Langs de monumenten van Noordoost-India

door Maarten Jager

DELHI - De meeste India-reizen gaan naar het sprookjesachtige 'Land van de Vorsten', de kurkdroge noordoostelijke deelstaat Rajasthan. In dit woestijnachtige gebied bracht onze koninklijke familie, zonder prinses Juliana maar wel in gezelschap van Maxima Zorreguieta, de 28-jarige vriendin van prins Willem-Alexander, de laatste jaarwisseling door. Ook is de zuidwestelijke kuststreek Goa populair, waar de hagelwitte stranden dé attractie zijn. Maar het enorme sub-continent India heeft nog veel meer gezichten.

Van een adembenemende schoonheid is de Taj Mahal, een van de praalgraven van Agra. Dit witmarmeren mausoleum, dat wordt bekroond door hoge koepels, domineert de rivier de Jumna.

Tussen de steden met belangrijke monumenten en archeologische bezienswaardigheden zoals Varanasi en Agra vliegt Indian Airlines met middelgrote straalvliegtuigen. Soms treft men aan boord een Indiase zakenman of een slapende yogi aan, maar de meeste passagiers zijn steevast Europeanen, Amerikanen of Australiërs die gebruik maken van dit voor de plaatselijke bevolking dure transportmiddel.

Het ritueel dat volgt na het verlaten van het vliegtuig is uniek en heeft niets met de vliegkunst van de piloot te maken. Op een enkele uitzondering na lopen de toeristen gebogen. Sommigen gaan direct zitten kreunen. Het is duidelijk: zonder een ijzersterke maag kan je het in India nog moeilijk krijgen.

Meteen na aankomst in Delhi blijkt dat een sterke maag in nóg een opzicht onontbeerlijk is. Er moet direct een beslissing worden genomen. Geven wij gehandicapte bedelaars allemaal een bescheiden geldbedrag of stoppen wij in zo'n verminkte knuist, die je bij ieder stoplicht in je taxi kunt verwachten, helemaal niets. Het klinkt hard maar het laatste is misschien aan te raden.

Zo draag je niet bij aan de wijdverbreide bedelcultuur en houdt dit 'vak' eens op te bestaan. Anderzijds beland je niet in een lastig parket als je ineens wordt omringd door meer dan vijftig bedelende kinderen. Je geeft een ijsje weg aan zo'n arme drommel en plotsklaps kun je niet meer voor- of achteruit omdat alle vriendjes en familieleden als bij toverslag het goede nieuws hebben vernomen. Misschien is het beter om een officiële hulporganisatie te laten delen in het westerse gevoel van naastenliefde.

Eén van de Bijenkorfvormige tempels van Khajuraho in de deelstaat Madhya Pradesh.

Eenmaal onderweg per bus of taxi zelf rijden moet worden ontraden kan een sterke maag al weer niet worden gemist. De weg van Delhi naar Agra, waar zich het belangrijkste monument van India, de Taj Mahal, bevindt, is een tweebaans weg. Het blijkt zelfs de belangrijkste verbinding naar het oosten tot de havenstad Calcutta te zijn. Dat verklaart de aanwezigheid van de vele bussen en grote vrachtauto's.

Een echt gekkenhuis is deze 'Interstate' door de aanwezigheid van wandelaars, fietsers, motorrijders en autochtonen op paarden, kamelen en zelfs op olifanten! Tel hier de nodige kinderen, overstekende ezeltjes en heilige koeien bij op die je vooral niet moet raken dan heeft men de ingrediënten voor het meest spannende videospel.

Zigzag

De ongelukken die men op deze snelweg ziet zijn vreselijk. Om de zoveel kilometer zigzagt men om een dode hond heen en even zo vaak ligt een vrachtauto in de berm ondersteboven. De chauffeur zit er dikwijls letterlijk met de handen in het haar naast.

De schoonheid van de Taj Mahal, een van de zeven wereldwonderen, weegt ruimschoots op tegen de genomen risico's. Ook voor de Indiase bevolking is het mausoleum uit de zeventiende eeuw, neergezet door keizer Shahjahan voor de beeldschone koningin Mumtaz, een bezienswaardigheid. Iedereen wil op de foto voor de Taj Mahal, waar men zoals in veel Indiase monumenten terecht kan tussen zonsopgang en 22.00 uur (bij volle maan tot middernacht).

In het van onder tot boven met marmer beklede bouwwerk voorkomt een strenge militair het geflits van al te enthousiaste toeristen. Tenslotte is de Taj Mahal geen paleis maar een mausoleum. Maakt men toch foto's dan belandt men in de cel. Daar dreigt de bewaker tenminste mee. Alleen de anti-autoritaire Hollandse toeristen zijn niet onder de indruk, hoewel een verblijf in Indiase cel toch het laatste is waaraan men bij een (avontuurlijke) vakantie in India zou willen denken.

Onderdak

Nu de kwaliteit van het onderdak ter sprake komt: waar slaap je in India? In theorie zou dat op straat kunnen. Zelfs tussen twee rijstroken worden arbeiders die vaak van het vrouwelijk geslacht zijn wel geslapen. Het klimaat laat het toe, maar comfortabel is het niet. Eigenlijk kan je in India, zeker in de steden, alleen in grote internationale hotels slapen.

