Gijs Scholten van Aschat
weergaloos in 'Off Mineur'

In de wanhoopsjaren na de oorlog schreven Britten als John Osborne en Amerikanen als Edward Albee pijnlijke dialogen vol cynisme over mannen die emotioneel aan lager wal geraakt waren. Het was de uitdrukking van een zekere hopeloosheid die blijkbaar door de samenleving zwierf. De bitterheid werd tot kunst verheven en veel van die stukken duiken nog wel eens op in het repertoire. 'Omzien in wrok' of 'Het verhaal van de dierentuin'.

De Nederlandse speelfilm 'Off mineur' van Ramon Gieling doet aan dat genre denken. Ook hier is de hoofdpersoon een teleurgesteld man een muzikant Max Belmer die niets anders te doen heeft dan zijn medemens te treiteren. Veel uitzicht op geluk heeft hij niet. Zijn talent heeft hem niet gebracht waar hij wilde komen; en ook zijn liefdeleven zit zo vast als een huis. In de eerste scène vermoordt hij daarom zijn vrouw Irma, in de zeventig minuten daarna zien we hoe dat zo gekomen is.

Gijs Scholten van Aschat speelt die muzikant. De beste acteur die we in Nederland hebben op dit moment doet dat foutloos. Hij neemt de tekst en bespeelt hem zoals Cruyff ooit de bal. Hij tikt zinnen aan en maakt ze licht of zwaar, naar hoe hij dat verlangt. Een compleet scala van kleuren weet hij aan te brengen in de trieste zinnen die hem zijn toebedeeld in het script. Hij verbaast ons voortdurend en verplettert ons soms.

Maar dat script, tja. Dat voelt aan alsof het meer dan dertig jaar in een kast heeft liggen te verstoffen. Het plot is vergeeld en van een andere tijd. Bedaagd lijken de personages zich op te houden in een samenleving die niet meer van nu is. Ze wonen ook op plekken waar mensen zich in de jaren zeventig ophielden. Och, misschien is het zelfs Gielings bedoeling dat het zich in het verleden afspeelt. Maar dan nog had hij moeten zorgen dat het verhaal ons nu zou raken.

Helaas, het is alleen de weergaloze acteur die deze film overeind houdt. Vanzelfsprekend heeft hij daar wat steun bij nodig van regisseur en schrijver. Dat is dan ook alle eer die we aan 'Off Mineur' kunnen geven.

Dick van den Heuvel

Première 18 mei 1996