AMSTERDAM - SETH GAAIKEMA (61), die vrijdagavond in het Circustheater ontroerd en duidelijk aangedaan de Musical Oeuvre Award in ontvangst mocht nemen voor zijn rijke carrière, is gisternacht met spoed met hartproblemen opgenomen in het ziekenhuis van 's-Hertogenbosch. Daar ligt Seth nu aan de hartbewaking, vermoedelijk na een hartaanval. Zaterdagavond had hij zijn bekroning in het Circustheater nog met zijn levenspartner Peter en andere bekenden gevierd, thuis bij Guus Bos, officier van justitie en persofficier te Den Bosch. Guus Bos zei me gistermiddag: "Seth maakte deze avond een heel gelukkige indruk. Hij was natuurlijk heel trots op deze onderscheiding en voelde zich opgeladen. Hij was ook heel vrolijk. Hij hechtte ook veel betekenis aan deze onderscheiding, die toch een grote erkenning voor hem betekent. Het was dus een reden om samen een leuk feestje te vieren. Seth reed die avond laat samen met zijn vriend Peter naar zijn boerderij terug. 's Nachts kreeg hij het plotseling benauwd en zijn situatie was zodanig dat zijn vriend Peter meteen een arts en een ambulance belde. In het ziekenhuis in Den Bosch werd Seth na onderzoek meteen opgenomen en daar ligt hij nu aan de hartbewaking." Het is niet de eerste keer dat Seth hartproblemen heeft. Jongstleden oudejaarsnacht, nadat hij ook een leuke avond te midden van vrienden had doorgebracht, werd Seth in de eerste nacht van dit nieuwe jaar plotseling onwel. Net als nu werd hij meteen naar het ziekenhuis gebracht, waar men constateerde dat Seth een hartaanval had gekregen. Hij lag toen net als nu aan de hartbewaking en werd in die periode meteen gedotterd. Aderen bleken dichtgeslibd te zijn. Dit persoonlijke drama in zijn leven heeft hij toen geheim weten te houden. Hij werkte immers aan een nieuwe musical, Grace, en zijn hartproblemen mochten deze nieuwe show niet overschaduwen. Hij ging weer als vanouds energiek volop aan het werk, maar misschien heeft hij daarbij toch te veel van zichzelf geëist. Zeker omdat hij zich stortte in een nieuw musicalavontuur, de musical Grace, die hij schreef en waarvoor hij regelmatig naar New York reisde. Hij werkte heel hard, maar vaak voelde hij zich ook moe. Maar Seth wilde en kon niet stoppen en het creatieve proces, het bedenken van zo'n musical, gaf hem geestelijk een enorme kick. Maar nu zijn er dus opnieuw hartproblemen. Heeft Seth te hard gewerkt? Men kan slechts gissen naar de oorzaak, maar miljoenen kijkers zagen vrijdagavond wel hoe verrast en emotioneel Seth was toen hij zittend in de zaal en totaal onverwacht hoorde dat hij daar in het Circustheater de Musical Oeuvre Award had gewonnen. Burgemeester Wim Deetman had duidelijk de spanning opgevoerd door aanvankelijk niet de naam te noemen van de begunstigde voor deze prijs, maar er vooral op te duiden hoe belangrijk deze wel was geweest voor de ontwikkeling van de musical in Nederland, die hij op zijn eigen wijze naar zo'n hoog peil had gebracht.

(Foto: Foto: Roy Beusker)

Seth zei: "Op dat moment was ik mij er helemaal nog niet van bewust dat het om mij ging. Pas later toen de namen van musicals als Les Misérables en Phantom werden genoemd, waarvan ik de Nederlandse vertalingen had gemaakt, ging er een klein lichtje branden. Maar ergens dacht ik ook: dit is toch te mooi om waar te zijn. Maar ik twijfelde niet meer toen mijn eigen musicals Swing Pop en Katarina, die in Duitsland zo'n succes werden, werden vermeld en de oudejaarsconferences voor Wim Kan. Ik was totaal verbijsterd. Hier had ik helemaal niet op gerekend. Ik had ook helemaal geen speech voorbereid, zoals andere winnaars. Deze waren immers al genomineerd. Zij hadden zich er op kunnen voorbereiden. Maar natuurlijk was ik dolgelukkig toen ik naar het podium liep en op het moment dat Wim me de AWARD gaf en het juryrapport voorlas... Seth reageerde al improviserend (dat is natuurlijk zijn talent en vakmanschap) ten aanschouwen van miljoenen tv-kijkers op deze onderscheiding. Hij dankte onder meer de mooie Nederlandse taal, waaraan hij deze bekroning toch ook te danken heeft, en zei gekscherend dat je zo'n Oeuvre Award bijna altijd krijgt als je stopt met werk en je aan het einde van je carrière bent. "Maar", zo besloot hij zijn korte toespraak met een krachtige one-liner: "Jullie zullen nog veel van me horen. Jullie zijn nog lang niet van me af!"