Het kleurige leven in India speelt zich vooral op straat af.

Weinig 'couleur locale', maar er is geen tussenweg. Dergelijke hotels zijn allesbehalve goedkoop, hoewel de salarissen in dit derde-wereldland niets voorstellen. Men is dan wel verzekerd van optimale service, hoewel... het personeel doet vreselijk zijn best maar er gaat steevast van alles mis.

In Agra, dat in de zestiende en zeventiende eeuw ten tijde van de Mogol-dynastie de hoofdstad van India was en in andere plaatsen met bezienswaardigheden vindt men verschillende goede hotels. Van Novotel tot Oberoi, dé keten van toonaangevende Indiase vijfsterren hotels. Verwacht op het gebied van logies geen 'Indiase' prijzen want die gelden alleen voor de primitieve onderkomens.

Prijzen

In miljoenensteden als Delhi, Bangalore en met name Bombay liggen de prijzen zelfs ver boven 'Nederlands peil'. Een uitzondering vormt het aantrekkelijke, spierwitte The Oberoi Maidens in Delhi, meteen het hoofdkwartier van de Oberoi-hotelketen.

In deze koloniale villa met grote tuin wordt een uitstekende prijs-kwaliteit-verhouding gehanteerd. Opmerkelijk was ook de service in het bedevaartsoord Varanasi, beter bekend als Panaras. Hotel Clarks was uitgestorven maar tot drie keer toe overhandigde de receptioniste ons een sleutel van een klamme kamer waar de airconditioning eindeloos had aangestaan. Het deed even denken aan voormalig Oost-Duitsland, waar men de betere kamers voor onaangekondigde partij-bonzen wilde bewaren.

Het beeldhouwwerk waarmee de zandstenen tempels zijn overdekt heeft een opvallend erotisch karakter.

De sultans en andere hoge piefen bezitten in Varanasi pal aan de heilige Ganges een paleis. Varanasi, waar de rivieren Varuna en Assi samenkomen, is de belangrijkste hindoe-bedevaartplaats en bijna iedereen zal wel eens op de televisie de badende gelovigen in de Ganges hebben gezien. Sterft men in de onmiddellijke nabijheid van de heilige rivier, dan gaat men direct naar de hemel. Vandaar de paleizen langs de waterkant. Veel hindoes komen oud en ziek naar deze stad het grote station kan om die reden beter worden vermeden om er te sterven. Aan de waterkant vinden permanent crematies plaats. Naar het schijnt al zo'n 2500 jaar.

Uit piëteit voor de doden laveren de vele roeiboten tussen de badenden door en mijden de directe omgeving waar de brandstapels walmen. Bij zonsondergang offeren de gelovigen bloemen en honderden olielampjes aan de rivier. De zoetwater dolfijnen lijken zich thuis te voelen in het verontreinigde, modderige water waarin westerlingen niet moeten zwemmen.

Bizar is het niemandsland tegenover de drukbezette noordoever. Hier bevindt zich de laatste rustplaats van de lokale heilige koeien. Valse honden worden in India niet afgemaakt (hindoe-geloof) maar verbannen. In Varanasi doen ze zich in deze afschrikwekkende onderwereld tegoed aan de kadavers van de heilige koeien.

Niet de dood maar het leven staat centraal in Khajuraho in het landelijke midden-India. De tempels van rond het jaar duizend met uitbundig erotisch beeldhouwwerk zijn befaamd maar het aantal bezoekers valt desondanks tegen. De buitenmuren van de op verhogingen geplaatste tempels, vroeger midden in de jungle en nu in het open veld, laten niets aan de fantasie over. Ze zijn gedecoreerd met de meest opmerkelijke beelden van hemelse wezens: goden en godinnen die stuk voor stuk prachtig zijn gehakt. Zelfs de detaillering en expressie van de hoger geplaatste beelden is adembenemend. Te midden van deze figuren nemen de erotische voorstellingen in aantal een bescheiden plaats in. De beschikbare ansichtkaarten geven een andere indruk...

Pikant

Olifanten komt men in India op veel plaatsen tegen. Dit jonge exemplaar poseert voor een van de vele bijgebouwen van de Taj Mahal

De oppassers maken de bezoekers attent op de meest pikante exemplaren en het is goed voor te stellen dat in minder liberale tijden de hindoe-tempels van Khajuraho dé ontdekking waren. Een zonnesteek voorkomt men door tijdig de binnenkant van de tempels te bestuderen. De grootste tempel van Khajuraho, de Kandriya Mahadeo, heeft naast een monumentale toegangspoort tevens fraaie zolderingen en pilaren.

Wendt men aan het schaarse licht in de tempels, dan blijken ook hier verschillende hemelse wezens te huizen. Alleen de Matangeshwara tempel dient nog als bedehuis. Indien men zijn schoenen buiten laat staan en eventueel voor een paar roepies de obligate 'huursloffen' aan doet, kan men hier in alle rust nadenken over de gevarieerde schoonheid van India, een land van uitersten.

Foto's: John Gollings