'The Usual Suspects' ingenieuze legpuzzel
Schijn bedriegt in puike thriller

door ERIC KOCH

't Was een Hongaar, vertelt de kreupele kruimeldief Roger 'Verbal' Kint. Ene Keyzer Söze. Zevenentwintig lijken zijn er in de haven gevonden, na een explosie op een schip. Een mislukte drugdeal ging er aan vooraf, zo wordt vermoed. Maar er zijn geen drugs gevonden. Waar was Söze dan op uit? Rechercheur David Kujan heeft alleen de getuigenis van Kint om op af te gaan, de enige overlevende. En spreekt hij de waarheid?

Met Kint (de altijd imponerende Kevin Spacey) gaan we terug naar een paar weken eerder. Samen met vier anderen werd hij aangehouden in verband met een wapensmokkel. Geen van de arrestanten had er iets mee te maken, maar een van hen wist een mooi klusje. Na die eerste succesvolle samenwerking trokken de vijf naar de Westkust om voor een Engelsman een crimineel karweitje op te knappen. En vervolgens meldt zich Japanner Kobayashi namens de mysterieuze gangsterbaas Söze.

Er moet een rekening vereffend worden, waarbij een Argentijnse concurrent van Söze met zijn mannen moet worden uitgeschakeld. Verraad koste het leven aan zijn metgezellen, vertelt Kint. Alleen omdat zijn baas Keaton (Gabriel Byrne) 'm bevolen had om op de uitkijk te blijven, had hij de moordpartij van de duivelse Söze overleefd. Politieman Kujan (Chazz Palmenteri) heeft nooit van die Hongaar gehoord. Hij is ervan overtuigd dat de sluwe Keaton de zaak op touw heeft gezet om vervolgens te verdwijnen. Zijn lichaam is nooit gevonden.

Hoe heeft de zaak zich werkelijk toegedragen? De imponerend debuterende regisseur Bryan Singer daagt ons in zijn ingenieuze thriller uit om de stukjes van zijn puzzel in elkaar te leggen. Uiterst geboeid volgen we de sfeervol en intrigerend opgediende gebeurtenissen, op de hoede om niet op het verkeerde been gezet te worden. Natuurlijk gebeurt dat toch en wordt pas aan het slot van de onvoorspelbare ontwikkelingen duidelijk wie de grote man op de achtergrond is.

Pas dan (wellicht met het oog op de 'simpeler' Amerikaanse toeschouwer) laat regisseur Singer zijn met zoveel respect behandelde kijker voor het eerst geen ruimte tot misverstand. Die kleinigheid zij 'm vergeven. Zijn personages (neergezet door sterke acteurs) zijn kleurrijk, zijn dialogen pittig en de kruidige muziek draagt bij tot een heerlijke anderhalf uur. 'The Usual Suspects' is de beste thriller sinds maanden.

Première 1 februari 1996