ALMERE - Hij was piloot bij de luchtmacht, valutahandelaar, advertentieverkoper, eigenaar van een kleine, maar zeer winstgevende uitgeverij en kwam met de hakken over de sloot in de Tweede Kamer. Sinds eind augustus is Harry Wijnschenk, zoon van een echte Amsterdamse ondernemer, leider van de fractie van de Lijst Pim Fortuyn in de Tweede Kamer.

(Foto: ANP)

Niet gehinderd door enige ervaring in de Haagse politiek beleefde de 38-jarige Wijnschenk, opvolger van Mat Herben, deze week zijn vuurdoop tijdens twee lange dagen van de Algemene Politieke Beschouwingen.

Zijn 'maidenspeech' was bepaald niet slecht en hij mocht de felicitaties van de gehele Kamer in ontvangst nemen. In de finale, nadat donderdag de kleine uurtjes waren aangebroken, maakte Wijnschenk echter een grote fout. Hij eiste teruggave van het 'kwartje van Kok' in 2003 zonder daar een financiële dekking voor te bieden, hetgeen hem op een heuse reprimande kwam te staan van CDA-leider Verhagen. Vandaag het eerste grote interview met Harry Wijnschenk.

Het is 'the day after'. De verslaggever moet even wachten. Harry Wijnschenk moet, aldus zijn woordvoerder, ,,nog even zijn goede broek aantrekken voor de fotograaf". Het typeert Wijnschenk. Niets aan het toeval overlaten. Perfect voor de dag komen. Niet op de foto met een kreukelige broek of een overhemd dat zó uit de verpakking komt.

Na twee lange dagen op het Binnenhof maakt Wijnschenk in zijn thuisbasis Almere een zeer blijmoedige indruk. ,,Met mij gaat het hartstikke goed", meldt Wijnschenk. ,,Er is wat mij betreft niks veranderd. Optreden in de politieke arena is net als topsport. Je bent zo goed als je laatste wedstrijd. Ik wil me niet meten met een type als Hiddink. Maar het is een ijzeren wet in de voetballerij dat je wordt afgerekend op het resultaat."

Maar, redeneert Wijnschenk, over de hele competitie gezien is het debat hem redelijk goed afgegaan. ,,Volgens mij heb ik verder geen blunders begaan. Ik heb mijn maidenspeech gebruikt om de LPF-visie op de kaart te zetten. Niet om allerlei gaten in de plannen van het kabinet te schieten. Ik wilde laten zien waar wij voor staan. Dat wij kwaad zijn over de schrikbarende bureaucratie bij de overheid, dat wij woedend zijn over de toenemende criminaliteit en de falende gezondheidszorg. Dat wij de partij zijn van de boosheid en dat we die willen omzetten in blijheid. Nederland moet weer een land worden waar het aangenaam wonen is."

Wijnschenk vertelt het rustig, alsof hij de emoties van de zware sessie in de Kamer al lang van zich heeft afgeschud. Alsof hij geen korte nacht heeft gehad. Alsof hij al járen meeloopt in de politiek. Nee, hij is niet gebelgd over de felle reactie van CDA-leider Verhagen op zijn volstrekt onverwachte en ongefinancierde voorstel om het kwartje van Kok niet pas in 2004, maar al in 2003 aan de automobilisten terug te geven. ,,Ik heb mijn fout meteen toegegeven. Ik heb nog niet met Verhagen gesproken, maar ik kom hem de komende weken nog vaak genoeg tegen."

Ook in VVD-kring bestaat irritatie over het optreden van Wijnschenk. ,,De tijd van de kleuterklas is voorbij, het is tijd dat de LPF serieus meedoet met de coalitie", heet het in liberale kring.

Hoe kwam u erop de teruggave van het kwartje van Kok in 2003 te eisen zonder dat daar geld voor is? Dat is vragen om moeilijkheden.

,,Je schaakt op drie borden tegelijk. Je moet rekening houden met de emoties in een debat, van jezelf en van andere fractieleiders. Je concentreert je op je eigen speech en loopt dan het risico dat je andere zaken te licht opvat. En je moet voortdurend letten op de interrupties die over en weer door de woordvoerders worden gebezigd. Hierin moet je een balans zien te vinden. Voor iemand die net in Den Haag komt kijken, is dat wel erg heavy. Mijn bedoeling was het kwartje van Kok eerder terug te geven bij wijze van algemene lastenverlichting. Maar ik maakte een technische fout, omdat het geld hiervoor er gewoon niet is in 2003. Ik dacht: als we de verlofknip die het kabinet wil, schrappen, dan is er wél geld. Maar ik had net als mijn collega van de VVD Gerrit Zalm ook een voorstel van het CDA ondertekend waarin werd gepleit voor een brede levensloopregeling. Daar is veel geld voor nodig. Ik wilde dus twee keer hetzelfde geld uitgeven. Leuk geprobeerd, maar dat lukt nu eenmaal niet."

