UTRECHT - Fervent marathonloper Hans Smits lijkt er een genoegen in te scheppen zijn omgeving op het verkeerde been te zetten. Als directeur van Schiphol verraste hij vijf jaar geleden al iedereen door middenin een conflict tussen de luchthaven en de overheid over het overschrijden van de geluidsnormen te vertrekken naar de Rabobank. Nu stapt hij daar, daags na de presentatie van goede halfjaarcijfers, weer op. Wie zit Smits op de hielen?
De levensloop van Hans Smits bestaat grotendeels uit opmerkelijke carrière-sprongen. Na zijn studie als civiel ingenieur in Delft en zijn doctoraal bedrijfskunde verkondigde hij als secretaris-generaal van het ministerie van Verkeer en Waterstaat in 1988 nog dat werken bij de overheid een stuk leuker is dan het bedrijfsleven. Kort daarna verwisselde hij het ambtenarenbestaan voor dat van topman van de nationale luchthaven.
Ook in politiek opzicht wendde hij zijn steven. Hij was ooit lid van de VVD, maar omdat deze partij in zijn ogen een te liberaal standpunt had over abortus en euthanasie, trok hij zijn lidmaatschap in.
Na de overstap kreeg Smits het bij de Rabobank verre van gemakkelijk. Toen hij in 1999 zijn naar de Sociaal Economische Raad (SER) vertrekkende voorganger Herman Wijffels opvolgde als voorzitter, strandde achtereenvolgens de voorgenomen internationale expansie, kwam er een omvangrijke fraude aan het licht op de beleggingsafdeling van de Rabobank in Doetinchem en liepen de kosten van het bankapparaat sterk op terwijl de markt juist verslechterde.
Op sympathie hoefde Smits binnen de Rabo-organisatie niet te rekenen, weet een voormalige collega. "Hij wordt door buitenstaanders vaak als sympathiek ervaren, maar dat is voornamelijk de buitenkant. Hij kan juist keihard uit de hoek komen."
Hij was bovendien te weinig een Raboman. "In tegenstelling tot Wijffels werd Smits door de bankiers niet op handen gedragen. Ze vonden hem teveel in zichzelf gekeerd. Een kille man die uitsluitend naar de cijfertjes keek."
Smits wilde de coöperatieve Rabobank bovendien besturen als een normaal bedrijf. Hij ondervond daarbij echter zoveel weerstand, dat amper een jaar na zijn binnenkomst bij zijn directe collega's de verwachting bestond dat hij al weer zou opstappen. "Hij wilde vrijwel direct na zijn aantreden de bestaande managementstructuur veranderen. Dat plan werd op z'n zachtst gezegd weinig enthousiast ontvangen bij de lokale banken", aldus een ingewijde. Duidelijk was dat Smits zich vreselijk verkeken had op de zwaarte van zijn nieuwe funtie.
"Wijffels was een kei in het omgaan met de gevoeligheden van de lokale banken. Smits miste die antenne. Je moet als bestuurder van Rabobank Nederland continue laveren tussen de strikt zakelijke houding van het hoofdkantoor en de volstrekt lokale en sterk gedifferentieerde managementstijl van de regio. Dat ging hem slecht af. We vroegen ons vaak af: 'wanneer geeft hij het op?' In de jaren daarna leek hij echter een modus te hebben gevonden voor de omgang met de regio. Dat hij vervolgens bleef zitten, wees erop dat hij niet zou wijken voor de macht van de lokale banken. Daarom komt zijn opstappen nu ook als een volslagen verrassing."
![[terug]](/krant/logos/terug.omlaag.gif){kind=small}