Actieheld neemt afscheid met 'Daylight' Stallone heeft genoeg van spektakel door Eric Koch Het lichaam is nog niet op, maar de geest wil niet meer. Sylvester Stallone heeft genoeg van actie. Na twintig jaar heldenrollen zet hij in 'Daylight' een punt achter spektakel. Zes maanden lang heeft hij niet getraind. Rambo heeft een buikje gekregen en gaat op zoek naar andere rollen. "Ik ben mezelf aan het herhalen", zegt Stallone. "Wat bij 'Rambo' nieuw was, is een formule geworden. Alle wegen in het actie-genre heb ik inmiddels bewandeld. Het publiek weet nu precies wat er verwacht kan worden. Ik ben ceremoniemeester bij een reeks stunts. Als in een circus. Spectaculair genoeg, maar een hart zit er niet meer in. Ik zoek nieuwe uitdagingen, complexere rollen die míj bang maken." Zoals die in zijn volgende film, 'Copland'. Tegenover gelauwerde collega's als Robert de Niro en Harvey Keitel treedt Stallone aan als een goedmoedige, dovige dorpssheriff. Zonder zijn gebruikelijke heldhaftigheid en zonder zijn gebruikelijke miljoenensalaris. "'Copland' is in alle opzichten anders dan welke van mijn vorige films ook. Om zo min mogelijk fysieke uitstraling te hebben moest ik flink dikker worden." Hij lacht. "De regisseur belde me voor de opnamen vrijwel dagelijks op of ik aangekomen was. Ik heb alle spiegels uit mijn huis laten verwijderen." Die waren sinds Rocky 3 belangrijk geworden, kijkt Stallone terug. "Ongemerkt bijna. Voor die derde aflevering moest Rocky een afgetraind lichaam hebben. Hij is inmiddels al drie jaar wereldkampioen en is een egotripper geworden. Daarvoor interesseerde het hem niet hoe hij eruit zag. Hij was een nietsnut, die bij toeval, vanwege een publiciteitsstunt, tegen de toenmalige wereldkampioen mocht boksen. Maar als nieuwe titelhouder wordt hij gebruikt voor tal van reclamecampagnes en moet hij er als een kampioen uitzien. Hij gaat vervolgens helemaal op in zijn nieuwe imago. Mijn producent vond die ontwikkeling zo afschuwelijk dat hij me voor het gerecht wilde dagen. Rocky is een eerlijke, eenvoudige man van het volk, vond hij, en ik bezoedelde zijn eer. Maar hij kon me moeilijk aanklagen omdat ik te hard getraind had. Als je eenmaal elke dag met je lichaam bezig bent, wordt het een verslaving. Een psychologische kwaal, zoals anorexia. Je uiterlijk beïnvloedt vervolgens je manier van kleden, van lopen en van praten. En de manier waarop je met mensen omgaat. Dat gestaalde lijf is als een harnas: hoe meer spierbundels je hebt, hoe minder je hoeft te communiceren. Mijn uiterlijk in Rocky 3 baarde opzien en om die reden kreeg ik 'First Blood' aangeboden, de eerste Rambofilm. Dat was het begin van een nieuw genre. Van de superhelden, de explosies en de special effects." Hij zucht. "En voor mij persoonlijk het begin van de typecasting. Mijn eigen schuld. Ik raakte gefascineerd door dat nieuwe soort films. Ik voelde me een pionier. Na mij kwamen Arnold Schwarzenegger, mensen als Chuck Norris. Elke poster zag er op een gegeven moment hetzelfde uit: de held met ontbloot bovenlichaam, met een machinegeweer en een patronenband om zijn torso. Ik was zo verguld met mijn succes, dat ik steeds maar dezelfde held bleef spelen. En als ik onrustig werd, dan stonden m'n zaakwaarnemers klaar met geruststellende woorden. 'Waar maak je je druk om, Sly', zeiden ze dan. 'Je collega's moeten veel harder werken voor veel minder succes. Je bent een ster, de mensen lopen uit voor je avonturen.' Tja, het enige wat hun interesseerde was hun vette commissie. Alle interessante scenario's gingen naar andere acteurs. Ik kreeg er nooit eentje onder ogen. Sinds ik heb laten weten dat ik geen actiefilms meer wil doen, heb ik helemaal niets meer in de bus gekregen. Ze wachten kennelijk tot ik wanhopig genoeg ben om m'n vertrouwde rol weer op te pakken." "Ze kunnen lang wachten", zegt Stallone. Hij heeft nog een deal met Universal; drie actiefilms voor een slordige twintig miljoen dollar. "Daar moet ik 'nee' tegen durven zeggen. Een thriller als 'The fugitive' vind ik prima, maar geen übermenschen meer." 'Daylight' ziet hij als een afscheid en tegelijk als een nieuw begin. "Het blijft een formulefilm, maar een van de betere in zijn soort. Ik had mijn personage veel heroïscher kunnen maken. Ik ben niet de man die alle oplossingen paraat heeft, maar ik doe 't samen met de andere overlevenden in die ingestorte tunnel. De menselijke verwikkelingen lopen in de pas bij het avontuur." "We moeten terug naar de jaren zeventig, toen het om de interessante personages ging en niet om het plot. Een gouden periode met producties als 'One flew over the cuckoos nest', 'Dog Day Afternoon', 'The Godfather' en 'The French Connection'. In die film ging het niet om de jacht op een heroine-transport, maar om die eigenzinnige politieman Popeye Doyle. In 'First Blood' was Rambo ook nog een realistische figuur, een man van zijn tijd. Als hij uit Vietnam terugkeert wil men in Amerika niets meer over die oorlog horen. Soldaten hebben afgedaan. Zoiets als voormalige militairen nu in Rusland ervaren. Jammer genoeg werd Rambo door rechts Amerika als hun symbool geadopteerd, zeker nadat president Reagan had geroepen dat hij na Rambo wist wat hij met Libië ging doen. Die ontwikkeling wilde ik niet, maar dat eerste Rambo-avontuur is nog altijd een van de tien films waar ik tevreden op terug kijk. De rest mag in de prullenbak. De actiehelden van tegenwoordig zijn cartoonfiguren geworden. Niemand neemt ze meer serieus. Ik verwacht een kentering. De nieuwe helden worden gewone mensen. Ook weer een reflectie van een tijdperk, zoals Rambo. De desintegratie van het gezin wordt een belangrijk thema. Er is geen structuur meer. Mensen zijn bang voor de toename van inflatie, van drugs, ongewenste zwangerschappen en geweld op straat. De mythische held gaat plaats maken voor de alledaagse man, die op het stadhuis geen gehoor krijgt op zijn klachten over kapotte straatlantaarns en een gestolen auto en daar vervolgens zelf wat aan gaat doen. En uiteindelijk wellicht zelf burgemeester wordt. Dat soort films hoop ik te maken. Zoals nu 'Copland' of indertijd FIST en Paradise Alley. Ware helden noemt Stallone de doktoren, die het leven van zijn 13 weken oude dochtertje hebben gered. Na een open hart-operatie drijft de kleine schreeuwlelijk haar moeder weer tot wanhoop", lacht Stallone opgelucht. "In zo'n ziekenhuis zie je wat echte moed is. Een moeder die weet dat haar zoontje aan leukemie zal sterven, maar in zijn gezelschap altijd een lach paraat heeft. Daar hoor je nooit iets over. Maar in de bioscoop zou zoiets de hele zaal stil krijgen, zonder dat er een explosie aan te pas komt. Omdat het écht is." Publicatie 2 januari 1997