En deze fout overschaduwde uw eerste grote optreden in de arena van de Tweede Kamer?

,,Nee hoor, ik denk dat het mij is gelukt de visie en uitgangspunten van de LPF neer te zetten. Zie het maar als een nulmeting. We hebben de afgelopen maanden na de verkiezingen natuurlijk nogal wat gerommel binnen onze partij en fractie gehad en de kiezers vroegen zich af of de LPF wel goed bezig was. Na mijn aantreden heb ik in de fractie een hoop organisatorische wijzigingen doorgevoerd. Volgens mij is het nu een stuk rustiger. Tenminste, niemand springt uit de band. Dat heb ik willen uitstralen tijdens de debatten van de afgelopen dagen. We hebben kunnen laten zien waar we voor staan en de kiezers mogen ons daarop afrekenen."

Maar de kiezers hebben nog niet veel gezien van uw vaardigheden als 'debater'. U liet het spel heel vaak voorbijgaan. Vond u het niet interessant genoeg aan de debatten deel te nemen? Of was u bang te worden weggevaagd door ervaren politici als Zalm, Van Nieuwenhoven, Rosenmöller of Marijnissen?

,,Daar was ik he-le-maal niet bang voor. Op de eerste dag leek ik af en toe een paard dat uit de startblokken wilde komen als anderen aan het woord waren. Wilde ik echt gaan interrumperen. Maar dan hoorde ik vanuit mijn fractie fluisteren: ,,Niet doen, eerst moet je je eigen tekst uitspreken". Ik dacht: laat ik daar maar naar luisteren. Ik zat de tweede dag veel beter in mijn ritme. Nam deel aan een marathonsessie, die ik steeds leuker begon te vinden. Ik had bijvoorbeeld Jeltje van Nieuwenhoven een keer goed te pakken en ook Rosenmöller gaf ik lik op stuk. Dat zijn geinige momenten. Maar echt scherp richting kabinet ben ik bewust niet geweest. Ik vind het nogal ongeloofwaardig als je in de zomer met CDA en VVD een regeerakkoord sluit en dan binnen de kortste keren allerlei kritiek op het kabinet uit."

,,Van de linkse oppositie was ik trouwens niet erg onder de indruk. Ze kwamen allemaal met een eigen tegenbegroting. Wat een flauwekul is dat. Tegenbegrotingen die zijn doorgerekend door het Centraal Planbureau, maar die absoluut niks opleveren. Dat doen ze al twintig jaar zo. Ik vroeg aan ervaren Kamerleden of die partijen daarvoor betalen. Nee dus. Het leidt alleen maar tot meer papier, papier en nog eens papier. Weten de linkse partijen wel hoeveel bomen daarvoor moeten worden gerooid? En dan al die moties waar ze mee kwamen. Ze weten bij voorbaat al dat veruit de meeste wijzigingsvoorstellen kansloos zijn. Als je vraagt waarom ze er dan mee komen, wordt gezegd: ,,Dan hebben we tenminste aan onze achterban laten zien dat we moeite voor ze doen". Belachelijk, er zijn talloze andere manieren om je kiezers aan je te binden."

Zelf kwam de LPF met twee wijzigingsvoorstellen die werden gesteund door CDA en VVD. Eén om gokverslaving tegen te gaan en één om meer politie op straat te krijgen. De twee belangrijkste moties - de eis voor een levensloopregeling en voor 130 miljoen euro extra voor veiligheid - kwamen van CDA en VVD.

,,Gokverslaving is wel een heel belangrijk onderwerp. Ik heb een brief gehad van een vrouw die schreef over de gokverslaving waaraan haar echtgenoot lijdt. De tranen springen je in de ogen. En in onze motie over de politie stond letterlijk: blauw meer op straat. Laat dat eens doordringen. Er stond dus niet: meer blauw op straat. Met de bestaande agenten en marechaussees moet meer op straat worden gewerkt. Surveillance door één persoon moet kunnen. Burgers hebben nu eenmaal een enorme behoefte om zo snel mogelijk de sterke arm bij zich in de buurt te hebben. Typisch een LPF-profilering. En 'blauw' is niet overal even hard nodig. In een wijk waar nooit iets gebeurt, hoeft het niet, maar in buurten waar het elke dag hommeles is, kun je als overheid niet achterover leunen."

Vindt u dat u zich heeft geprofileerd als partijleider? De flamboyante minister Heinsbroek van Economische Zaken lijkt u wat dat betreft de loef af te steken.

