Ode aan de slechtste regisseur aller tijden

'Ed Wood' zelf won
een Golden Turkey Award

door Henk ten Berge

De gebroeders Harry en Michael Medved schreven zo'n tien jaar geleden onder de titel 'The Golden Turkey Awards' een boek dat gold als een soort anti-Oscar-toekenning. Met uitvoerige toelichtingen gaven zij daarin hun genomineerden en prijswinnaars. Ed Wood kwam daarbij tevoorschijn als 'slechtste regisseur aller tijden'. Tim Burton, die gekke Tim Burton met zijn uitzinnige films, zag een film in die man, gaf Johnny Depp de titelrol en bracht hem op het festival in Europese première. Kennelijk hadden de Amerikaanse producenten gerekend op het voordeel van een grote prijs. Die kwam niet, maar de film verliet de Côte d'Azur wel met de reputatie 'raarste vertoning'.

Dat boek met die Golden Turkey Awards toont ter onderstreping van de unieke verkiezing een scènefoto uit de film 'Plan Nine from Outer Space' van Edward D. Wood, waarin duidelijk zichtbaar dikke kussens de vloer vormen waarop actrice Mona McKinnon na een gevaarlijke val moet neerkomen. Diezelfde film (uit 1959) staat op de lijst van slechtste films en krijgt het etiket 'klassiek slecht' opgeplakt. (Nu we het er toch over hebben: Candice Bergen werd door de Medved Brothers uitgeroepen tot slechtste actrice ooit en Richard Burton tot 'lousiest actor ever' voor zijn optreden als Trotsky).

Tim Burton geen familie van de beroemde acteur is daar dus op gevallen en heeft in stijl dat wil dus zeggen in zwart-wit deze slechtste maar aandoenlijk ijverige en enthousiaste regisseur zijn monument bezorgd op het witte doek. In de jaren vijftig vierde Ed Wood zijn grootste 'triomfen', verbaasde hij Hollywood en zijn publiek met zijn erbarmelijke schepsels en verbijsterde hij vriend en vijand keer op keer door er met een ijzeren doorzettingsvermogen en onverwoestbare geestdrift toch steeds weer geld en faciliteiten te versieren en een productie van de grond te krijgen. Tot kort voor zijn dood in 1978 bleef hij actief.

Het moest vaak voor een habbekrats en alles moest er in een keer op staan. Tijd voor repetities was er niet en zijn sterren bestonden in het gunstigste geval uit door Hollywood uitgerangeerde acteurs of actrices. Martin Landau speelt zo'n figuur in 'Ed Wood' met een ontroerende gewichtigheid. Johnny Depp vertolkt dus de gedreven filmschepper die door geen flop uit het veld te slaan is. Patricia Arquette verbeeldt de vrouw van Ed Wood en ontmoette de weduwe tijdens de opnamen.

Vertedering

"Mevrouw Wood had alle vertrouwen in ons en kreeg geen moment het gevoel dat Ed Wood belachelijk gemaakt werd. Ze praatte nog met vertedering over hem. Zij wisten destijds dondersgoed dat hun films geen meesterwerken waren, maar vonden dat hun soort producties het landschap van de filmwereld completeerden. Ed trok er regelmatig op uit als travestiet, zoals onze film ook laat zien. En ook daarmee had Kathy Wood geen moeite. "Ik wist dat hij onder die vrouwenkleren zat" zei ze altijd.

Tim Burton viel bij: "Natuurlijk heb ik niet de bedoeling gehad om de man belachelijk te maken. Dat zou een klein kunstje zijn geweest. Maar dan was het niet meer dan een slappe verkleedpartij geworden en een klucht. Nee, ik bewonder Ed Wood oprecht. Ik ben jaloers op zijn mentale kracht en zijn energie. Hij was een groter talent waard geweest. En dat gold ook voor de acteurs die met hem werkten. Weet je dat Ronald Reagan er perfect in had gepast? Hij schijnt op het ogenblik te dementeren, de oud-president en ex-acteur, maar anders had ik hem best durven vragen voor de rol die Martin Landau nu speelt."

Foto: Johnny Depp speelt de titelrol in 'Ed Wood'.

Première 1 juni 1995