AMSTERDAM - In Brabant loopt de spanning over een eventuele uitbraak van mond- en klauwzeer met de minuut verder op. De uitslag van een verdacht bedrijf in het Brabantse Berghem-Herpen wordt "begin volgende week" verwacht, aldus het ministerie van Landbouw.

Het bedrijf in kwestie ligt dichtbij De Peel, waar 10 miljoen varkens worden gehouden. Ook in twee andere Brabantse dorpen wordt voor mkz gevreesd. Minister Brinkhorst (Landbouw) heeft al laten weten, mocht de ziekte Brabant treffen, eventueel over te gaan op een fokverbod voor de varkenshouderij.

Dat gebeurde ook tijdens de varkenspest van 1997 en zal verstrekkende gevolgen hebben voor de betrokken boeren, omdat de productie dan feitelijk stil komt te liggen. LTO steunt een eventueel fokverbod. "Maar dan alleen in die gebieden die getroffen zijn door mkz, zoals nu bijvoorbeeld rond Oene", benadrukt varkensvoorman Chris van Gisbergen van LTO. "Aan de ene kant jonge dieren doorspuiten en aan de andere kant doorfokken, dat is niet aan de maatschappij uit te leggen. Wel moet er een goede vergoeding tegenover staan", zegt hij.

Ruiming blijft doorgaan. (Foto: ANP)

Intussen wordt de roep van de boeren om algehele vaccinatie steeds sterker. De preventieve ruimingen roepen grote weerstand op, zoals gisteren weer bleek in Kootwijkerbroek, waar boeren blokkades opwierpen. Veel veehouders vragen nu om eenzijdige vaccinatie, dus buiten Brussel om. "Dat scenario zou het einde van de Nederlandse veehouderij in zijn huidige vorm betekenen", waarschuwt boerenvoorman Gerard Doornbos van LTO-Nederland.

Als minister Brinkhorst (Landbouw) aan de roep van een deel van de, terecht zeer ongeruste, boeren toegeeft en overgaat tot het eenzijdig inenten van de Nederlandse veestapel, dient zich een regelrecht doomsdayscenario aan. Daar zijn zonder uitzondering alle landbouwexperts het over eens.

"Het zou het einde betekenen van onze mkz-vrije status, waardoor we al onze producten ineens moeten gaan afzetten op de thuismarkt. Driekwart van ons vee, vlees en zuivel wordt nu geëxporteerd", zegt Hans Kats van de Productschappen Vee, Vlees en Eieren (PVE). De Nederlandse vee- en vleesafzet binnen de EU vertegenwoordigde in 1999 een waarde van ƒ7,6 miljard, terwijl de zuivelexport op de Europese thuismarkt ƒ4,8 miljard waard is.

Dat zou betekenen dat de producten op de eigen markt tegen afbraakprijzen verkocht moeten worden, met alle gevolgen van dien. Omdat het aanbod de vraag dan ruim zal overtreffen, kan een flink gedeelte van de dienstverlenende agrarische industrie de deuren sluiten. In de hele Nederlandse vee- en vleessector werken, boeren meegerekend, meer dan 120.000 mensen.

"De miljoenen dieren die je met zo'n eenzijdige inenting voor de dood wilt behoeden, zullen dan alsnog aan hun einde komen. Zij zullen dan alsnog geruimd moeten worden omdat er gewoon niet voldoende vraag is. Het middel is dan erger dan de kwaal", aldus Doornbos.

Ook een vaccinatie-campagne tegen mkz in Europees verband gaat de Nederlandse export veel geld kosten, zo blijkt uit PVE-cijfers. Als Nederland daardoor niet meer naar derde landen kan exporteren zou dat, gebaseerd op cijfers van 1999, een schadepost opleveren van ƒ2,6 miljard.

Nederland exporteerde in 1999 voor ƒ836 miljoen aan vlees en vleesproducten naar derde landen buiten de EU. Er gingen ook Nederlandse producten naar landen als Japan en Zuid-Korea, die absoluut geen vlees willen hebben van vee dat tegen mkz is ingeënt. Ons land voerde voor ƒ43 miljoen aan levend vee uit naar niet-EU landen.

Een Europese hervatting van de mkz-vaccinatiecampagne is echter het meest ingrijpend voor hét paradepaardje van de Nederlandse land- en tuinbouw, de zuivel. In 1999 ging er voor zo'n ƒ1,8 miljard aan Nederlandse zuivelproducten de Europese buitengrenzen over.

Ondertussen gonzen door heel Europa geruchten over illegale vaccinaties tegen mkz. Franse boeren zouden zich daar schuldig aan maken. Opvallend is in ieder geval dat Frankrijk al weken op twee mkz-uitbraken blijft steken. "Dat gerucht hebben wij ook al gehoord", zegt viroloog Ab Osterhaus van het Permanent Veterinair Comité in Brussel. "Of het waar is weten we niet." Met illegaal enten nemen boeren wel een risico, als de autoriteiten erachter komen, zijn ze meteen een mkz-besmet bedrijf. Europarlementariër Albert Jan Maat wil de kwestie volgende week bij de boerenbonden in Brussel aan de orde stellen.

za 31 maart 2001