AMSTERDAM - Leontien van Moorsel werd wereldkampioene, won de Tour de France en voelde zich het ongelukkigste meisje van de wereld. De grootste overwinning van haar wielercarrière bleek er dan ook een van een andere orde: de wielrenster won de strijd tegen de ziekte anorexia nervosa. Niet langer moest ze halverwege een wedstrijd van haar fiets stappen en als een wrak van nauwelijks 42 kilo het peloton verlaten. Haar comeback was wrang, door extreme gewichtsschommelingen waren er opmerkingen als 'Wat doet die dikke koe op een fiets?' Maar inmiddels vergaat het Leontien goed: ze is alweer jaren op gewicht, werd vorig weekeinde nog tweede tijdens het NK. En stemde in met het boek Tinus! Tinus! Van anorexia tot goud, dat Bas Steman over de zwarte bladzij in haar leven schreef. "Al worden hierdoor maar twee meisjes op andere gedachten gebracht, dan ben ik een tevreden mens."

Ondanks alle kritieken heeft Leontien van Moorsel zich nooit laten kisten. (Foto: Anko Stoffels)

AKERSLOOT - Leontien van Moorsel staat voor Brabantse gezelligheid, zo dacht heel Nederland. Voor spontaniteit, een geweldige lach, een optimist van de eerste orde. Het bleek allemaal schijn, althans gedurende de jaren dat de koningin van de wielersport was geobsedeerd door een ernstige eetstoornis. Ze bladert door het boek dat nu over dit deel van haar leven is verschenen, laat de foto's zien van zichzelf op het ereschavot: "Ik woog 42 kilo, en moet je die ogen zien. Dat ben ik helemaal niet."

Haar grote liefde Michael Zijlaard herkende in die periode evenmin de Leontien waarop hij verliefd was geworden. Oké, als topsporter moet je egoïstisch in het leven staan, maar, zo zegt de wielrenster: "Ik was een kreng van de eerste orde. En stronteigenwijs. Verwaarloosde mijn familie, ging niet naar verjaardagen van nichtjes en neefjes omdat ik een colaatje niet zou kunnen weigeren. Mijn ouders, die echt leven voor mijn wielercarrière, wist ik om de tuin te leiden. En Michael, hij was eigenlijk de enige die doorhad dat het niet echt klopte om slechts een bord bonen met ui en twee milliliter yoghurt met drie afgemeten stukjes cornflakes te eten. Hij probeerde alles om me ervan te doordringen dat het zo niet goed ging. Maar ik won alle wedstrijden, dus wat zeurde hij nou? Pas toen Michael er niet meer tegen kon en onze relatie verbrak, begon er iets bij me te dagen."

Er was daarvoor veel fout gegaan, weet ze nu. Bij enkele van de jonge wielrenstertjes met wie ze momenteel gedurende enkele trainingsdagen in een hotel verblijft, ziet ze hetzelfde gebeuren. "Je doet alles voor je sport. En als je constateert dat je sommige etappes sneller kunt fietsen wanneer je minder kilo's hoeft mee te zeulen, dan is de motivatie er wel om af te vallen. Bij mij ging het snel. Ik werd echt ziek in mijn hoofd."

In het boek Tinus! Tinus! (uitgeverij Strengholt) zegt ze: "Ik reed ook bij de Tour gewoon met honger rond. 's Ochtends aten we dan brood, maar die Franse stokbroodjes holde ik helemaal uit en dan deed ik er een klein beetje jam in." Energierepen die ze meekreeg, gooide ze stiekem weg. En dat een normaal mens niet zulke prestaties kan leveren met een lege maag, daarvoor heeft ze als verklaring dat uitzonderingen de regel bevestigen: "Ik kon het wél. Ik negeerde de honger gewoon, op karakter fietste ik er dwars doorheen. Ik reed iedereen naar huis. Niet normaal. Ik voelde niets meer, leefde in een soort roes." Zittend in de hotellobby verschijnt die overbekende lach, die weer helemaal terug is. "Het is die vechtersmentaliteit die maakte dat ik die man met de hamer niet veel eerder ben tegengekomen. Andere meiden kampten met dergelijke problemen. Daniëlle Overgaag, van wie ook bekend is dat ze ziek werd, kreeg bijvoorbeeld al snel te maken met een schildklieraandoening. Wat mij betreft hebben artsen echt voor een raadsel gestaan. Dat ik het zolang heb volgehouden, heeft te maken met een oersterk lichaam. Bovendien hebben mijn ouders mij bijgebracht dat je meer kunt dan je voor mogelijk houdt. Het is hen in het leven nooit echt komen aanwaaien, ze hebben altijd hard moeten werken, hun zaak moeten verkopen omdat de gezondheid van mijn vader parten speelde. Die mentaliteit is mij met de paplepel ingegeven."

Michael Zijlaard is Leontiens grote liefde. (Foto: ANP)

Terwijl Leontien haar verhaal doet, verschijnt Michael Zijlaard aan haar tafeltje. Later zegt ze: "Niet echt verwonderlijk hè, dat hij geen toekomst meer in ons zag? Ik mag mijn handjes dichtknijpen dat hij me nog een kans heeft gegeven." Ze nodigde hem uit voor een dineetje. "De pizza at ik helemaal op, maar de dagen erna was ik stiekem in hongerstaking en ik legde mezelf 200 kilometer straftraining op. Toch bleek dit de ommekeer. Michael geloofde in me en ik zag eindelijk in wat er aan de hand was. De hang naar een normaal leven was er weer."

