Sydney Pollack deed Billy Wilder's 'Sabrina' dunnetjes over

Harrison Ford durft meer dan Humphrey Bogart

Met knikkende knieen draaide Sydney Pollack een paar jaar geleden het telefoonnumer van Billy Wilder. Of de Meester z'n zegen wou geven aan de remake van zijn 'Sabrina'. Een paar dagen later stond Wilder al bij Pollack op de stoep en nam per pagina het script door, knikte zijn hoofd over alle wijzigingen die hij door wilde voeren en zei tenslotte dat hij het eindprodukt nog wel eens zou zien.

Het is een ode aan een soort van filmmaken die niet meer bestaat", zegt Pollack nu als we hem treffen in het Amsterdamse Amstel Hotel. "Het lijkt wel alsof er een verbod is uitgevaardigd op rechtlijnige verhalen, begrijpelijke karakters en voorstelbare situaties. Wilder bleef heel dichtbij de wereld die iedereen kent en wist daarbinnen toch verrassend en leuk te zijn. Dat is een uniek talent."

Wilder had zijn film destijds onder moeilijke omstandigheden moeten maken. Hoofdrolspeler Humphrey Bogart, die bezig was met de laatste loodjes van zijn loopbaan, voelde dat de hoofdrol hem uit de vingers schoot en dat de jonge Audrey Hepburn die net was doorgebroken met 'Roman Holiday' er met de film vandoor ging. "Hij had te maken met een nukkige acteur die met tegenzin de set op ging. Ik had Harrison Ford die koste wat kost deze film wilde maken."

Die had immers het initiatief genomen tot deze remake. "Harrison wilde er een regisseur bij die zich vooral op de acteurs zou richten. De laatste jaren had hij weinig of geen aandacht gehad van de spelleiders bij zijn actiefilms. Dat had Harrison wel prettig gevonden al die tijd. Geen gezeur aan z'n hoofd. Maar voor deze rol wilde hij toch wat dieper graven in zichzelf. En dat kan geen enkele acteur in z'n eentje."

Pollack heeft een vreemde positie in het Hollywoodse filmwereldje. Hij maakt grote produkties met giga-sterren. Een echte 'main-streamer' zou je hem kunnen noemen. En toch lijkt het alsof hij in zijn oeuvre een zelfstandige, bijna onafhankelijke koers volgt. Hij vat die opmerking op als een compliment, als een erkenning. "Want je hebt gelijk. Ik ben nu eenmaal niet de regisseur die je even inhuurt om de klus te klaren. Ik moet me volzuigen aan zo'n project. M'n hele hebben en houwen gaat er in zitten. En dan krijg je ook de totale overgave van je medewerkers."

Zo dwong hij Meryl Streep in 'Out of Africa' eindelijk eens wat van haarzelf in een rol te stoppen. "Ik was niet zo onder de indruk van haar talent tot dan toe. Het was een soort van verstoppertje spelen in accenten en treurige blikken. We hebben een intensieve repetitie-periode gehad, waarin ze een paar keer de handdoek in de ring wilde gooien. Maar ik ben blij dat ze heeft doorgezet, want het is een van haar beste rollen geworden. Goed, ook in die rolprent heeft ze een accentje... maar het is niet meer een vermomming van haar authentieke gevoel."

Hij geeft nog altijd wat les aan beginnende acteurs. Met vuur vertelt hij over zijn werkwijze. "Ik laat ze een script lezen en dan vraag ik: waar gaat het over? Meestal gaan ze dan het verhaal navertellen. Stop, schreeuw ik dan! Waar GAAT het over? En die vraag blijf ik net zo lang herhalen tot ze weten wat er met hun personage aan de hand is, waarom ze meemaken wat er gebeurt en wat dat voor ze betekent. Voor het publiek is een film vaak niet meer dan het verhaaltje wat komt bovendrijven, maar voor mij is dat allang niet meer van wezenlijk belang.

Ik vind karakters veel interessanter en wat er met die karakters gebeurt onder bepaalde omstandigheden."

Zo heeft hij van Harrison Ford's personage in 'Sabrina' een echte slechterik gemaakt. Dat was wel even slikken voor de ster, maar uiteindelijk zag hij in dat de toeschouwer zich zelfs met zo'n snodaard zou kunnen identificeren. "Billy Wilder heeft de film gezien en hij complimenteerde Harrison na afloop. Hij zei tegen hem: 'Jongen, jij durft dingen waar zelfs Humphrey Bogart te laf voor was.' Ik vond dat een prachtig compliment maar ook een tragedie. Billy ziet zijn regie van Bogart nog altijd als een mislukking, terwijl de film destijds een hit was. Voor Billy was dit ook een vorm van wraak, een bewijs dat het kon. En dat heb ik hem graag willen schenken."

Dick van den Heuvel

Publicatie 6 maart 1996