|
'Eenmaal geslagen, nooit meer bewogen' Schitterende familiegruwel Een vat vol buskruit hoeft er niet te ontploffen, zolang je er maar geen lont in steekt. Het incomplete gezin Zijdeveld zou de jaren vijftig in hun sombere woning ergens in Amsterdam-Zuid, heel goed kunnen overleven als zoon Charles maar niet verliefd was geworden op de apothekersweduwe Mary. Daarmee wordt het zorgvuldig opgebouwde evenwicht in de familie gruwelijk verstoord en verandert het rustige leventje van moeder, zoon en dochter in een zenuwslopende horror. Regisseur Gerard Verhage verfilmde het gelijknamige toneelstuk 'Eenmaal geslagen, nooit meer bewogen' van auteur Ger Beukenkamp tot een bittere sfeervolle komedie vol rouwrandjes. Hij dringt als het ware het huis binnen en portretteert schrijnend de lotgevallen van de drie in huize Zijdeveld: Moeder, die met haar scherpe tong als een dictator heerst, de zielzwakke Charles die op zijn drieëndertigste nog zijn onderbroeken laat kopen door mam en met haar samen graag over Nederlandse literatuur babbelt; en dan zus Regina die haar moeder haat, maar nooit de macht heeft gehad om haar naar de kroon te steken. Wellicht krijgt ze die nu eindelijk. Het is al vaker in films en vooral in de literatuur gesignaleerd. De Tweede Wereldoorlog heeft alle frivoliteit in onze Nederlandse samenleving vernietigd. De jaren vijftig zijn een dwangbuis geweest waarin alle mooie dingen van het leven bekneld raken. De teneur ook van 'Han de Wit', 'Abel', en 'De Avonden'. Verhage toont de gevangen passie in 'Eenmaal geslagen, nooit meer bewogen' met een venijnige maar ook liefdevolle camera. Hij begrijpt zijn personages terwijl hij ze veroordeelt. Ze zitten vast in hun eigen moeras, hij redt ze niet, hij laat ze ten onder gaan en lacht en huilt een beetje met ze mee. Fraaie acteerprestaties leveren Ariane Schluter als Regina en Jack Wouterse als Charles. Ineke Veenhoven maakt als de moeder haar filmdebuut en doet dat met zelfvertrouwen, souplesse en verbetenheid. 'Eenmaal geslagen, nooit meer bewogen' houdt zichtbaar de theatraliteit van het toneelstuk, maar dat is geen bezwaar. Horrorfilms hebben dat ook vaak. Daarin vind je ook vaak een gotische dialoog, een eikenhouten decor met zwaar plafond. En een horrorfilm is dit familieportret, vol huiver en humor. Dick van den Heuvel Première 6 mei 1995 |