Hulp van professionele buitenstaanders heeft ze nooit willen hebben. "Michael en ik hebben het echt met onze families gedaan. Moet je nagaan, Michael was toen 23 jaar en het is een mooie jongen, aan aandacht van andere meisjes heeft het hem nooit ontbroken. Hij heeft me echter altijd voor ogen gehouden dat hij niet alleen voor mijn buitenkant is gevallen. En hij wilde me helpen."

En zo geschiedde: Leontien verdween uit beeld. "Michael was soms bikkelhard voor me, zorgde dat ik bijna niet meer op die fiets kwam en dat ik weer begon te eten." Ze kwam razendsnel aan, sloeg volledig door naar de andere kant. "Mijn lichaam was niet gewend aan suikers, die ik opeens weer in grote hoeveelheden begon te eten. Ik werd dik, woog op mijn hoogtepunt wel 85 kilo en oogde alsof ik onder de prednison zat. Volgens Michael moest ik geduld hebben."

Inmiddels staat ze zelden nog op de weegschaal. "Een keer per jaar kan ik daar bij bepaalde keuringen niet onderuit. Ik vermoed dat ik tussen de 58 en 62 kilo schommel, maar echt, het interesseert me niet. Het gaat erom dat ik me goed voel, dat ik tevreden ben met mijn lichaam. De wielermeisjes die ik nu mijn hulp geef wanneer ze het nodig hebben, houd ik altijd voor dat het echt zo normaal niet was dat ik én uitgemergeld was én wist te winnen. Ik ben een voorbeeld voor ze, dat besef ik terdege. Juist daarom hamer ik erop dat ik nu in balans ben, beter weet te presteren en bovenal een gelukkig mens ben."

Ze houdt de wielrensters van de toekomst ook altijd haar prestaties op de Olympische Spelen in Sydney voor ogen. De Spelen van ná de anorexia. "Het moment kwam dat ik weer wilde fietsen en me inschreef voor de Ronde van Schijndel."

Het verhaal is bekend. Leontien verscheen aan de start en werd uitgelachen, weggehoond. Opmerkingen, zo staat ook in het boek, als 'Hé dikke Tinus!', 'Wat moet dat dikke wijf nog op de fiets?' en 'Stop er toch mee, vet varken!' waren niet van de lucht.

De speaker vroeg haar of ze dacht de wedstrijd uit te kunnen rijden. Dat deed ze. "Ik had het er moeilijk mee, maar aan de andere kant heeft kritiek me altijd gesterkt."

Het werd uiteindelijk een eerste aanloop naar die bijzondere Spelen van 2000. In het jaar 1998, behoorlijk wat gewichtsverlies en een huwelijksvoltrekking later, wist Leontien weer van zich af te bijten. "Ik won weer. Eerst de rondjes om de kerk, later de grote rondes." Met de Lady's Tour als hoogtepunt.

De Française Jeannie Longo, haar rivale van weleer, reageerde met: "Het wereldkampioenschap tijdrijden voor vrouwen was een koers voor dikke koeien. En de vetste van allemaal, die met vijftien kilo overgewicht aan de start verscheen, was de snelste. Twee jaar niet fietsen en nu, vijftien kilo zwaarder dan voorheen, wereldkampioen worden. Ze moet haar plasje maar direct in de Maas gooien!" Leontien, furieus maar wederom gesterkt door kritiek, liet zich niet kisten. Sydney lonkte als nooit tevoren.

Beelden van Leontien van Moorsel die als onvervalste koningin van Sydney in het Holland House de microfoon grijpt om "Wilhelmus van Nassau-we" te krijsen, staan menigeen inmiddels in het geheugen gegrift. En het prachtige verhaal van papa Harry die op weg naar het Holland House werd aangesproken door een blonde jongen die hem complimenteerde met de prestaties van zijn dochter. Diep onder de indruk vertelde hij te zijn. Maar Harry had geen idee met kroonprins Willem-Alexander te maken te hebben: "Govver, man, ja, nu zie ik het pas, dat verwacht je toch niet!"

De vier olympische medailles maken de prijzenkast die vader Harry bijhoudt, compleet. Desondanks denkt de Brabantse niet aan stoppen: "Ik word daar niet gelukkig van. Tegenwoordig kan ik het wielrennen beter relativeren, geef ik het een ander plaatsje in mijn leven. Nu ik mijn eigen ploeg heb, ben ik bijvoorbeeld minder op mezelf gefocust. Ik werd zaterdag tweede, maar dat Arenda Grimberg op dit NK eerste werd, bezorgt mij net zoveel vreugde. Ik heb er lol in, maar weet dat het na de Olympische Spelen in Athene over twee jaar echt afgelopen moet zijn.

Ik ben dan 34, zal nog een jaartje moeten aftrainen en dan is het toch echt de hoogste tijd ervoor te zorgen dat ik een paar van die kinderkes heb rondlopen. Want echt, ik kan me geen leven zonder kinderen voorstellen. Hoewel veel Russische wielrensters het moederschap combineren met de sport, zie ik een combinatie van mijn twee passies niet zitten. Kun je je voorstellen dat je als jonge moeder ergens tegen de vlakte gaat? Veel te gevaarlijk. En ach, er zijn binnen de topsport nog vele andere taken voor me weggelegd. Zo heb ik al die jonge sportmeisjes die met eetstoornissen kampen, nog wel een verhaal te vertellen!"

zoek naar gerelateerde artikelen

vr 5 juli 2002