PRAAG - Vaclav Havel heeft de tijd van zijn leven. Eindelijk is hij verlost van de man die hij misschien nog erger haat dan de vroegere communisten die hem, de dissidente schrijver-dichter die het tot president bracht, achter tralies gooiden. Want Havels luis in de pels, Vaclav Klaus, is door de verkiezingen van eind vorige week verpletterd tot een zielenpoot zonder enige serieuze invloed.

De Tsjechische president Havel (l) met oud-premier Vaclav Klaus. (Foto: AP)

Voor de tien miljoen Tsjechen is de goede bui van hun beroemde, ceremoniële president ook een goede zaak. Voortaan worden ze niet meer lastiggevallen door openbare scheldkanonnades tussen de 'beide Vaclavs', want met de stijgende werkloosheid en andere 'overgangskwalen' hebben ze wel wat anders aan hun hoofd.

Klaus heeft de verkiezingen zo dramatisch verloren, dat hij volgend jaar, als het parlement een opvolger voor president Havel moet kiezen, geen kandidaat meer kan zijn. Niets had Havel dichter bij een nieuw hartinfarct kunnen brengen dan de wetenschap dat hij de sleutels van zijn ambtszetel, het kasteel van Praag, had moeten overhandigen aan Klaus.

In zijn mildste buien noemde Havel de rechtse, nationalistische econoom Klaus "een bijzonder nare man". Eentje die alleen maar op macht is belust en zich niets wil aantrekken van het maatschappelijke krachtenveld.

Klaus leidde Tsjechië als premier tot 1997 van geleide communistische economie naar de vrije markt tot hij werd geveld door corruptieschandelen. Van Havel zei Klaus altijd dat "die elitaire man weigert van Tsjechië een modern land te maken."

Havel mag het nu gaan doen met de kleurloze verstokte socialist Vladimir Spidla, een 51-jarige historicus met een naar Tsjechische begrippen ongewone loopbaan. Hij heeft namelijk geen enkel corruptieschandaal op zijn naam staan. Voor hem is het, overigens al geërodeerde, oude socialistische staatsmodel van de Scandinavische landen het einddoel waarheen hij Tsjechië wil leiden. Een socialist van de oude stempel, die het prima zal kunnen vinden met Havel, zoveel is al zeker.

Spidla's Sociaal Democraten zullen nu een coalitie aangaan met twee partijen van het politieke midden, samen goed voor een flinterdunne meerderheid in het parlement. Een parlement dat vermoedelijk volgend jaar oud-premier Milos Zeman zal aanwijzen als president.

Spidla zal Zeman als partijleider opvolgen, omdat Zeman zich voorlopig heeft teruggetrokken voor een comeback volgend jaar.

Alleen in Tsjechië heeft de oude communistische partij, de KSCM, geweigerd zich om te vormen tot een sociaal-democratische partij. Zij heeft, tot schrik van velen, bijna 19 procent van de kiezers achter zich gekregen. Een vijfde van het electoraat kan zich vinden in een denken dat anti-Europees is, anti-NAVO en anti-kapitalistisch. Vooral op het platteland, met een torenhoge werkloosheid, is de communistische boodschap opgepikt.

zoek naar gerelateerde artikelen

di 18 juni 2002