&referer=" WIDTH="0" HEIGHT="0" BORDER="0" ALIGN="LEFT" ALT="">

vrijdag 22 oktober 1999

Gezinsuitbreiding EU komt met problemen door Gemma Buters - BRUSSEL, vrijdag Brussel borrelt van het familiegevoel. De uitbreiding van de Europese Unie staat de laatste tijd weer hoog op de agenda van regeringsleiders en de Europese Commissie. Maar is een grote Europese familie een politiek correcte droom of een geldverslindende nachtmerrie? Een bijna ontroerde premier Wim Kok vertelde het afgelopen weekeinde dat zijn 'oude droom' van een groot, verenigd Europa in vervulling kan gaan, nadat de Europese regeringsleiders aan de dis in het Finse Tampere hadden ingestemd met een voorstel van de Europese Commissie om alle twaalf kandidaat-landen toe te laten tot de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap. Twee dagen later pleitte de Belgische ex-premier Jean-Luc Dehaene in opdracht van Commissie- voorzitter Romano Prodi voor een radicale hervorming van de Unie, zodat deze kan groeien van 15 naar 25 tot 30 lidstaten. Een jaar of wat geleden was er nog heel wat minder enthousiasme in de Europese hoofdsteden om de Unie uit te breiden. De EU was net begonnen te onderhandelen met de kopgroep van zes kandidaat-landen (Tsjechië, Polen, Hongarije, Estland, Slovenië en Cyprus) en de tweede groep (Bulgarije, Roemenië, Letland, Slowakije, Litouwen en Malta) kreeg te horen dat zij in de wachtkamer moest plaatsnemen. Turkije bleef helemaal uit beeld (en mag voorlopig nog niet onderhandelen). De oorlog in Kosovo heeft het beeld ingrijpend veranderd. De angst dat in een verdeeld Europa zulke gewelddadige conflicten zich zullen herhalen, zet een grote druk op de Unie snel nieuwe leden toe te laten. Na de val van de Muur en het NAVO-lidmaatschap van Polen, Hongarije en Tsjechië is dat de volgende stap in het uittekenen van een nieuwe Europese landkaart. Maar snelheid en zorgvuldigheid rijden elkaar vaak in de wielen, zo erkende vorige week Eurocommissaris Günther Verheugen, verantwoordelijk voor de uitbreiding. Een te snelle uitbreiding ondermijnt de steun voor Europa in de huidige lidstaten omdat men bang is voor gesjoemel met de toetredingscriteria, te veel vertraging remt het hervormingsproces in de kandidaat-landen. Bij het zoeken naar evenwicht tussen die twee loopt de EU het risico dat beslissingen meer op politieke dan op economische gronden worden genomen. Het opnemen van Roemenië en Bulgarije in de groep van twaalf is daar al een voorbeeld van. Beide landen liggen ver achter op de rest, maar mogen toch meepraten als beloning voor hun steun aan de NAVO tijdens de Kosovo-crisis. Opname van landen die nog niet aan alle normen voldoen zou een zware economische aanslag op de Unie betekenen die de bevolking in de huidige vijftien lidstaten nog verder van 'Brussel' zal verwijderen dan nu al het geval is. Weerstand De laatste metingen van Eurobarometer wezen deze zomer uit dat er in landen als Frankrijk, België, Duitsland en Oostenrijk grote weerstand is tegen bijna alle kandidaat-landen. De inwoners vrezen een toevloed van goedkope Oost-Europese werkkrachten op hun arbeidsmarkt en het leegplunderen van de Europese subsidiepotten door de nieuwe toetreders. Maar ook de regeringen van de aspirant EU-leden hebben grote moeite hun bevolking warm te maken voor het lidmaatschap. In Polen, een van de beste jongetjes van de klas, bleek de steun voor toetreding tot de EU deze week zelfs onder de 50% te zijn gezakt. De bevolking is moe van de pijnlijke sociale hervormingen die hun regeringen moeten doorvoeren. De boeren zijn bang dat hun landbouwsector tenonder zal gaan terwijl rijke westerlingen hun land voor een habbekrats komen opkopen. In de praktijk zijn de verschillen tussen de oude en nieuwe leden zo groot, dat overgangstermijnen nodig zullen zijn voor sectoren als milieu en het vrije verkeer van personen en kapitaal. Twee snelheden Ook zullen niet alle nieuwe leden mee kunnen of willen doen aan de euro en een gemeenschappelijk buitenlands- en defensiebeleid. Zo ontstaat mogelijk een 'Europa van twee snelheden', waarbij de kernlanden op alle terreinen intensief samenwerken terwijl andere lidstaten lossere banden hebben, totdat zij zich kunnen aansluiten bij de kern. Zeker op het gebied van landbouw liggen de zaken erg moeilijk. Het is voor de Unie onbetaalbaar om het huidige subsidie-beleid door te trekken naar overwegend agrarische landen als Polen. Verder is het de vraag in hoeverre de huidige EU-landen hun markten willen openen voor goedkope tomaten, graan en rundvlees uit de nieuwe Oost-Europese lidstaten. Die hele discussie moet nog gevoerd worden. Tot nu toe hebben de regeringsleiders zorgvuldig vermeden een datum te noemen waarop de eerste nieuwkomers moeten binnenkomen. Volgens diplomaten is het echter goed mogelijk dat voorlopers als Malta en Cyprus al eind 2003 of begin 2004 toetreden. Wanneer de eerste Oost-Europese landen binnenkomen, ligt aan de politieke vraag of ze dat individueel doen of als groep. Prodi zal in elk geval de druk op de ketel houden door de regeringsleiders voor te houden dat betaald moet worden voor vrede en stabiliteit.

Auteursrechten voorbehouden 1996-1999, © Dagblad De Telegraaf, Amsterdam De Telegraaf-i wordt het best bekeken met Netscape Navigator, Netscape Communicator of Microsoft Internet Explorer.