Het zijn woorden die, nu hij nog geen 24 uur na dit moment met hartproblemen in het ziekenhuis is opgenomen, wel een heel extra dimensie krijgen. Maar zijn vrienden zijn optimistisch over zijn situatie. "Seth is een vechter en hij zal zich hier wel goed doorheen slaan." Zijn vriend PETER was zaterdagnacht en ook gisteren bij Seth in het ziekenhuis, waar hij onder voortdurende controle staat.

Waren de emoties over de toekenning van deze voor hem zo belangrijke Award te veel voor hem geworden? Maakte het zoveel indruk op hem? Hij, die toch jaren vooral met vertalingen met zijn werk op musicalgebied op de achtergrond bleef, openlijk grote erkenning kreeg met de Musical Oeuvre Award, die toch alleen voor de heel groten, de echte legendes in dit vak bestemd zijn.

Vorig jaar was het musicalster WILLEM NIJHOLT die deze Award werd toegekend en nu Seth Gaaikema, die ook inderdaad zo'n grote rol heeft gespeeld om de musical in Nederland volwassen te maken. Zaterdagochtend na de bekroning, had ik Seth Gaaikema nog aan de telefoon. Hij belde me om voor vandaag, op mijn verzoek, een afspraak te maken. Seth zei me: "Het is geweldig dat ik ben onderscheiden. Zeker als schrijver of vertaler wordt je in Nederland bij alle aandacht die producties nu eenmaal overal krijgen nog weleens vergeten en treden en eigenlijk is dat wel begrijpelijk vooral de uitvoerende kunstenaars op de voorgrond. Het is als schrijver en vertaler iets waar je mee leert te leven, maar wat je onbewust toch weleens dwarszit. En dan betekent zo'n prijs natuurlijk heel veel voor je."

Hij klonk heel blij en opgewekt. Hij had deze zaterdag nog een lange vergadering met Cor Frank over de nieuwe musical GRACE, over het leven van Grace Kelly, die hij nu aan het schrijven is, maar die zo goed als gereed is.

De nacht na het Musical Award Gala had Seth overnacht in zijn lievelingshotel ("Mijn eigen hotelletje"), het mooie Des Indes aan het Haagse Voorhout. Dit is ook altijd zijn 'thuis' als hij in Diligentia aan het Voorhout zijn oudejaarsconferences of andere tv-registraties van zijn programma opneemt.

Om tien uur zaterdagochtend vertrok hij uit Des Indes voor de musicalvergadering die hij de hele dag in Hilversum bij het productiebureau zou hebben. Alleen dit typeert al dat Seth ondanks zijn OEUVRE AWARD nog altijd keihard aan het werk was. En zij die Seth kennen, weten dat als Seth werkt, hij dat altijd heel intens doet. Met letterlijk heel zijn hart. En zeker een nieuwe musical schrijven, zoals GRACE, betekent een enorme inspanning, want het gaat niet alleen om een goede tekst maar men heeft met zoveel disciplines te maken. Vragen als: Wat is technisch mogelijk? Waar komt een groot productienummer? Hoe overlap ik die brug van de ene naar de andere scène? Er zijn, en dat is heel normaal, in zo'n creatief procédé altijd spanningen en conflicten. Die worden na vaak hevige discussies wel weer opgelost, maar een musical creëren, van het begin af aan opzetten, is een immense, geestelijk zware, taak. Maar weinigen weten hoe moeilijk dit is en hoeveel energie dit kost.

Zeker een schrijver die maanden geploeterd heeft op het script en bij het schrijven de musical al voor ogen heeft gezien, heeft grote problemen bij wijzigingen of ingrepen die een regisseur soms kan voorstellen. Ook bij GRACE zijn er uiteraard de gebruikelijke spanningen geweest tussen Seth en regisseur Frans Weisz. De regisseur heeft ook zijn eigen mening, wil misschien scriptwijzigingen etc.

Zeker voor Seth die heel gevoelig is is zo'n nieuwe musical maken dan ook een heel ingrijpend proces en men kan zich afvragen of dit allemaal niet te veel voor hem is, zeker nu hij al enige tijd hartproblemen heeft. Maar de laatste tijd ging het prima met Grace en Seth's samenwerking met het creatieve team.

Aan de andere kant klonk hij zo enthousiast, zo blij, toen hij me vertelde hoe leuk het het vond om samen met die beroemde componist Cy Coleman aan de musical GRACE te werken.

De afgelopen maanden verbleef Seth regelmatig in het legendarische Alonquin hotel in New York, waar ook Lerner en Loewe de muscial MY FAIR LADY hebben geschreven, waarmee Seth al in de vroege jaren zestig zijn debuut maakt als vertaler van musicals.

