&referer=" WIDTH="0" HEIGHT="0" BORDER="0" ALIGN="LEFT" ALT="">

donderdag 22 april 1999

Sobere herdenking van halve eeuw NAVO door Guido van de Kreeke - WASHINGTON, donderdag De grootse viering van het 50-jarig jubileum van de NAVO is in duigen gevallen. Vanaf morgen zou president Clinton drie dagen lang het stralende middelpunt vormen van wat 'the greatest show on earth' zou worden. Omlijst met militaire parades en zang van wereldsterren zou hij de kroon zetten op een halve eeuw Euro-Atlantische solidariteit en vriendschap. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, mr. D. U. Stikker, zet in Washington precies vijftig jaar geleden zijn handtekening waarmee ons land lid werd van de NAVO. Op de achtergrond kijkt de toenmalige Nederlandse ambassadeur in Washington, mr. E. N. van Kleffens, goedkeurend toe. FOTO: NAVO De kersverse NAVO-leden Polen, Hongarije en Tsjechië zouden extra in het zonnetje worden gezet, omdat ook zij na al die jaren lijden achter het IJzeren Gordijn nu volop in de succesformule 'Allen voor een en een voor allen' kunnen delen, om in veiligheid aan hun economische voorspoed te werken. Onheilstijdingen Maar de Joegoslavische president Milosevic heeft het feest compleet verknald. De stemming is bedrukt. Ieder uiterlijk vertoon is afgelast. Alle aandacht is nu gericht op de ramp die zich in Kosovo voltrekt. En er wordt met nieuwe onheilstijdingen rekening gehouden. "De eerste drie uur zijn morgenochtend al bestemd om de situatie daar, en in de omliggende landen, te bespreken", aldus onze NAVO-ambassadeur Biegman. Daarna volgt een slechts 45 minuten durende plechtigheid in het Mellon Auditorium, precies de plaats waar het historische Noord-Atlantische Verdrag 50 jaar geleden door de eerste twaalf NAVO-lidstaten werd getekend. Voor Nederland deed dat onze minister van Buitenlandse Zaken Dirk Stikker, die van 1961 tot 1964 ook secretaris-generaal van de NAVO was. Een van de belangrijkste redenen voor de oprichting van de NAVO vormde de angst dat de Sovjet-dictator Stalin nadat hij Oost-Europa in de wurggreep had genomen ook in West-europa voet aan de grond zou krijgen. Door de NAVO kregen de nieuwe bondgenoten nu een gegarandeerde bescherming van hun grote broer Amerika. Als in een flits zal in deze indrukwekkende zaal nog even de Koude Oorlog-periode aan de geest voorbijtrekken. Al die spannende jaren van Sovjet-dreiging, met de blokkade van Berlijn, de Cuba-crisis, de Hongaarse opstand, de inval in Tsjechoslowakije, massademonstraties tegen de plaatsing van kruisraketten en de val van de Muur het is geschiedenis! De enorme wapenwedloop bleek een gewapende vrede. Ondanks regelmatig weerkerende spanningen tussen het vrije westen en de communistische wereld heeft de NAVO nooit gebruik hoeven te maken van de wapens. En nu is het machtigste militaire bondgenootschap ter wereld daadwerkelijk betrokken bij een in wezen lokaal conflict op de Balkan. Positief De humanitaire crisis die daardoor is ontstaan, doet de NAVO op zijn grondvesten trillen. Hoe lang houdt NAVO-secretaris-generaal Solana de gelederen rond de NAVO-campagne gesloten, is voortdurend de vraag. Binnen de democratische organisatie moet er eenstemmigheid zijn voor er besluiten vallen. Wanneer er één lid uit de boot valt, zijn de poppen aan het dansen. Maar Solana is een meester om iedere twijfel een positieve wending te geven. "O, alsjeblieft, dit is geen strijd om het bestaan van de NAVO! Wij verdedigen hier mensen die vreselijk lijden. De rijkdom van deze organisatie is niet de militaire capaciteit, maar de kracht van de beslissingen, omdat die door de parlementen en regeringen van negentien landen gedragen worden. Dat vind ik echt indrukwekkend!" aldus Solana tegen deze krant. Hij geeft tegelijkertijd aan