ROTTERDAM - Toen woensdag de vlucht uit Nairobi was geland op Schiphol en Josephat Kiprono een voorzichtige blik uit het raampje had geworpen, had hij het liefst direct rechtsomkeert gemaakt. Ongelovig constateerde de 28-jarige Keniaan dat er sneeuwvlokken uit de lucht kwamen vallen, vier dagen voor de Rotterdam Marathon. Wat moest dat worden?

Kiprono gaat met gebalde vuist over de finish in de Rotterdam Marathon. (Foto: ANP)

Volgens zijn begeleider was de paniek in zijn ogen af te lezen. Gistermiddag moest hij nog even aan die angstige momenten terugdenken, ditmaal opgelucht lachend. Het weer in Nederland is immers net zo veranderlijk als de gemoedstoestand van een Keniaanse atleet. Onder ideale omstandigheden won Josephat Kiprono de 21ste editie van de Rotterdam Marathon, in 2.06,50 uur, de negende tijd ooit en net zo snel als het parcoursrecord van de Ethiopiër Belayneh Densamo. In 1988 betekende Densamo's tijd nog een wereldrecord, dat liefst tien jaar stand hield. Kiprono, die met zijn prestatie een premie van circa honderdduizend gulden verdiende, bleek daar niet van op de hoogte. "Densamo? Nooit van gehoord."

Kiprono is de enige atleet die tweemaal de klassieke afstand binnen de 2,07 uur heeft afgelegd. Twee jaar geleden won hij in Berlijn al eens (2.06,44). In Rotterdam leek lange tijd zelfs het wereldrecord van Khalid Khannouchi (2.05,42) binnen bereik. Op veertig kilometer bedroeg het verschil met de doorkomsttijd die de Marokkaan twee jaar geleden in Chicago liet noteren, slechts dertien seconden. Een verbetering zou hem een bonus van 250.000 euro (ruim een half miljoen gulden) hebben opgeleverd. Het kwam er niet van. "Misschien volgend jaar", reageerde Kiprono.

Hij maakt deel uit van de succesvolle Fila-groep van dokter Gabriele Rosa. Het Italiaanse kledingmerk investeert jaarlijks ruim drie miljoen gulden in het project. Fila scout en begeleidt inmiddels zo'n honderd Keniaanse wegatleten. Het bewijs dat het concept werkt, wordt aan de lopende band bewezen. In Rotterdam werden vier van de eerste vijf plaatsen door lopers uit die groep opgeëist. De nummer vijf, Isaac Kiprono, is overigens de jongere broer van winnaar Josephat Kiprono. Het leeftijdsverschil met de winnaar bedraagt slechts drie maanden. De twee hebben dezelfde vader, maar een verschillende moeder.

De glansrijke overwinning biedt Josephat Kiprono echter weinig sportieve garanties. Zo moet hij maar afwachten of de Keniaanse federatie hem aanwijst voor de WK atletiek, deze zomer in Edmonton. Kiprono, door schade en schande wijs geworden, rekent nergens op. De Olympische Spelen in Sydney gingen afgelopen jaar aan zijn neus voorbij, ondanks het feit dat hij op papier de snelste man was. "Natuurlijk was ik teleurgesteld. Ik had daar graag bij willen zijn. Ik loop dit najaar de marathon in Chicago, maar indien de bond mij selecteert voor de WK atletiek, dan zal ik mijn plannen wijzigen. Maar ik wacht eerst op dè beslissing. Het is vaak een politieke kwestie."

Met name de gespannen verhoudingen tussen Fila en de Keniaanse bond spelen daarbij een voorname rol. Voor de buitenwacht maakt het doorgaans niet zoveel uit wie er lopen, de Keniaanse kweekvijver van talent is schier onuitputtelijk. Hoewel, andere belangrijke marathons dit jaar (Londen, Berlijn, Boston) werden gewonnen door atleten met een andere nationaliteit. Het gaf de prestatie van Kiprono extra cachet. "Er leek even sprake van een soort ommekeer. De Kenianen wonnen altijd alles, waardoor het al bijzonder is geworden wanneer dat een paar keer op rij niet gebeurt. Maar nu zie je dat er niets aan de hand is", stelde atletenmanager Jos Hermens, in de Maasstad verantwoordelijk voor het deelnemersveld.

Hoe anders is de situatie in Nederland? De Rotterdam Marathon fungeerde tevens als Nederlands kampioenschap. Het podium bij de mannen bestond uit drie veteranen, met de voor het grote publiek volstrekt onbekende Peter van Egdom (39) op de hoogste trede. Zijn tijd was 2.19,24 uur. "Ik heb nog nooit een titel gewonnen", merkte hij op. Na circa dertig kilometer kreeg hij in de gaten dat hij weleens in de prijzen zou kunnen vallen. "Er kwam een cameraploeg naast me rijden. Dat had ik ook nog niet eerder meegemaakt. Leuk hoor."

Van Egdom kon triomferen door de afwezigheid van Kamiel Maase, die zich dit jaar concentreert op de baanatletiek, en door het uitstappen van zowel Aiduna Aitnafa (na 25 km) als Greg van Hest (na 28 km). De laatste kreeg bij een verversingspost op het 25-kilometerpunt actuut maag- en darmklachten, hetzelfde euvel wat hem tijdens de olympische marathon in Sydney parten speelde. Destijds liep hij door, gisteren hield hij het voor gezien. "Ik mocht bij een paar oudere mensen even naar binnen. In de hoek stond een chemisch toilet. Het leek wel alsof ze op me gerekend hadden", aldus Van Hest. Hij denkt in de loop van de wedstrijd teveel gedronken te hebben. "Anders zou ik het ook niet weten."

Gerard Nijboer, al 21 jaar houder van het nationaal record en tegenwoordig bij de KNAU bondscoördinator voor de wegatletiek, analyseerde met een mismoedig gezicht de stand van zaken op zijn vakgebied. "Drie veertigers op het podium, tja, daar word je niet vrolijk van. Je weet van tevoren dat er sprake is van een zekere armoede, maar nu komt het wel heel schrijnend naar boven", verzuchtte Nijboer.

Een zogenoemd BOK-project (Body of Knowledge) voor de wegatletiek, bedoeld om talent in kaart te brengen en te helpen, bevindt zich in het finale stadium. Maar de spoeling blijkt wel erg dun. Nijboer: "Er zit een positieve drive in, maar je moet wel de talenten hebben om het te kunnen bemannen. Als die er niet zijn, wordt het moeilijk."

zo 22 april 2001