"Jarenlang heb ik er natuurlijk van gedroomd om ook een internationale topmusical te maken", zei hij. "Je leert ook heel veel als je jarenlang musicals vertaalt, van My Fair Lady tot en met Chicago. Maar nu is de cirkel toch rond, want elke dag ben ik hier aan het werk met die wereldberoemde musicalcomponist Cy Coleman, die onder meer Sweet Charity heet gemaakt en de muziek componeert voor mijn nieuwe musical GRACE, over Grace Kelly. Elke dag zit ik uren in zijn studio, dan praten we over de liedjes die ik geschreven heb, zing ik ze voor in het Engels zodat hij de inhoud kent en dan, alsof het hem geen enkele moeite kost, komt hij met een schitterende melodie die precies die gevoelens in noten uit, die ik in mijn tekst heb gelegd."

Seth zie: "Het lijkt of ik vleugels krijg als ik met deze man samenwerk. Dit is echter de mooiste en meest creatieve periode uit mijn leven, zo fijn gaat het."

Nu is er die tweede waarschuwing, na die eerste keer in die oudejaarsnacht, dat Seth het rustiger aan zal moeten doen, dat hij nu misschien meer voor zichzelf en zijn vriend Peter dan voor de show zal moeten kiezen.

Hij zal daarbij verscheurd worden door twijfels, want GRACE is immers zijn 'kind'. Maandenlang heeft hij zich in haar leven verdiept voor hij deze musical begon te schrijven. Nu komt alles dichterbij, de songs zijn zo goed als klaar, de muziek klinkt, de eerste fotosessies zijn geweest...

Kortom, de roes van deze nieuwe show is begonnen, maar het is duidelijk dat een pauze voor Seth nu toch een zaak van levensbelang is.

Dat zal hem heel moeilijk vallen. Voor Seth is GRACE de uitdaging een internationale topshow te maken. En dat doel is nu zo dichtbij. Dan valt het niet mee werkeloos te moeten toezien vanaf je ziekenhuisbed.

Joop van den Ende, met wie Seth samenwerkte bij de vertalingen voor o.m. Les Misérables, The Phantom en Chicago, zei gistermiddag: "Seth heeft altijd heel hard en intens gewerkt en daarbij is het voor hem heel belangrijk die erkenning te krijgen, die waardering. Zoals bij elke carrière zijn er altijd negatieve en positieve golven. Bij Seth is dat echter wel een heel intens proces geweest. Hij zat vaak tussen twee vuren. Hij had vaak het gevoel dat hij voor zijn cabaretwerk niet genoeg geaccepteerd werd door bepaalde kringen, maar dan weer verraste hij ineens met een programma dat door vriend en vijand bejubeld werd en de laatste registratie van zijn theaterprogramma bij RTL4, werd heel goed ontvangen en scoorde hoog."

Maar Seth heeft het ook vaak moeilijk gehad met kritiek die men op hem uitte. Hij zag dit als een persoonlijke aanval, maar na soms depressieve perioden kwam er dan altijd weer de triomf van het succes, waar hij eigenlijk niet buiten kan, zoals dat een goed artiest betaamt. Daar leeft hij toch voor. En dat succes is er nu dus ook gekomen met deze Award, die hij als begenadigd vertaler en bewerker van musicals zo verdient, maar ook als cabaretier heeft hij na die geslaagde tv-uitzending weer volle zalen en behoort hij tot die top die niet onderhevig is aan cult of rage, maar gewoon altijd goed blijf en trends overleeft. Vrijdagnacht, anderhalf uur nadat hij de Musical Oeuvre Award in ontvangst had genomen, dronk ik nog een glas champagne met Seth. Hij zag er vermoeid maar ingelukkig uit.

"Dit betekent zoveel voor me", zei hij me uit de grond van zijn hart. "En vind je het ook niet fantastisch welk een grote vlucht de musical Nederland heeft genomen? In de jaren zestig toen ik MY FAIR LADY ging vertalen, zag niemand behalve Piet Meerburg, de eerste producent van My Fair Lady er iets in en kijk nu eens naar zo'n AWARD-show, wat een talenten, wat een nieuwe musicalgeneratie is er nu opgestaan in Nederland. Echt, dit is internationaal niveau."

En hij herinnerde zich hoe wij samen 40 jaar geleden in Londen de eerste musical zagen die onze ogen opende en ons meteen wakker schudde voor deze nieuwe theatervorm. Het was LEONARD BERNSTEINS WESTSIDE STORY. "Toen, die avond, wist ik dat ik daarmee ook verder wilde gaan", zei Seth.

Deze avond was de cirkel rond voor hem, daar was de AWARD. De beroemde Broadway-componist Cy Coleman, met wie hij nu samenwerkt aan GRACE, zat naast hem en daar waren alle felicitaties en complimenten van musicalsterren en anderen voor zijn bekroning.

Seth straalde tijdens deze uren van glorie, niet wetende dat hij 24 uur later de realiteit kan hard zijn op de hartbewaking zou liggen in het ziekenhuis in 's-Hertogenbosch.

ma 23 april 2001