DEN HAAG - De spanning in de paarse coalitie loopt de komende weken op tot het kookpunt nu de bewindslieden minister Zalm (Financiën) hebben overspoeld met financiële eisen voor een bedrag van bijna ƒ20 miljard.

Ingewijden verwachten dat het eindbedrag de komende dagen zelfs uitkomt boven de ƒ20 miljard, want nog niet alle bewindslieden hebben hun claim ingediend.

De ministers Borst (Zorg) en Hermans (Onderwijs) spannen de kroon met hun eisen. Zij willen extra geld voor onder meer de salarissen van het personeel.

VVD-minister Zalm vindt echter dat zijn collega-ministers volgend jaar een half miljard gulden moeten bezuinigen in plaats van miljarden guldens extra uitgeven. Elke inbreuk op de naar hem vernoemde 'Zalm-norm', waarbij de hand wordt gehouden aan een strikte scheiding tussen overheidsuitgaven en inkomsten, wijst de liberale bewindsman resoluut van de hand.

Daarmee staat hij lijnrecht tegenover PvdA-fractievoorzitter Melkert en D66-leider De Graaf, die juist de vele belastingmeevallers willen gebruiken om de overheidsuitgaven verder te verhogen. Zalm geeft tot dusver geen millimeter toe aan de wensen van de PvdA en D66.

VVD-leider Dijkstal waarschuwt op zijn beurt dat Nederland geconfronteerd wordt met een nieuwe economische malaise als de afspraken in het regeerakkoord door de coalitiepartners PvdA en D66 overboord worden gezet.

"Ik vrees dat we zonder de uitgavendiscipline in snel tempo terugglijden naar de situatie van de jaren zeventig en tachtig, met een oplopende werkloosheid," aldus Dijkstal dit weekeinde. "Mensen aan de onderkant van de samenleving worden vaak het eerst werkloos."

Dijkstal maakt korte metten met de ideeën van zijn PvdA-collega Melkert dat er sprake is van "publieke armoede" in Nederland. De liberaal, die al eerder dreigde met een crisis, stelt dat de PvdA breekt met het regeerakkoord en daarmee schuldig is aan een eventuele coalitiebreuk.

Ook vice-premier Jorritsma (Economische Zaken) verzet zich fel tegen het op de helling zetten van de paarse afspraken. Zij maakt zich bovendien zorgen over de hoge inflatie. De bewindsvrouw vindt dat daarom ook de uitgaven van de overheid in toom moeten worden gehouden. Tevens dringt zij er bij werkgevers en vakbonden aan op loonmatiging.

Verwacht wordt dat aan het einde van deze week het PvdA-congres zal aandringen op het overboord zetten van de Zalm-norm. Onder meer minister Pronk (Milieu) vindt dat PvdA'ers hun oordeel moeten uitspreken. Daarmee worden de begrotingsonderhandelingen op scherp gezet en wordt de druk op premier Kok verder opgevoerd.

Voorzitter Wijffels van de Sociaal Economische Raad (SER) stelde gisteren in het televisieprogramma Buitenhof als compromis voor om in het laatste jaar van Paars II de Zalm-norm aan te passen.

Volgens de SER-voorzitter moet het kabinet voor volgend jaar niet meer uitgaan van de in 1998 afgesproken behoedzame groeiraming van 2,25% maar een kwart of een half procent hoger gaan zitten. Wijffels denkt dat er dan ruwweg f2 miljard meer kan worden uitgegeven dan nu het geval is.