Dat heeft G. van den Berg, voorzitter van het Productschap Zuivel gisteren gezegd tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst. Hij noemde 1999 "een zeer moeilijk jaar en een weinig memorabele afsluiting van het millennium."

De Nederlandse exportopbrengst daalde over 1999 met ƒ650 miljoen tot ƒ6,9 miljard. Volgens het Productschap zal de melkprijs in 1999 zo'n 5 tot 6 cent per liter lager uitkomen dan over 1998.

Vertrouwen
Ondanks deze rampstijding stelde Van den Berg toch vertrouwen te hebben in de toekomst. "We zijn niet juichend over het komend jaar. Het begin van 2000 laat nog lagere zuivelprijzen zien dan het begin van 1999. Maar desondanks denk ik toch dat het jaar 2000 al met al beter zal uitpakken dan vorig jaar."

De economische opleving voltrekt zich in Zuid-Amerika en met name Azië momenteel sneller dan verwacht, aldus Van den Berg. Vooral de export van melkpoeder en gecondenseerde melk leeft daar weer op. "Als gevolg van het gewijzigde marktbeeld zijn de prijzen voor boter, kaas en melkpoeder in de afgelopen maanden substantieel gestegen. De kaasprijs zal niet meer zo'n catastrofaal dieptepunt bereiken want er zijn tekenen die duiden op herstel. Zo trekt de Russische economie weer iets aan dankzij de hogere olieprijzen, waardoor er ook meer zuivel wordt geïmporteerd."

Het verwachte aantrekken van de zuivelexport zal volgens het Productschap worden beperkt door de toegenomen melkproductie in de VS, Australië en Nieuw-Zeeland. Daardoor wordt het aanbod op de wereldmarkt flink verhoogd. Ook zal het Europese melkquotum worden verruimd voor de zuidelijke landen met in totaal 1,39 miljoen ton gedurende de komende twee jaar. Het quotum is nu 100 miljoen ton. "Met die uitbreiding zijn we niet blij, maar het zal niet tot zulke lage kaasprijzen leiden als in 1999. Toen waren ze het laagst in 15 jaar", zegt Van den Berg.

Prijsopdrijving
De terugval van de kaasproductie in 1998 heeft zich ook in 1999 doorgezet, aldus het Productschap. In 1998 besloot zuivelreus Friesland Coberco Dairy Foods vrijwillig de kaasproductie te beperken om de prijs op te drijven. De Russische markt stortte daarop echter in, waardoor de kaasprijs onder zware druk kwam te staan. In 1998 daalden export en productie van kaas met zo'n 10%, een trendbreuk in de tot dan toe alsmaar groeiende Nederlandse kaasmarkt. De kaasexport daalde in 1999 met 4% naar 448.000 ton. Met name de achtergebleven export naar België, Duitsland en Rusland waren daar debet aan.

Over het gehele millennium bekeken heeft de zuivel echter een enorme sprong voorwaarts gemaakt. Zo is de afgelopen duizend jaar de gemiddelde melkproductie per koe verhoogd van 600 kilo tot liefst 8000 kilo per jaar.

Het kwaliteitsborgingssysteem voor melkveehouders Keten Kwaliteit Melk (KKM) wordt momenteel nog onderzocht door de Nederlandse Mededingingsautoriteit NMa. "De NMa heeft KKM in principe goedgekeurd, zo'n 98% van de melkveehouders doet er nu aan mee. Er zijn alleen bezwaren tegen een gemeenschappelijke afspraak die de zuivelsector heeft gemaakt." Die komt erop neer dat boeren die niet aan KKM meedoen een substantiële collectieve korting zouden krijgen. "Nu bekijken we of het ministerie van Landbouw niet zo'n regeling kan maken, dan mag het namelijk wel van de NMa", aldus Van den Berg.