door Pieter van der Sloot MOSKOU - Het is bijna gedaan met de legendarische corruptie van de Russische verkeersagent, dat wil zeggen: de nieuwe wet op de Strafvordering en inning van boetes - die begin deze week in Rusland van kracht werd - moet het treiteren en regelrecht afpersen van de Russische automobilist door politiefunctionarissen voorkomen.
|
President Poetin (Foto: AP)
|
Voorts mogen openbare aanklagers geen huiszoekingen, arrestaties en langdurig voorarrest zonder toestemming van de rechtbank meer bevelen - een grote aantasting van de voorheen bijna almachtige positie van het openbaar ministerie (OM) .
Daarnaast zal per 1 januari 2003 voor zware misdrijven in heel Rusland een juryrechtspraak worden ingevoerd, wat het beschamend lage aantal vrijspraken moet veranderen. De Russische gevangenissen en kampen zitten op dit moment overvol, omdat rechters tot dusver de aanbevelingen van het OM zonder mankeren overnemen. 'Verdacht' is in Rusland vrijwel het synoniem voor 'schuldig'.
"Het doel van de hervormingen is om eindelijk af te komen van de atavistische juridische sovjetmachinerie en om de westerse wettelijke standaarden maximaal te benaderen", schrijft de krant Izvestija. "Zowel de aanklagers, de verdachten als de verdedigers krijgen nu dezelfde wettelijke beschermingen", voegt het liberale parlementslid en de voormalig Justitieminister Pavel Krasjennikov eraan toe. Maar in de boezem van het Russische Openbaar Ministerie zijn de rapen gaar en roept men dat de nieuwe wet de criminaliteit alleen maar in de hand zal werken.
Voor de Rus in de straat is vooral Hoofdstuk 12 ('Verkeersovertredingen') van de nieuwe strafrechtelijke code van belang. Niet langer kan een verkeersagent dreigen het rijbewijs in te nemen of de auto weg te slepen, terwijl bekeuringen nog slechts via de bank mogen worden voldaan. En niet handje contantje, zoals tot afgelopen maandag.
Russische verkeersagenten ontvingen vorig jaar zo'n slordige 370 miljoen euro aan steekpenningen. Vrijwel geen automobilist begaf zich tot dusver zonder baar geld op zak achter het stuur, want aanhouding voor het minste vergrijp betekende: meteen betalen, óf u begeeft zich in een bureaucratische hel.
"Maar ik stap nog steeds niet in de auto zonder dat ik geld bij me heb", zegt Dima, een 30-jarige vrachtwagenchauffeur die zegt gemiddeld vier keer per week in Moskou te worden aangehouden. Meestal voor volstrekt verzonnen overtredingen. "En wat is er nou eigenlijk veranderd? Eerst konden ze dreigen je rijbewijs of auto in te nemen. Nu om bij de bank je boete te betalen. Dan geef ik meteen liever een lager bedrag aan steekgeld."
De nieuwe wet past in een breed pakket maatregelen waarmee president Vladimir Poetin de rechtszekerheid in zijn land probeert op te krikken.Maar zowel binnen- als buitenlands is de roep om verdere juridische hervormingen nog altijd luid: de corruptie en rechtsonzekerheid stoten potentiële investeerders af. "Je kan van hem zeggen wat je wil, maar Poetin heeft feitelijk veel meer de daad bij het woord gevoegd dan zijn voorganger Jeltsin", zegt een analist in de wandelgangen van het Kremlin.
Zo gaf het Russische lagerhuis (de Doema) vorige week zijn zegen aan het opheffen van de ban op de eigendom van landbouwgrond. Voor het eerst sinds de Oktoberrevolutie van 1917 kan de Russische boer weer zijn eigen land bezitten, wat een impuls moet betekenen voor de agrarische sector die met 400 miljoen hectare grond in potentie gigantisch is.
![[terug]](/krant/logos/terug.omlaag.gif){kind=small}