'Week van de waarheid'
op financiële markten
Van onze verslaggevers - AMSTERDAM/FRANKFURT, dinsdag
'De week van de waarheid', zo typeerde een
beurshandelaar gisteren met gevoel voor drama de komende dagen, waarin
de monetaire autoriteiten in zowel de eurozone als de Verenigde Staten
zich zullen uitspreken over de rente. De meeste market watchers
denken dat een verhoging zal uitblijven, maar verrassingen zijn
centrale banken niet vreemd.
Vandaag is het Amerikaanse stelsel van centrale banken
(de Fed) aan de beurt, donderdag volgt de Europese Centrale Bank.
"In de korte contracten op de Europese termijnmarkt is een
renteverhoging van 0,25 procentpunt maar voor eenvijfde
ingecalculeerd", stelt Kirst Kuipers, rentespecialist bij ING
Barings. "Dat betekent dat van de vijf handelaren er maar
één op een verhoging rekent."
Kuipers zelf behoort tot die minderheid, al waakt hij
voor een al te grote stelligheid. "Zeker in de VS sluit ik een
renteverhoging niet uit. De timing is het grote vraagstuk. Als
je er vanuit gaat dat een renteverhoging sowieso noodzakelijk is om de
Amerikaanse economie af te koelen, dan kan Fed-voorzitter Greenspan dat
het beste zo snel mogelijk doen. En niet vlak voor de jaarwisseling,
wanneer het millenniumprobleem toch al voor onzekerheid zorgt."
Daarnaast ziet de econoom een duidelijk signaal in de
monetaire beslissingen die recent buiten de VS en de EMU zijn genomen.
"Zowel de Bank of England als de Noorse centrale bank heeft met
hun renteverhogingen voor grote verrassingen gezorgd. En met een derde
renteverhoging zou de Fed de drie verlagingen die vorig jaar werden
doorgevoerd (om de Azië-crisis te bezweren, red.) weer helemaal
hebben teruggedraaid."
Gaat de rente aan beide zijden van de oceaan omhoog dan
wacht de effectenbeurzen een zware klap, meent Ben Jacobsen, docent
beleggingstheorie aan de Universiteit van Amsterdam. "De markt
verwacht immers geen beleidswijziging. De rente-angst lijkt nu redelijk
weggeëbd."
De meeste handelaren en analisten zien echter voldoende
redenen om de renteniveaus ongemoeid te laten. De economische groei in
de VS zet weliswaar door, maar de inflatie is onder controle. In de
eurozone waarschuwt ECB-president Duisenberg in steeds hardere
toonzettingen voor een loon- en prijsspiraal. Maar de economische
ontwikkelingen tussen de verschillende EMU-landen lopen sterk uiteen,
terwijl er nog slechts één monetair beleid kan worden
gevoerd. Zo behoort Nederland zowel qua economische groei als inflatie
tot de koplopers.
"Een Europese renteverhoging zou nu aan de vroege
kant zijn", stelt een handelaar bij Rabo Securities. "Het zou
het broze herstel in EMU-landen als Duitsland frustreren, terwijl de
gemiddelde inflatie in de eurozone nog aan de lage kant is. Laten we
eerst maar eens echte groei afwachten."
Uiteindelijk zal een monetaire verkrapping niet uit
kunnen blijven, menen de meeste analisten. Herstel in de kwakkelende
EMU-landen gecombineerd met stijgende lonen en hoge olieprijzen maken
dat onontkoombaar. De meeste nzien eind 1999/begin 2000 een
renteverhoging door de ECB van een kwart tot een half procentpunt,
terwijl men eerder van mening was dat de huidige rentevoet van 2,5% tot
in het late voorjaar van 2000 gehandhaafd zou kunnen blijven.
Het monetaire vraagstuk in vooral de Verenigde Staten
(hoe remmen we voortdenderende economie af zonder een recessie te
veroorzaken) staat in schril contrast met dat in Japan. Aan de
vooravond van de IMF-jaarvergadering vorige maand deed het land de
magere concessie om 'ruim voldoende' geld in de economie te blijven
pompen, zodat het voorzichtige herstel zich ondanks de sterke opmars
van de yen kan voortzetten.
Aangezien de rente in Japan vrijwel op het nulpunt is
aanbeland heeft de Japanse centrale bank niet de beschikking over het
rentewapen. "En de Japanners kunnen niet tot in lengte van dagen
miljardenverslindende infrastructurele projecten aankondigen",
aldus Onno Steenbeek, Azië-specialist aan de economische faculteit
van de Erasmus Universiteit.
"Er zit voor de autoriteiten nu weinig anders op
dan staatsobligaties terug te kopen, zodat het publiek meer geld in
handen krijgt. In de veronderstelling dat de bestedingen die daarmee
worden gedaan de inflatie aanwakkeren. Nu dreigt het gevaar van
deflatie (dalende prijzen); een situatie waarin consumenten hun
aankopen uitstellen omdat het volgende week weer goedkoper is. Met als
gevolg dat de prijzen nog verder dalen. Een heuse val."
Daarmee is de Japanse situatie het spiegelbeeld van
die in de Verenigde Staten en (delen van) Europa. Steenbeek:
"Misschien zitten wij nu wel in de speculatieve zeepbel waar Japan
tien jaar geleden in zat, met torenhoge aandelenkoersen en
onroerendgoedprijzen. Ik hoop dat de overeenkomsten niet al te sterk
zullen blijken te zijn."
De rente zorgt voor spanning in de dealingrooms
FOTO: FRANS JONGEN
|