door Maarten van Aalderen ISTANBOEL - De Turkse regering verkeert in een kritieke situatie door de gezondheidstoestand van de 77-jarige premier Bülent Ecevit, die meer niet dan wel in staat is nationale en internationale topontmoetingen bij te wonen. Van opstappen wil Ecevit echter niet weten, tot groot ongenoegen van de om verkiezingen schreeuwende oppositie. Maar nu denken zelfs verschillende mensen binnen de drie regeringspartijen dat Ecevit geen leiding meer kan geven aan het immense land.

Tayyip Erdogan (Foto: EPA)

Toch zijn er twee belangrijke redenen waarom ook velen verkiezingen vrezen. Allereerst dreigen de drie regeringspartijen, de sociaal-democratische DSP van Ecevit, de extreem-rechtse partij MHP en de kleinere, gematigde, Europees-gezinde Moederlandspartij (ANAP), bij de volgende verkiezingen de kiesdrempel van tien procent niet eens te halen.

De tweede factor is de angst voor de populariteit van de twee nieuwe islamitische partijen. Nadat de islamitische Partij van de Deugd (FP) eerder door justitie werd verboden, zijn uit haar as de Gelukspartij (SP) en de Partij van Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) verrezen. Deze AKP, met haar populaire leider Recep Tayyip Erdogan, wordt bij de volgende verkiezingen naar alle waarschijnlijkheid veruit de grootste partij.

Het is echter de vraag of de AKP niet voortijdig verboden zal worden. Erdogan, voormalig succesvol burgemeester van Istanboel, heeft in het verleden nota bene een paar maanden in de gevangenis gezeten omdat hij poëzie had voorgelezen die in strijd was met de Turkse grondwet, die politiek streng van religie scheidt.

Op het partijbureau van de AKP in Istanboel geven ze tekst en uitleg. "Het is heel bekende poëzie, die zelfs op school wordt geleerd", zegt Murat Yalcintas, een van de oprichters van de APK. "De woorden die een probleem veroorzaakten, waren: 'De daken van moskeeën zijn als de helmen van soldaten, de minaretten zijn als bajonetten'."

Yalcintas over de populariteit van Erdogan: "Toen hij burgemeester van Istanboel was, stopte de corruptie en werden de voorzieningen verbeterd, terwijl hij eerlijkheid en charisma uitstraalt. Als er verkiezingen komen, worden we 100 procent zeker de grootste partij."

Het hoofd van de AKP in Istanboel is ook helemaal weg van zijn leider. "Ik had nooit aan politiek gedaan, maar ik was verleden jaar augustus bij de oprichting van de AKP omdat Erdogan me vertrouwen inboezemt", aldus Büyükkaya. "We hebben dit jaar nooit iets gedaan wat tegen de seculiere staat ingaat, dus ik begrijp niet waarom justitie onze partij zou moeten verbieden." Büyükkaya ontkent zelfs dat de AKP een islamitische partij is. "Ik weet niet waarom men dat zegt. We zijn voorstander van de scheiding van politiek en geloof."

De AKP-politicus is het dan ook niet eens met de vroegere islamitische premier Erbakan, die onder dwang van het leger in 1997 moest aftreden.

Wel vindt Büyükkaya dat Turkije beperkingen aan de vrijheid van geloof oplegt. "Geloof is een individuele zaak, de politiek moet dat ook respecteren. Religieuze vrijheid is een kwestie van mensenrechten." Büyükkaya vindt dan ook dat vrouwen in Turkije het recht moeten krijgen om hoofddoekjes te dragen als ze dat willen, ook op school of in openbare gebouwen. "Dat is een individuele keuze, er moeten geen beperkingen tegen hen worden ingesteld. Anders komen er spanningen."

Toch wil de AKP-politicus duidelijk maken dat de partij westers is ingesteld. "Turkije moet aansluiting zoeken bij de Europese Unie. We zijn het helemaal eens met zowel de criteria van Kopenhagen als met die van Maastricht. Zelfs als de EU ons niet wil, hopen we deze criteria in Turkije toe te passen."

zoek naar gerelateerde artikelen

za 6 juli 2002