'Basquiat': kunstenaar zoekt zelfvernietiging...Kunstenaars als Jean-Michel Basquiat zijn als kaarsen die aan twee kanten branden. Ze geven twee keer zo veel licht, maar ze branden ook veel sneller op. Hij stierf in 1988 op 27-jarige leeftijd en was toen op de internationale kunstmarkt al een soort van monument. Andy Warhol had hem onder zijn hoede genomen en liet hem kennismaken met de grote kunsthandelaars van New York, die hem al snel grote bedragen betaalden voor zijn werk. En met dat geld wist Basquiat wel raad.
Een andere kunstenaar, Julian Schnabel, besloot zijn debuut als speelfilmregisseur te maken met een soort van biografische film over Basquiat. Anders dan je zou verwachten voor iemand die uit hetzelfde wereldje komt, is zijn rolprent opmerkelijk rechtlijnig. Schnabel vertelt het verhaal op een haast traditionele manier, met aandacht voor de acteurs en een dienende cameravoering. Nergens in de film toont hij zich een schilder. Je krijgt geen opmerkelijke beelden toegediend... nee, Schnabel kan klaarblijkelijk ook een verhaal vertellen. Op die manier krijgt 'Basquiat' zijn toegankelijkheid. Door het 'ons-kent-ons'-gevoel volledig weg te snijden uit zijn materiaal is deze film er een voor het grote publiek. Ook wij, cultuurbarbaren wier kennis ongeveer strandt bij een mooie Monet, een verbluffende Matisse en een lach om de mond bij een Chagall, mogen meegenieten van dit verhaal. Hij zondert de kenners niet af van de niet-kenners, hij veronderstelt geen know-how bij de kijker... nee, hij vertelt ons een nieuw verhaal, compleet van begin tot eind. Hoewel David Bowie als Andy Warhol de show regelmatig steelt, moeten de meeste credits voor het acteerwerk toch gaan naar Jeffrey Wright, die de aan heroïne en cocaïne verslaafde kunstenaar zeer geloofwaardig neerzet. Dat is knap, want hij maakt van Basquiat geenszins een zielenpoot, maar een artiest die doelbewust zijn eigen vernietiging nastreeft in een uiterste drang om te creëren. Door Basquiat begrijpen we Van Gogh wat meer en ook die naamlozen die met hun kunst ten onder zijn gegaan. Een opmerkelijke film dus, die soms verbaast, soms amuseert, maar ons in ieder geval de ogen opent voor een onbekende geschiedenis. Dick van den Heuvel
Première 1 mei 1997 |