,,Het partijleiderschap speelt helemaal niet binnen de LPF. Er is geen enkele noodzaak voor. Voorlopig zijn er geen verkiezingen. Ik ben fractieleider, Heinsbroek doet het prima in het kabinet, maar dat geldt ook voor onze vice-premier en minister van Volksgezondheid Bomhoff. Alleen de buitenwacht bestookt ons voortdurend met vragen over het partijleiderschap. Laat mij maar lekker werken aan de eenheid in de fractie. Misschien is het partijleiderschap van belang als volgend voorjaar de Statenverkiezingen worden gehouden. Dan moeten we als LPF-politici de boer op. Ik kan me voorstellen dat Heinsbroek en ik en waarschijnlijk ook Bomhoff de zaak verdelen en het land doorgaan."

Over uw fractie gesproken, zijn er nog 'weeffouten' die moeten worden weggewerkt? Vorige maand bood u het Nederlandse volk excuses aan voor de ruzies binnen de fractie.

,,En daarna is het rustig geworden, of niet soms? Onze fractie bestaat nu eenmaal uit 26 mensen die volstrekt onverwacht, door een krankzinnige samenloop van omstandigheden, in één groep terecht zijn gekomen. Maar het zijn geen sufferds. Ze hebben allemaal in hun eigen vak gescoord. Wij hadden de tijd nodig om een eenheid te worden. Die eenheid is er nu. Alleen, we moeten niet onder de glazen stolp in Den Haag blijven zitten. We moeten onze mening geven en niet braaf afwachten. Dus het zal nog heus wel eens gebeuren dat iemand iets roept wat niet officieel de LPF-lijn is. Ook onze bewindslieden hebben die vrijheid, zeker. Zij moeten over allerlei terreinen hun mening kunnen geven, ook als het gaat over gebieden waarvoor andere ministers verantwoordelijk zijn. Heinsbroek is hoofd van de afdeling proefballonnen, zullen we maar zeggen".

En hoe staat de LPF-fractie in het debat over waarden en normen? Tot op heden is het in uw fractie oorverdovend stil met betrekking tot dit thema.

,,Heel simpel. Wij houden niet van hoogdravend theoretisch gedoe van een commissie van wijzen of zoiets. Wij zijn de partij van het gezond verstand. Als ik voor mijn huis een berg afval zie ontstaan, omdat voorbijgangers blikjes en papier neersmijten, ga ik niet zitten wachten totdat de gemeentereiniging langskomt. Dan pak ik mijn container en ga ik vuil lopen rapen. Nee, ik doe dat nog net niet op mijn pantoffels, maar ik schaam me er niet voor. Wanneer ik in het postkantoor in een rij sta te wachten en iemand een sigaret opsteekt, spreek ik die persoon aan. Laatst nog, het was een tamelijk brede kerel. Ik zei: "Weet u wel dat dit een rookvrije ruimte is?". Je zou verwachten dat die vent z'n mouwen opstroopt om je een knal te geven. Maar hij bood meteen excuses aan en doofde z'n peuk. Dat bedoel ik nou. Burgers moeten zelf het initiatief nemen en niet bang zijn. Ook in treinen of waar dan ook. We moeten het niet meer pikken dat we ons niet lekker voelen, omdat anderen het voor ons verpesten. Daar is helemaal geen wetgeving of moeilijke Haagse discussie voor nodig."

Het lijkt een passage uit een boek van Pim Fortuyn....

,,Ik ben slechts één van de meer dan een miljoen kiezers die op Pim hebben gestemd. Ik voelde me ook jarenlang niet begrepen en niet gehoord. Het simpele feit dat je in een stad woont, zoals ik vroeger in Amsterdam, waar tot twee keer toe een motor voor je deur wordt gestolen. Waar ze hevig aan autootje pesten doen. Waar je de buurt ziet verslechteren. Waar je wordt beroofd in het openbaar vervoer. Waar je in de eerste klas met je dure treinkaartje moet staan, terwijl allerlei duistere figuren daar lekker zitten zonder een cent te hebben betaald en te worden gecontroleerd. Tot je op zeker moment denkt: hé, dit is ons land, als we niks doen, gaat alles naar de haaien. Toen Pim bij Leefbaar Nederland wegging, heb ik meteen mijn hulp aangeboden en allerlei klusjes op het kantoor van de LPF gedaan. Nooit spijt van gehad, zoals je begrijpt. Wij zullen Pim altijd in ere houden. Wat wij doen als LPF, doen we namens Pim. Ik weet ook zeker dat dit kabinet de race volhoudt en de periode van vier jaar uitzit. Juist door de enorme druk van buitenaf blijft de coalitie in stand."

zoek naar gerelateerde artikelen

za 21 september 2002