Ze 'leende' vroeger soms ongevraagd
je nieuwe zwarte jurkje, verklikte bij pa of ma dat
jij en niet zij de droppot had leeggegeten, zat altijd
aan de telefoon als jij wilde bellen, of pikte je
vriendjes in. Want bij tijden zijn zussen de grootste
vijanden. In de onlangs uitgekomen film Zus & Zo verbeeldt
regisseuse Paula van der Oest de soms moeizame maar
hechte band tussen zussen. Want door de gemeenschappelijke
opvoeding of de genen is er die onvermijdelijke lotsverbondenheid
waardoor zussen in crisissituaties toch altijd op
elkaar kunnen rekenen. Met drie keer twee zussen namen
we de proef op de som.
AMSTERDAM - Zussen hebben vaak een
eigen manier van communiceren, humor en ruzie maken.
Dat blijkt aan het einde van de vorige week uitgekomen
film Zus & Zo wanneer zussen Michelle, Sonja en Wanda
door het ziekenhuis wandelen. Wanda filmt met een
cameraatje de dwaaltocht op zoek naar broertje Nino
en diens vrouw Bo: verkeerde lift, verkeerde kamer,
verkeerde verdieping. De vrouwen kibbelen overduidelijk.
Voor de zussen Rebecca (60) en Hanna Ong (58), en
Annegreet (46) en Marianne Polman (42), Caroline (31)
en Melanie Vrauwdeunt (29) was deze scène een van
de meest herkenbare. "Ja, dat kribbig tegen elkaar
doen in zo'n situatie, dat ken ik wel", stelt Caroline.
"Maar verder vond ik dat de zussen in de rest van
de film wel weer erg veel ruzie maakten."
De film Zus & Zo gaat over
de drie zussen Michelle, Sonja en Wanda en hun problemen.
Michelle heeft veel oog voor het leed in de wereld,
maar vergeet haar eigen leven en dat van haar man.
Sonja lukt het maar niet te schrijven en kunstenares
Wanda is vooral druk met de man van Sonja. Het verhaal
is als volgt: de overleden vader van de zussen heeft
in zijn testament vastgelegd te hebben dat zijn enige
zoon Nino het familiehotel in Portugal erft, als hij
voor zijn 33ste trouwt. Maar Nino is homo, dat weet
iedereen en dat wist ook de vader. Een thema voor
hilarische momenten, maar in feite vooral een kader
om de ruzies, intriges en achterdocht van de zussen
onderling te portretteren.
Het is rond zevenen in een Amsterdams
café als we na het zien van de film druk napraten.
Want de film Zus & Zo en de onderlinge verhalen
die worden verteld, zijn een feest der herkenning.
"De intriges in de film vond ik wel extreem", vertelt
Annegreet die ook nog twee jongere broertjes heeft.
"Maar dat gekonkel van de zussen, dat heel erg je
met elkaar bemoeien en bezig zijn, dat herken ik wel."
Rebecca: "Ja, of die oudste zus die zich verantwoordelijk
voor alles en iedereen voelt." Melanie: "Dat is volgens
mij echt iets van de oudste zus. Vroeger dacht ik
wel eens: 'nou, ik kan het zelf ook wel hoor!'"
Handen ineen
Als de zussen de handen ineen slaan
- ze willen niet dat Nino het hotel erft - worden
ze voor het eerst met Bo geconfronteerd: de hippe
aanstaande van Nino. Fijntjes merkt een van de zusters
op: "Wat moet zo iemand als jij nou met een kneusje."
Waar menigeen bij vriendinnen niet het achterste van
de tong laat zien, gebeurt dat in het bijzijn van
de zus vaak wel. Marianne: "De liefde van je familie
is onvoorwaardelijk." Annegreet: "Eerlijkheid bij
een vriendschap kan je relatie schaden. Je zus blijft
je zus." "Als ik wil weten of iets me staat, dan vraag
ik het altijd aan Melanie", stelt Caroline, "zo weet
ik dat ik tenminste een eerlijk antwoord krijg." -
Maar volgens Annegreet komt kritiek van je zus weer
extra hard aan: "ze weet immers waar je zwakke plek
zit." "Of het is zo omdat iemand zo naast je staat,
dat je daar extra veel waarde aan hecht", stelt Caroline.
