Seksuologe doorbreekt taboe op seniorenseks

Vrijen op leeftijd

Senioren en seks: dat is je realiseren dat je ouders voor hun lol vrijen. En opa in het bejaardentehuis misschien ook. Want het leven tussen de lakens houdt natuurlijk niet op na de overgang, bij ongewild urineverlies of erectiestoornissen. Alleen wordt er weinig over gesproken. Dat wilde seksuoloog Hannie van Rijsingen doorbreken en dus besloot zij een boek te schrijven met tips, informatie en suggesties.

                                                                                                          Illustratie:Dilys de Jong

LELYSTAD - Ze behoort met haar zestig jaren zelf tot de leeftijdsgroep, maar het was vooral een toename van senioren in haar praktijk als seksuoloog die Hannie van Rijsingen aan het denken zette. Het is een groep die dankzij de naoorlogse geboortegolf steeds groter wordt en die tussen de lakens met andere problemen te kampen heeft dan jongere generaties. "Jong en oud vinden het moeilijk over seks met de partner te communiceren, maar vijftigplussers hebben daar doorgaans nog meer moeite mee."

Rietje (54) kon niet begrijpen dat iemand wel masturbeerde en geen zin had om te vrijen. Ze kon haar aversie tegen soloseks niet zo gemakkelijk opzij zetten. Haar broer en zij waren weliswaar thuis voorgelicht, maar haar ouders waren streng gereformeerd geweest. Seksuele gemeenschap tussen man en vrouw was de enige vorm die gezond (en toegestaan) was. Alle andere vormen van seks werden als pervers gezien en seks voor het huwelijk werd, net als masturbatie, streng veroordeeld. (uit: 'Senioren op vrijersvoeten. Wat vijftigplussers willen weten over seksualiteit, intimiteit en relatie'. Uitgeverij Aramith).

"De vijftigplussers van nu werden allemaal geboren voor de seksuele revolutie", vertelt Hannie van Rijsingen. Thuis werd niet echt aan voorlichting gedaan. "Wij groeiden op met het standaardwerk over seksualiteit 'Het volkomen huwelijk' van dr. Th.H. van de Velde. Daarin kon je dingen lezen over hygiëne, de wittebroodsweken of de geslachtsomgang, maar niets over seks na de vruchtbaardere periode. Over vrijen na de overgang. Mijn generatie is opgegroeid met het idee dat seks in dienst stond van de voortplanting. Door de seksuele revolutie zijn we wat vrijer geworden, maar nog niet zo vrij als de generaties na ons."

Hoewel de seksuologe benadrukt dat ook jongeren moeite hebben om voor hun gevoelens in bed uit te komen, met elkaar durven te praten over vrijen, zeggen wat ze willen, is dat bij de vijftigplussers nog minder. "Ik werd laatst gebeld door een man van zestig", vervolgt de schrijfster van meerdere seksuologische boeken. "Die vertelde dat hij bijna nooit seks met zijn vrouw heeft gehad en die keren dat ze het deden, was het niet leuk. Toen ik ook haar in mijn praktijk te spreken kreeg, bleek dat de vrouw altijd pijn had met vrijen, maar daar nooit met haar man over had gesproken. Dat vind ik tragisch. Ideeën over hoe seks hoort te verlopen, zijn bij ouderen veel rigider dan bij jongeren."

Trudy (63) over haar allereerste vriendje: Ik heb het uiteindelijk uitgemaakt omdat ik hem zo gierig vond. Het was waanzin natuurlijk, maar ik wist niet beter. Ik vond hem gierig omdat ik bij het afscheid nemen altijd een harde rol tegen me aan voelde drukken. Altijd. En nooit gaf hij iets van die rol aan mij. Niet één pepermuntje!" (uit: 'Senioren op vrijersvoeten').

Uit een onderzoek dat TNS NIPO in samenwerking met de IVA (Universiteit van Tilburg) in opdracht van Viagra-producent Pfizer onlangs uitvoerde, blijkt dat de top drie van de seksuele taboes wordt gevormd door zelfbevrediging, erectieproblemen en geslachtsziekten. Opgedeeld naar leeftijd vindt de groep van 40- tot 60-jarigen in vergelijking tot andere leeftijdsgroepen het vooral moeilijk om over erectieproblemen en het geen zin hebben in seks te praten. Bovenaan de taboelijst van de zestigplussers staat praten over vrijen op oudere leeftijd.

