Rente-angst was gisteren het buzzword op Beursplein 5, aan de vooravond van de vandaag te houden maandelijkse vergadering van de Europese Centrale Bank. De verklaring is simpel: zowel de Amerikaanse als de Europese economie biedt stevige groeivooruitzichten. Gekoppeld aan de nu al krappe arbeidsmarkten kan het niet anders of de prijzen lopen op, zo redeneren beleggers. De obligatiemarkten zijn al vooruitgelopen op renteverhogingen door de monetaire autoriteiten in zowel Europa als de Verenigde Staten.

"In Duitsland staat de tienjaars rente nu op het niveau van eind 1997", aldus Kirst Kuipers, rentespecialist bij ING Barings. "In de VS zijn we op het peil van zomer 1997 aangeland." De termijnmarkt geeft een goede indicatie van wat marktpartijen verwachten: binnen nu en een half jaar een half procentpunt hogere rente in de Verenigde Staten, en zelfs een driekwart procentpunt hogere rente in Europa.

Markt overdrijft
"Die verwachting zal niet bewaarheid worden", meent Kuipers. "De markt overdrijft." Volgens de econoom zijn er structurele factoren die de inflatie en dus de rente laag kunnen houden: scherpe concurrentie door verdere Europese integratie, internet en deregulering. "Neem Groot-Brittannië. Daar zijn de prijzen voor het bellen in twaalf jaar gedaald. Terwijl ze om de inflatie bij te houden eigenlijk hadden moeten stijgen."

"Wij verwachten dit jaar een gemiddelde prijsstijging van 1,5% in de Verenigde Staten, en 1% in het euroblok. Dat zijn cijfers die de centrale banken minder angst zullen inboezemen dan die we nu op de financiële markten zien." Bovenstaande redenering past naadloos in de 'Nieuwe Economie'-visie: groei zonder inflatie. Maar ook andere zaken spelen een rol.

Zo lijken de olieprijzen alleen nog maar te kunnen dalen, gezien de verwachte barstjes in het Opec-kartel en de hoge voorraden die in de aanloop van de millenniumwisseling zijn aangelegd. En de "wellicht belangrijkste" oorzaak achter de huidige 'rentehobbel' is volgens Kuipers terug te voeren op het ruime aanbod van overheidsobligaties. Zo leent de Duitse staat vandaag 9 miljard euro op de Europese kapitaalmarkt, en zit er nog eens 3 miljard euro aan Franse staatsobligaties in de pijplijn.

"Dat heeft op de korte termijn een rente-opdrijvend effect", aldus Kuipers. Op de langere termijn is hij juist "erg positief", hetgeen verband houdt met de sanering van de overheidsfinanciën binnen Europa. "In het eerste kwartaal als geheel is het bedrag aan aflossingen en rente op obligatieleningen in de elf eurolanden bijna twee keer zo groot als het bedrag dat nodig is voor nieuw papier. Die verhouding is nog nooit zo hoog geweest. Het vrijkomende geld zal voor een deel in aandelen worden gestopt."

Nasdaq
Rabo-man Verhees vindt niet zozeer de ontwikkeling van de rente, maar de situatie op de Nasdaq het spannendst. "Als de lucht uit de hightech-fondsen loopt, dan zie je dat het eerste terug in de Nasdaq. Daar zit de angst, die in drie dagen ook weer over kan zijn."

Vallen de Amerikaanse beurzen inderdaad ten prooi aan een verkoopgolf, dan komt er nog een probleem bij: een dalende dollar. Iets waar de fondsen op het Damrak, met verhoudingsgewijs veel belangen in de VS, relatief veel last van kunnen hebben. Verhees besluit hoopvol, zij het voorzichtig: "Als de Nasdaq zich rustig houdt, dan is dit wellicht een briljant koopmoment."

Analist René Lokenberg (Van der Hoop Effectenbank) ziet de rente als aanjager van een "zeer gezonde correctie" onder de recent zeer sterk opgelopen hightech-fondsen. "Laten we elkaar vooral niet vertellen dat we dit niet verwacht hadden, al kwam het eerder dan verwacht. Overigens is het wel zo dat op zo'n dag rijp en groen onderuit gaat."

Volgens hem zal de markt ook de rest van het jaar een zeer beweeglijk beeld laten zien. "We zullen boven de 750 komen, maar ook nabij de 600. Er houden zich gewoon veel meer mensen met de pure handel bezig. De groep mensen die langdurig op hun aandelen zit, blijft bestaan. Maar doordat de transactiekosten steeds verder dalen is er een speculatieve bovenlaag bijgekomen. Voor die laag is het ook een beetje een spel. En eens verslaafd blijft verslaafd."