Half woord
Nog zoiets. Dat je sommige dingen
niet uit hoeft te leggen aan je zus. Rebecca: "Dat
je aan een half woord genoeg hebt. Mijn zus en ik
wonen sinds kort bij elkaar. We hebben elkaar 40 jaar
amper gezien. We waren uit elkaar gegroeid, dachten
we". Maar dat bleek niet zo te zijn. Hanna: "Het verbaast
me dat we in zoveel dingen hetzelfde zijn en hetzelfde
denken." "Maar ik zie ook heel duidelijk mijn eigen
dingen", vult Annegreet aan. "Als je volwassen wordt
en je je losmaakt van je ouders ontwikkel je je eigen
leven met normen en waarden."
En dan komt het gesprek op de verschillen
tussen zussen. In de film overduidelijk neergezet
door drie types: de geitenwollensok, de carrièremoeder
met kind, de mislukte kunstenares. De zussen hier
aan tafel verschillen ook heel erg. Annegreet is bedrijfsarts,
Marianne cursuscoördinator, Rebecca consulente voor
Japanse gezondheidsproducten, Hanna maakt administratie
en organisatiesystemen voor banken. Melanie is archeoloog,
Caroline jurist bodemsanering.
"Wat ik minder leuk aan mijn zus
vind? Vroeger voelde ik me door haar miskend. Ze begreep
me niet", zegt Hanna. "Maar dat is nu anders hoor.
Ze heeft een zwaar leven gehad en ik bewonder de ondernemingsdrang
van Rebecca." "Nou, dat verbaast me", concludeert
Rebecca. "Jij bijt je juist vast in dingen, bent heel
vastberaden. Behalve in het huishouden. Dan ben je
net zo'n slons als ik."
"Grappig, ik zie dat Melanie en ik
ondanks dezelfde opvoeding dingen juist anders aanpakken",
stelt Caroline. "Melanie is wat impulsiever, ik denk
eerst tien keer na. Neem bijvoorbeeld je nieuwe huis
schilderen. Jij begint gewoon zonder uitgebreid voorbereiden.
Dat vind ik wel goed van je." Melanie lachend: "Ja,
er vervolgens ligt de verf er na één jaar af. Ik vind
het van jou juist heel knap dat je eerst over alles
nadenkt en dat volhoudt. Bijvoorbeeld mijn belastingformulieren
invullen. Dat interesseert me dan niet. Jij herinnert
me er dan aan dat ik het moet invullen."
Laksheid
Die laksheid met dingen regelen,
dat herkent Marianne ook bij haar zus: "In de box
van je huis doet al acht jaar de elektriciteit het
niet. Dat is typisch iets voor jou. Terwijl je aan
de andere kant een hele harde werker bent die er helemaal
voor gaat. Je bent ook echt iemand waar je op kunt
steunen" "En jij hebt een enorm doorzettingsvermogen
en bent heel creatief", zegt Annegreet. "Minder is
dat je soms heel bot kan zijn, hoewel je de laatste
jaren wat milder bent geworden." Marianne: "Ja, maar
je weet wel wat je aan me hebt."
Vriendjes van elkaar afpakken, dat
hebben de zussen aan tafel nooit gedaan. "We schelen
vijftien maanden en ik bewonderde mijn zus dat ze
als eerste een vriendje had", stelt Hanna. "Dan ging
ik haar volgen tot ze hun eerste kus gaven." "Wij
waren vroeger zoals veel zussen concurrenten", vertelt
Annegreet. "Pas de laatste jaren zijn we veel closer
geworden. We trekken heel veel met elkaar op." En
Caroline en Melanie hebben altijd veel met elkaar
opgetrokken. "Ik ken zussen die zo hemelsbreed uit
elkaar liggen, dat ik het me bijna niet voor kan stellen",
stelt Annegreet. Caroline: "Inderdaad. Wat je ook
zegt, het blijft toch je zus?"