Als een mens ouder wordt, verandert het lichaam. In het boek wordt ruimschoots aandacht besteed aan specifieke ouderdomskwalen en seks. Bijvoorbeeld: hoe verder als je als vrouw ineens last krijgt van ongewenst urineverlies? Kun je nog vrijen na een hartinfarct? Met hoge bloeddruk? Na prostaatkanker? Een baarmoederverwijdering? Erectiestoornissen? Suikerziekte? "In principe kun je vrijen tot je dood gaat. Maar het gaat er minder wild aan toe dan wanneer je jong bent. Na de overgang worden vrouwen droger. Dan zou je dus een glijmiddel kunnen gaan gebruiken. En bij mannen wordt de herstelperiode na seks langer. Dat kan wel 24 uur duren, terwijl een twintiger na 20 minuten weer een zaadlozing kan krijgen."

"Het probleem is dat ouderen nog te veel het idee hebben dat een vrijpartij in gemeenschap moet eindigen. Wij zijn opgegroeid met de gedachte dat een vrijpartij bestaat uit voorspel, coïtus en naspel."

Een andere punt dat Hannie veel in haar praktijk tegenkomt, is overspel. "Hoewel dat natuurlijk in alle generaties voorkomt, blijken vooral vijftigplussers - mits het opgebiecht is - het minder met elkaar uit te werken dan jongeren. Iets dat twintig jaar geleden is gebeurd, kan nog steeds een rol spelen en tot verwijdering op lichamelijk gebied leiden."

Lieke (48): Ze waren verliefd op elkaar, maar dat ontkende Ed. Op een gegeven moment heb ik hem voor het blok gezet: het was zij of ik. Het bleek dat ze onderonsjes hadden gehad. Ik was alle vertrouwen in hem kwijt. En nog, ik ben er nog steeds pissig over dat hij zich niet aan de afspraak gehouden heeft. "Gebeurd is gebeurd", reageerde Ed. "Ik heb het fout gedaan, dat weet ik wel, maar ik kan de klok niet terugdraaien. Jij kan niet vergeten... dat is het probleem." (uit: 'Senioren op vrijersvoeten').

En dan komt in het boek ook nog homoseksualiteit onder ouderen aan bod. Want de kinderen, vrienden en andere familieleden reageren niet altijd onverdeeld enthousiast als ma vertelt liever met vrouwen te vrijen of pa op zijn zeventigste zijn coming-out beleeft. "Wij komen uit een generatie waarin uitkomen voor je seksuele geaardheid heel moeilijk lag. Velen bezweken onder de maatschappelijke druk - en die van de familie - om te trouwen en kinderen te krijgen."

Soms kan dat in een huwelijk tot problemen leiden. Zoals bij Carina (58) die met Joost (59) is getrouwd. In het boek lezen we dat Carina een videoband had ontdekt waarop pornografische handelingen tussen mannen te zien waren: Deze vondst bracht jarenlange frustratie over hun seksleven naar boven. Tijdens hun verkeringstijd ontplooide Joost weinig initiatieven op seksueel gebied, maar dat vond zij juist in hem te prijzen. Hij respecteerde haar, dacht zij. Na hun trouwdag veranderde er echter weinig. Als er seks plaatsvond, gebeurde dat op haar initiatief. Zij heeft zich als vrouw nooit begeerd gevoeld door hem en ze heeft hem ook regelmatig gevraagd of hij misschien iets voor mannen voelde. Joost ontkende dit. Maar nu ze die video heeft gevonden...(uit: 'Senioren op vrijersvoeten')

Bejaarde seks, of vrijen op leeftijd. Slaat de sleur niet toe? Is het nog wel leuk met een pacemaker en een viagrapil bij de hand? Ja dus, mits je volgens Hannie betrokken blijft, geïnteresseerd in elkaar. "Als je verwacht dat de seks alleen leuk blijft als je het in het bos, op de keukentafel of in allerlei wilde standjes doet, heb je het mis. Seks is alleen leuk, als het van hart tot hart gaat, als je open naar elkaar bent, blij bent met de ander en boeiend voor je partner blijft."

En hoe je invulling geeft aan de inhoud van het seksleven boven de vijftig, daar zijn geen regels voor. Dominique (60), 35 jaar getrouwd met Niels (62) in het boek: We knuffelen heel vaak. We kussen ook heel veel, want dat vind ik nog steeds fijn. Maar de echte seks, daar komt het niet meer zo vaak van omdat we te veel gesteld zijn op ons gemak. Ik hou er niet meer van om me lichamelijk erg in te spannen en mijn man ook niet. En we vinden het best zo. We kunnen goed met elkaar opschieten en we hebben het prettig en comfortabel, wat wil je nog meer?

Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier