kocht het patent op de Pam-technologie van Akzo Nobel-dochter Organon Teknika, waarvoor hijzelf jarenlang werkte.

"We brengen de PamChip volgend jaar op de markt. Onze klanten bestaan uit academische laboratoria, de farmaceutische industrie, voedingsmiddelenfabrikanten als Nestlé en Numico, en later wellicht ook de gezondheidszorg. Voordeel van onze technologie is dat het de klant in staat stelt allerlei kwaliteitstests waaraan hun eindproduct wordt onderworpen veel sneller uit te voeren."

De door PamGene gepatenteerde PamChip kan zo'n 50 tot 500 tests uitvoeren in een paar minuten in plaats van een paar uur. "Door het testproces te verkorten kan de fabrikant de kostprijs van het product verlagen", legt Kievits uit.

Snel testen kunnen uitvoeren zal ook in de gezondheidszorg steeds belangrijker worden, meent Kievits. "In de toekomst zal het mogelijk zijn nog tijdens een operatie bepaalde dingen, zoals weefsel, te testen en een diagnose te stellen. Dan kan er nog tijdens de ingreep zelf op worden gereageerd."

De marktwaarde voor moleculaire testapparatuur en bijbehorende soft- en hardware wordt nu geschat op zo'n $400 miljoen. "Maar die markt is sterk aan het groeien. Geschat wordt dat er in 2005 zo'n $2 tot $4,5 miljard in omgaat", stelt hij.

Er komen steeds meer bedrijven bij die gebaat zijn bij goede testapparatuur om de kwaliteit van hun producten te testen. "Een voorbeeld daarvan is de steeds grotere focus van allerlei voedingsproducenten, zoals bijvoorbeeld Numico, op functional foods."

Vooral de samenwerking met Olympus was erg belangrijk voor PamGene. De PamChip zal door het verkoopkanaal van Olympus verkocht worden. "Dat is cruciaal omdat we als beginnend bedrijf natuurlijk nooit zelf zo'n groot distributieapparaat kunnen opbouwen", zegt Kievits. In de verkoop van endoscopie en microscopie is Olympus wereldwijd marktleider.

zoek naar gerelateerde artikelen

ma 25 juni 2001