dat de NAVO in een totaal nieuwe fase van zijn ontwikkeling terecht is gekomen. "Dit conflict gaat niet om olie, grondstoffen of strategische belangen. Het enige waar het hier om gaat, is om morele waarden: het stoppen van etnische zuiveringen in Europa!" Het gaat nu echt over 'de nieuwe missies van de NAVO', waarvoor op de NAVO-top in Washington het nieuwe Strategische Concept voor de 21e eeuw zal worden gelanceerd. Meer dan een jaar is er door NAVO-diplomaten tot in de late avonden over de teksten slag geleverd. Moeten we buiten het NAVO-verdragsgebied optreden en tot hoever dan wel? Kunnen we dat zelf beslissen of moeten de Verenigde Naties daar groen licht voor geven? En welke crises kan Europa voortaan zelf oplossen? En nu blijkt plotseling dat al die vragen zich rond Kosovo in de praktijk hebben opgelost. De NAVO trad buiten het verdragsgebied op en viel zelfs het soevereine land Joegoslavië aan. Een nieuwe Veiligheidsraad-resolutie werd niet afgewacht, omdat men Rusland geen veto wenst te geven over NAVO-optredens. En Europa bleek de steun van Amerika wederom bitter hard nodig te hebben. Amerika zou Amerika niet zijn als het niet, zoals dat op alle voorgaande NAVO-toppen altijd gebeurde, als ware leider van de vrije wereld met nieuwe initiatieven de weg zou wijzen. Madeleine Albright kondigde het al aan: er zal een actieplan voor heel Zuidoost-Europa worden gelanceerd! Het woord Marshall-plan viel nog net niet, maar economische vooruitgang moet dit spanningsgebied uit de misère trekken, luidt de gedachtegang. Mobieler Om de kwaliteit van de hele NAVO met zijn verder weg gelegen missies op te voeren, wordt een plan ter verbetering van de militaire capaciteit ten doop gehouden, waarbij de landen hun troepen mobieler, beter op elkaar afgestemd en sneller moeten kunnen gaan inzetten. En omdat de raketten van onbetrouwbare staten steeds grotere afstanden kunnen afleggen, wordt er een 'Centrum ter Bestrijding van Massavernietigingswapens' ingesteld. Er zullen ook nadere afspraken worden gemaakt om de Europese landen in staat te stellen met behulp van NAVO-middelen en infrastructuur, in de toekomst zelf crises op eigen continent te bestrijden. Dat moet met een Europese pijler binnen de NAVO gebeuren omdat er absoluut geen dubbele, peperdure structuren mogen ontstaan. NAVO-lid Turkije vocht de afgelopen dagen tot de laatste minuut om hier een stokje voor te steken. De Turken worden tot hun grote ergernis niet in de EU toegelaten en het vinden het onverteerbaar dat nu wel NAVO-middelen buiten hen om bij nieuwe EU-missies zouden worden gebruikt waar zij als trouw NAVO-lid aan hebben bijgedragen. Dat pikten ze niet. Niet wereldwijd Met de Kosovo-crisis is overigens voor niemand helemaal duidelijk waar de NAVO allemaal in verzeild raakt. De NAVO mag in ieder geval geen wereldwijd opererende politieagent worden. NAVO-secretaris-generaal Solana roemt inmiddels wel de nieuwe humanitaire activiteiten van de NAVO: "We zorgen zelfs voor de slachtoffers die president Milosevic maakt", verwijzend naar alle tentenkampen die op het ogenblik voor vluchtelingen worden gebouwd. Tot in welke ver weg gelegen gebieden voortaan bij humanitaire tragedies door de NAVO ingegrepen moet worden, is wel een moeilijke vraag. Solana rept ook al over NAVO-betrokkenheid bij het opstellen van wederopbouwplannen in de Balkan. De rekening voor die plannen zal zeker gepresenteerd worden en niemand verhult dat voor de betaling daarvan primair naar het in Brussel niet ver van het NAVO-hoofdkwartier gelegen gebouw van de Europese Unie wordt gewezen.

Auteursrechten voorbehouden 1996-1999, © Dagblad De Telegraaf, Amsterdam De Telegraaf-i wordt het best bekeken met Netscape Navigator, Netscape Communicator of Microsoft Internet Explorer.