Omstreden biografie imponeert Berlijns Festival Oliver Stone verdedigt "Nixon" door Eric Koch Hij maakte een eind aan de oorlog in Vietnam en knoopte betrekkingen aan met communistisch China. Hij had de geschiedenis in kunnen gaan als een groot president, maar Richard M. Nixon werd na het Watergate-schandaal als een boef uit het Witte Huis gejaagd. De opkomst en ondergang van de getroubleerde politicus vertoont de allure van een Shakespeare-drama. Cineast Oliver Stone, al even omstreden als de voormalige president, presenteerde op het filmfestival van Berlijn zijn eigenzinnige filmbiografie 'Nixon' met Oscar-winnaar Anthony Hopkins als de even gehate als bewonderde Republikein. Ruim drie uur neemt zijn onderzoek in beslag naar de man achter het ondoorgrondelijke politieke masker. Een caleidoscoop van gebeurtenissen, mensen, achtergronden, feiten en verdichtsels is 'Nixon', maar Stone houdt zijn betoog overzichtelijk en uiterst boeiend. Via de weer imponerende Hopkins (voorgedragen voor een Oscar) toont Stone Nixon als een gecompliceerde figuur, die stille gevoelige momenten kon afwisselen met uitbarstingen van meedogenloze agressie. Stone gaat terug naar Nixons jeugd, waarin de dood van zijn beide broers traumatische gebeurtenissen waren en staat stil bij de hoekstenen die zijn politieke carrière bepaalden. Zijn nederlaag tegen John F. Kennedy voedde zijn gevoelens van minderwaardigheid, die hem in zijn latere leven steeds meer isoleerden. Hij voelde zich gehaat en bleef zoeken naar publieke waardering. Terwijl Stone met uitgekiende impressionistische verfstreken een overtuigend tijdsbeeld schildert, geeft Hopkins de historische figuur Nixon een kloppend hart. Hij maakt er een herkenbaar mens van. Een feilbare figuur. "Jij bent wat de mensen zouden willen zijn", zegt hij jaloers en mismoedig tegen een portret van de JFK in het Witte Huis, "ik ben wat ze werkelijk zijn." Hopkins wekt ons medelijden op voor zijn personage en maakt zo van 'Nixon' ook een ontroerende film. Klasse "Dat tekent de grote klasse van Hopkins", zegt Oliver Stone in Berlijn. "Nixons ogen waren modderpoelen, waarin je niets kon zien. Maar Anthony laat ons in Nixons ziel kijken. Ik ben bepaald geen fan van Nixon als persoon en als president, maar we hebben in deze film begrip voor hem willen opbrengen, geprobeerd om hem te begrijpen. Dat is ook je taak als je iemands persoonlijkheid wil doorgronden. Natuurlijk vindt niet iedereen dat we daarin zijn geslaagd. De dochters van Nixon hebben de film afgekraakt en ook Nixons rechterhand Henry Kissinger heeft zich er fel tegen gekeerd. Ze hebben er allemaal hun eigen reden voor. Hij bouwt graag aan zijn eigen mythe, maar Kissingers rol in het geheel staat nog open voor discussie. Zoals de geschiedenis van de laatste decennia nog niet is vastgelegd. De Amerikaanse historici willen er hun vingers niet aan branden. Ze halen liever lauweren binnen met veiliger onderwerpen uit een verder verleden. Maar die tien jaar tussen 1963 en 1974 zijn voor de Amerikaanse geschiedenis van onschatbaar belang geweest. Vietnam, de moorden op de gebroeders Kennedy en Martin Luther King, de afzetting van Nixon, ingrijpende gebeurtenissen allemaal. Iedereen heeft er zijn eigen visie op en velen kunnen niet accepteren dat er ook andere meningen mogelijk zijn. Wie bepaalt hoe de werkelijkheid er heeft uitgezien? Zelfs al maak je de gebeurtenissen persoonlijk mee, dan beleef je die op jouw manier. Die verschillende invalshoeken probeer ik ook in 'Nixon' over te brengen. Ook ditmaal ben ik door mijn vertrouwde criticasters in de VS weer enorm aangepakt, omdat ik de geschiedenis naar mijn eigen visie gekneed zou hebben. Maar ik heb me gehouden aan de feiten en op momenten dat niemand weet er precies is gebeurd, heb ik mijn intuïtie gevolgd. Ik pretendeer niet de absolute waarheid in beeld gebracht te hebben. Anderen mogen er anders over denken. Dat wordt door sommigen in de VS tegenwoordig nog weleens vergeten. Met name door de politieke erfgenamen van Nixon. Ze houden niet afwijkende meningen. Maar met discussie kom je verder dan door iemand met verdachtmakingen de mond te snoeren." Première 22 februari 1996