SHANGHAI - De luchtvaart doet het als bedrijfstak niet goed, vindt KLM-topman Leo van Wijk. Wereldwijd heeft hij steun gekregen voor een grootscheeps onderzoek naar de economische gezondheid van de sector, die niet alleen zucht onder de economische malaise, maar ook onder de strenge veiligheidsmaatregelen die na 11 september zijn ingevoerd. "We moeten iets doen, samen met de overheid."

"Klappen als de recente economische crisis en de aanslagen moeten beter opgevangen kunnen worden", zegt Van Wijk in Shanghai, tijdens de jaarlijkse conferentie van IATA, de internationale organisatie van luchtvaartmaatschappijen. Duidelijk is het dat luchtvaartmaatschappijen niet in een 'gewone' markt opereren.

"We hebben te maken met de overheid, luchthavens met monopolie-gevaren... Als industrie hebben we internationaal te maken met eigenlijk maar twee grote vliegtuigverkopers, Boeing en Airbus, en er zijn feitelijk ook maar twee grote leasebedrijven van passagierstoestellen. Maar er zijn meer dan 250 vliegmaatschappijen, die met elkaar moeten concurreren. Concurrentie komt dus pas aan het eind van de keten."

De KLM-president geeft daarmee aan waar de schoen wringt. De aanslagen van 11 september hebben de kwetsbaarheid van de luchtvaartmaatschappijen nog extra scherp aan het licht gebracht.

IATA-baas Pierre J. Jeanniot becijfert de totale verliespost voor de luchtvaart in 2001 op $12 miljard. Zonder de aanslagen zou het verlies hooguit $2 miljard zijn geweest. Voor dit jaar moet nog rekening worden gehouden met een verlies van $6 miljard.

"Het is dus duidelijk dat er meer moet gebeuren", stelt Van Wijk. "We worden nu geconfronteerd met hogere heffingen, waarmee luchthavens hun schade goedmaken, maar ook met hogere verzekeringspremies en andere onbeheersbare (beveiligings)kosten."

Waar begint en eindigt de verantwoordelijkheid van de luchtvaartsector voor de beveiligingskosten van de overheid, zo vraagt de topman zich hardop af. "We moeten dat nu eens vaststellen. Ook welke veiligheidsmaatregelen nu wél en niet echt nodig zijn. Op de zware maatregelen in de VS begint wereldwijd - ook binnen Amerika - langzaam heel wat kritiek te ontstaan. Of omdat die onevenredig zwaar zijn of omdat die in de tijd eenvoudigweg niet gerealiseerd kunnen worden."

Het pleidooi dat Van Wijk met succes hield bij de Europese Commissie voor een Europese verzekeringsregeling voor luchtvaartmaatschappijen, werd in Shanghai wereldwijd als voorbeeld gepresenteerd. Sinds de aanslagen in de Verenigde Staten is molestschade voor vliegmaatschappijen niet meer te verzekeren. Nu staat de overheid nog tijdelijk borg tot een definitieve oplossing is gevonden.

Van Wijk wil niet wachten op de voorstellen van de verzekeringsmaatschappijen. "Eurocommissaris Loyola de Palacio (Transport) steunt in grote lijnen wat wij willen: een eigen verzekeringsfonds van de luchtvaartmaatschappijen, dat molestschade tot maximaal $1 tot $1,5 miljard per geval uitkeert. Het gaat nog om de vraag of de nationale overheden van de EU het advies krijgen om borg te staan boven de verzekerde limiet, of dat moet worden besloten dat daarboven niet meer geclaimd kan worden."

zoek naar gerelateerde artikelen

di 4 juni 2002