Op de Amsterdamse effectenbeurs lieten de aandelenkoersen gisteren over een breed front verlies zien. De toonaangevende AEX-index kalfde gedurende de dag maar liefst 36 punten (5,3%) af, tot 639,35, om uiteindelijk te sluiten op 642,25, 33,19 punten (4,9%) onder het niveau van maandag. Softwarefabrikant Baan kreeg wel heel forse klappen, nadat de onderneming beleggers verraste met wat zo langzamerhand traditioneel slecht nieuws lijkt te zijn.

Baan maakte gisterochtend voorbeurs bekend dat niet alleen de resultaten over het vierde kwartaal van 1999 vies tegen zullen vallen, maar ook dat bestuursvoorzitster Mary Coleman met onmiddellijke ingang haar functie neerlegt.

Voor de laatste drie maanden van de vorige eeuw verwacht de onderneming uit Barneveld een verlies van $240 a 250 miljoen (ƒ510 à 535 miljoen), zo werd gisteren bekend. Het verlies wordt vooral veroorzaakt door een buitengewone last van $200 miljoen, die samenhangt met een reorganisatie. 14 Kantoren zullen daarbij worden gesloten en 190 banen (4% van het totaal) geschrapt, aldus Baan.

Beleggers reageerden als door een wesp gestoken. Het aandeel Baan kalfde gedurende de dag met maar liefst EUR5,58 (38%) af tot EUR9,20, om uiteindelijk te sluiten op EUR10,10, EUR4,68 (32%) onder het slot van maandag. De omzet was met 26,4 miljoen 7½ keer het 200-daags gemiddelde.

Vertrouwen weg
Voor analisten kwam het nieuws van Baan "als donderslag bij heldere hemel". "Juist de afgelopen maanden was het sentiment rond het bedrijf weer wat optimistischer geworden, na het wereldcongres in Wenen (begin november, red.) en een aantal upbeat presentaties", aldus Jan Coen Balt van Stroeve. De nieuwe negatieve berichten zullen het vertrouwen van de financiële wereld dat na het wereldcongres van Baan ontstond, volledig teniet doen, aldus de analist.

Dat bleek ook wel uit het aantal neerwaartse bijstellingen van beleggingsadviezen door binnen- en buitenlandse effectenhuizen. Zo verlaagden HSBC en KBW Wesselius een houdenadvies naar verkopen. Analisten van Rabo Securities namen een wijziging van hun houdenadvies in overweging. Stroeve zelf verlaagde een match (houden) in underperformer (verkopen).

Niet alleen Baan moest gisteren terug. Vrijwel alle AEX-fondsen leverden in, bij gemiddeld iets lagere omzetten dan normaal. Naast Baan waren procentueel de grootste dalers KPN (-11% op EUR89,00) en Ahold (-6,6% op EUR27,18). Stijgers waren handelshuis Buhrmann (+EUR0,02 op EUR16,60) en staal- en aluminiumconcern Corus (+EUR0,05 op EUR2,60). Corus profiteerde van een sterk koopadvies (strong buy) van Morgan Stanley Dean Witter, dat het aandeel eerder op koop (outperform) had staan. Buhrmann spon garen bij geruchten over een mogelijke fusie met handelshuis Hagemeyer.

Het overwegend negatieve sentiment op het Damrak werd door handelaren beschouwd als niet meer dan "een gezonde correctie" na de rally van eind vorig jaar. Van paniek zou geen enkele sprake zijn.

Vooruitlopend op de millenniumwisseling zouden beleggers in de laatste maand van 1999 een voorschotje hebben genomen op de traditioneel goede beleggingsmaand januari. Nu grote millenniumproblemen in ieder geval vlak nà de jaarwisseling inderdaad zijn uitgebleven, zou de angst voor nieuwe renteverhogingen beleggers doen besluiten tot winstnemingen.

Wall Street
Gisteren speelde die angst ook de aandelenmarkten in de Verenigde Staten al parten. Een sterk oplopende kapitaalmarktrente zorgde op Wall Street voor een bescheiden verkoopgolf, waardoor de toonaangevende Amerikaanse beursbarometer, de Dow Jones-index, 140 punten lager eindigde op 11.357,51.

Door het uitblijven van millenniumproblemen zou niets een aanhoudende economische groei in de Verenigde Staten en Europa nog in de weg staan, zo lijken beleggers te redeneren. Daardoor neemt ook de kans op een stijgende inflatie toe, mét alle gevolgen van dien voor een eventueel ingrijpen van het Amerikaanse of Europese stelsel van centrale banken.

De Amerikaanse Federal Reserve komt begin februari pas bijeen om zich over een eventuele renteverhoging te buigen. Het Europese stelsel van centrale banken doet dat vandaag al, maar een renteverhoging nù al lijkt handelaren wat te vroeg.

Gisteren circuleerden op de financiële markten in de Verenigde Staten rapporten van Morgan Stanley Dean Witter en HSBC, over juist een snelle verhoging van de Amerikaanse rente. Volgens analisten van Morgan Stanley zou de Federal Reserve op korte termijn al over kunnen gaan tot een verhoging van het belangrijkste rentetarief met maar liefst één procentpunt (100 basispunten). Analisten van HSBC achten een renteverhoging van 75 basispunten zeer wel mogelijk, waardoor het belangrijkste Amerikaanse rentetarief zou stijgen van 5,5% nu tot 6,25% en volgens Morgan Stanley dus tot zelfs 6,5%.

Ondanks herhaalde uiteenzettingen van bestuursvoorzitters als Kees Storm (Aegon) en Jan Kalff (ABN Amro) een wijziging van de rentes is slechts marginaal van invloed op de resultaten van banken en verzekeraars lagen de financiële waarden door de rentevrees opnieuw onder vuur. Verzekeraar Aegon leverde EUR3,55 (4,8%) in op EUR92,90. Bankverzekeraar ING Groep moest EUR1,65 (2,7%) terug tot EUR58,50, waar branchegenoot Fortis EUR0,85 (2,4%) afkalfde tot EUR34,36. ABN Amro tenslotte eindigde EUR1,35 (5,5%) lager op EUR23,20.

René Lukassen