Zonder het weten doet menig huizenbezitter zo mee mee aan de wereld van de haute finance. De sterk gegroeide hypotheekportefeuille legt vaak een té groot beslag op het vermogen van financiële instellingen. Bij securitisatie wordt (een deel van) het leningenpakket overgedragen aan een speciaal daarvoor opgerichte vennootschap, in vaktermen special purpose vehicle genoemd. Deze vennootschap betaalt het pakket door op haar beurt al dan niet verhandelbare obligaties (mortgaged-backed securities) uit te geven.

Delta Lloyd zette op deze manier drie weken geleden een pakket aan hypothecaire leningen ter waarde van EUR550 miljoen in de markt. De speciaal hiervoor opgerichte bv 'Arena 2000' is in handen van een stichting. "Die vennootschap schuift de rente die wordt ontvangen op de hypotheekportefeuille in feite door aan de obligatiehouders", aldus Frans van de Veer, directeur van Delta Lloyd Vermogensbeheer. 94% van de uitgegeven obligaties is voorzien van een triple A-rating, en voldoet daarmee aan de hoogste eisen van kredietwaardigheid. "In Nederland krijgen maar een paar instanties, zoals de Rabobank en de Staat, deze beoordeling. Voor de kopers is de kans op verlies minimaal."

Delta Lloyd zelf heeft een kredietbeoordeling van AA, net iets minder dus dan het gros van de mortgage backed securities. Dat betekent dat het voor de bank/verzekeraar goedkoper is om via securitisatie geld vrij te maken dan direct zelf geld te lenen. De klant merkt overigens niets van de hele constructie: hij blijft zijn hypotheekrente gewoon aan Delta lloyd overmaken, die het naar Arena 2000 doorsluist. Van de Veer: "Het verkochte pakket staat uiteraard ook niet meer bij ons op de balans. Dat schept ruimte voor andere activiteiten."

Pensioenfondsen en verzekeraars nemen de 'hypotheekobligaties' gretig af, nu het aanbod van staatsobligaties opdroogt. Daarnaast zijn de stukken veel eenvoudiger te verhandelen dan rechtstreekse beleggingen in vastgoed. "Het geeft bovendien een hogere rente, en is toch relatief veilig", aldus Van de Veer. Volgens de vermogensbeheerder wordt in de Verenigde Staten "alles wat los en vast zit" gesecuritiseerd. "Creditcardvorderingen, autokredieten, noem maar op."

Fortis had in 1996 de Nederlandse primeur. Sindsdien is de trend niet meer te stuiten. "De komst van de euro gaf een extra stimulans", benadrukt Van de Veer. "Daarvoor waren er immers nog valutarisico's."

Volgens DNB is er dit jaar tot en met september in Nederland voor EUR8,7 miljard aan woninghypotheken gesecuritiseerd. Eind 1999 was2,2% van de totale hypotheekschuld (EUR260 miljard) in handen van de 'special purpose vehicles'. Dit jaar zal dat aandeel zeker verder stijgen, zo voorspelt de centrale bank, die zich genoodzaakt zag deze 'witte vlek' in kaart te brengen om de hypothecaire groei nog goed in te kunnen schatten. "Het zou mij niets verbazen als het huidige percentage zich elke twee jaar verdubbelt", aldus Van de Veer.