'Lamerica' van Gianni Amelio is een meesterwerkje door Dick van den Heuvel 'Lamerica' van Giani Amelio is een Italiaanse speelfilm, maar met een verhaal dat overal in Europa zou kunnen gelden. Het verhaal van vluchtelingen is het. Van de reis die velen wagen om hun armoede te ontvluchten en zich een nieuwe kans te bereiden in het rijke Westen. Bij Amelio gaat het toevallig over Albanezen die met vrachtwagens en boten naar Brindisi proberen te komen. Jonge jongens zijn het vooral, die de armoede van het communistische wrakhout zat zijn. Die hun leven op het spel zetten voor een schoonmaakbaantje in Milaan of de prachtige job van bordenwasser in Rome. "Ik wilde al heel lang een film maken over economische vluchtelingen", zegt Gianni Amelio pal na de Italiaanse première van zijn film. "Het zijn mensen die in de verdomhoek van de samenleving zitten. Ze worden door het Westen gezien als straatrovers. Politieke asielzoekers worden nog wel gedoogd, maar als je om de centen naar het Westen vlucht ben je een misdadiger." Dat is volgens Amelio maar een halve waarheid. De andere kant van de medaille wilde hij graag laten zien. De treurigheid, de uitzichtloosheid van zo'n land als Albanië en de enige uitweg daaruit... de vlucht. "Maar zo'n verhaal willen Italianen niet graag horen. Ach, dat is in heel Europa zo. Zou er in Nederland een publiek zijn voor een film over Ghanezen? Daarmee kan men zich niet identificeren." Amelio besloot daarom zijn publiek tot onderwerp van de film te maken. 'Lamerica' laat het avontuur zien van en jonge Italiaan die naar Albanië gaat om er een nieuwe industrie op te zetten. "Niet uit filantropische motieven, hoor. Hij ziet al die prachtige subsidiepotten wel zitten en denkt op die manier slapende rijk te worden. Het is een arrogante jongen, wars van elke politieke betrokkenheid en ontdaan van elk medemenselijk gevoel." De knaap raakt echter in Albanië zijn paspoort en geld kwijt. Vervolgens worden de wielen onder zijn auto weggestolen en tenslotte wordt de organisatie die hem naar dit ontwikkelingsland toestuurde plotsklaps opgeheven. Hij wordt daarom gedwongen om met een oude man naar Italië te vluchten: samen met al die jonge Albanezen. "Op die manier sloeg ik twee vliegen in één klap. Ik had mijn identificatie met het gote publiek en ik kon toch mijn verhaal kwijt." Voor Amelio was het draaien in Albanië niet alleen een productionele kwelling maar ook een dieptrieste menselijke ervaring. "Er is daar niets, zelfs geen hoop. We hebben er een bar gevonden en die heette 'Bar Berlusconi', want die naam drukt voor de Albanezen de toekomst uit. Zo triest is het er gesteld. Ze zien de waarheid niet, ze dromen slechts." Gianni Amelio is een bevlogen verteller. Dat had hij al laten zien in zijn vorige meesterwerk 'Il Ladro Di Bambini'. Hij lacht als we hem confronteren met zijn drift. "Michele Placido die in 'lamerica' meespeelt is op een dag naar mij toegekomen en zei toen dat ik de enige dansende regisseur was. Alles beweegt aan mij als ik een film maak, ik slaap nauwelijks, ik voel het bloed dag en nacht door mij heen kolken. Volgens Placido ben ik suïdicaal. 'Jij wilt dood! zei hij. 'Jij wilt helemaal geen film maken; jij wilt een hartinfarct." Amelio is trots op het succes van zijn film in Italië. "Niet alleen maar vanwege de 'kijkcijfers', maar ook omdat ik weer een beetje vertrouwen heb gekregen in mijn eigen volk. Het ging de foute kant op met Italië. De nationalistische gevoelens werden steeds sterker, het fascisme stak de kop weer op. Maar gelukkig hebben de Italianen hun mededogen met de rest van de wereld nog niet verloren. Dat geeft een sprankje hoop. Maar aan een sprankje heb ik voldoende." Foto: Gianni Amelio maakte met 'Lamerica' een verrassende film.