Windows voelt hete adem
gratis besturingssysteem

door Alfred Monterie - AMSTERDAM, maandag

Het gratis besturingssysteem Linux begint ook in Nederland een hoge vlucht te nemen. Inmiddels behoort ons land tot de koplopers bij het gebruik van software met een 'open broncode'. Dat blijkt uit cijfers over het bezoek aan webpagina's die zijn opengesteld voor technische vragen over Linux.

Finland kent per inwoner het grootste aantal computers die op Linux draaien, terwijl Nederland in de top vijf zit. Het was ook een Fin, Linus Torvalds, die in 1991 Linux ontwikkelde.

De man achter het alternatief voor Windows stal onlangs de show op de Comdex computerbeurs in Chicago. Hij sprak daar voor een enthousiaste massa Linux-aanhangers, kort nadat Bill Gates een voorproefje op Windows 2000 had gegeven.

Dat Torvalds en Gates op deze belangrijke beurs vlak na elkaar spraken, is geen toeval. Linux vormt een enorme bedreiging voor Windows. Linux zal over vier jaar groter zijn dan alle andere besturingssystemen bij elkaar, voorspelt het onderzoeksbureau IDC. Dit besturingssysteem heeft bewezen stabieler te zijn dan Windows, dat snel vastloopt en regelmatig opnieuw moet worden opgestart.

De geestelijke vader Torvalds wordt al vergeleken met David die ten strijde trok tegen Goliath in de persoon van Microsoft-baas Bill Gates. Met dit verschil dat duizenden vrijwilligers over de hele wereld Torvalds via Internet bijstaan.

Rond Linux is namelijk een gemeenschap van ontwikkelaars ontstaan die vaak puur voor hun plezier Linux verbeteren. Ook Nederlanders maken zich daarbij verdienstelijk. Programmeurs van Cistron in Alphen aan den Rijn schreven het Linux-onderdeel dat de controle geeft over het starten en stoppen van computerprogramma's. Alle Linux-machines ter wereld werken met dit 'initiële programma', dat kort na het opstarten van de computer actief wordt.

Linux onderscheidt zich vooral vanwege de volledige openheid rond dit besturingssysteem. Alles is transparant. De programmeertaal waarin Linux is geschreven, kan vrij van Internet worden geplukt. Hetzelfde geldt voor belangrijke applicaties. Alle verbeteringen, extra stuurprogramma's (drivers) en handige tips voor programmeurs staan op Internet.

Omdat de broncodes open zijn, kan iedereen daar gemakkelijk op voortborduren. Programmeurs kunnen Linux geheel naar eigen voorkeur aanpassen aan hun persoonlijke smaak. Volgens Ron Scharis, research manager IDC Benelux, is dat het grootste voordeel. "Linux is beter aan te passen aan iemands specifieke behoeften."

Daarnaast zijn wereldwijd duizenden ontwikkelaars bezig met gratis applicaties, die door iedereen zijn te gebruiken. Hun producten zijn vaak volkomen gelijkwaardig aan dure Windows-software.

Torvalds benadrukte afgelopen maandag dat Linux er voor iedereen is. Het besturingssysteem blijft gratis beschikbaar voor iedereen, van de grootste multinational tot de armste student. Zijn visie op de toekomst van Linux is heel simpel: "De gebruiker moet er mee kunnen doen wat hij wil." Doel is dat Linux overal beschikbaar is voor elk denkbaar gebruik.

Linux wordt ontwikkeld als een besturingssysteem waarbij elke gebruiker volledige controle heeft over de vruchten van zijn programmeerarbeid. Torvalds is ook niet bang dat Linux net als vroeger het verwante Unix uiteenvalt in vele splinters. Wie iets verbetert, moet het basisysteem vrijgeven voor gebruik door andere Linux-aanhangers.

Dat hoeft de commercie overigens niet tegen te houden. Terwijl de kern van Linux zelf gratis beschikbaar is op Internet, hebben verschillende leveranciers Linux-pakketten ontwikkeld waarin allerlei extra mogelijkheden zitten zoals hulpprogramma's, netwerk-ondersteuning en een grafische interface. Ook voor dienstverleners zijn er legio mogelijkheden.

Het ministerie van Economische Zaken onderkent dat. Beleidsambtenaar Jan Julianus, verantwoordelijk voor elektronica en softwaretechnologie, denkt dat Linux met name voor Nederland een gunstige ontwikkeling is. Jaarlijks is ons land voor vele honderden miljoenen guldens aan licenties kwijt, terwijl daar nauwelijks licentie-inkomsten tegenover staan. Nederland is echter wel sterk in dienstverlening.

Julianus beschouwt CMG en Origin als voorbeelden van bedrijven die goed op Linux zijn ingesprongen. Maar ook kleinere dienstverleners hebben snel gereageerd. De EZ-ambtenaar noemt in dit verband Stone IT in Bilthoven en het eerdergenoemde Cistron. Het bedrijf in Alphen aan den Rijn wil op basis van Linux een netwerk bouwen dat alle scholen van de Lucas Stichting in Den Haag (1600 leerlingen) met elkaar verbindt. Cistron heeft ook een aparte eenheid opgericht die compleet geconfigureerde Linux-machines installeert en ondersteunt.

Tal van Nederlandse bedrijven passen Linux al toe bij bedrijfskritische systemen. Voorbeelden zijn Ikea (order- en verkoopadministratie), Radio Correct (voorraad- en kassasysteem), de Koninklijke Luchtmacht, Enertel, Vertis, Lips en De Telegraaf Elektronische Media. Ook KPN oriënteert zich op Linux. Volgens Ron Scharis (IDC) heeft Linux vooral voet aan de grond bij universiteiten, de IT-sector en aanbieders van Internet-toegang.

Tijdens de beurs Internetworking, die van 27 tot en met 29 april in Amsterdam RAI wordt gehouden, is een heel Linux-paviljoen met diverse zakelijke toepassingen ingericht. IDC ziet een sterke groei bij dienstverleners die ondersteuning, integratie, migratie en beheer leveren voor Linux. Steeds meer fabrikanten zoals Corel, Sun, Novell en Sybase omarmen Linux al.

Linus Torvalds, de geestelijke vader van Linux, wordt al vergeleken met David in zijn strijd tegen 'Goliath' Bill Gates.

FOTO: AP