Jan Yager waarschuwt voor 21 foute types

21 foute vrienden

door Daphne van Dijk

Henk Westbroek van Het Goede Doel bezong het ooit al: "Eén keer trek je de conclusie. Vriendschap is een illusie. Vriendschap is een droom. Een pakketje schroot met een dun laagje schroom." We zijn ze allemaal wel eens tegengekomen: de beloftebreker, de rivaal of de imitator. "Vriendschappen zijn bepalend voor ons leven. Maar ze gaan lang niet altijd over rozen", waarschuwt de Amerikaanse vriendendeskundige Jan Yager.

Illustratie:Dilys de Jong

  Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier

Monica Lewinsky en Linda Tripp waren vriendinnen. In goed vertrouwen vertelde Monica Linda over haar verhouding met de toenmalige Amerikaanse president Bill Clinton. Linda Tripp nam de telefoongesprekken op en de rest is bekend. Hoogverraad? Tripp vond van niet en meende dat ze in het belang van haar land en haar vriendin handelde. Maar Monica Lewinsky zal daar wellicht anders over gedacht hebben. Hoewel uit onderzoek blijkt dat mensen met vrienden langer leven, gaat het met vriendschappen niet altijd over rozen.

Jan Yager:'Bij twee op de drie mensen is het vertrouwren beschaamd'

"Iedereen maakt het wel eens mee, dat een vriendschap in de weg zit", zegt Jan Yager (54), criminologe, sociologe en vriendschapdeskundige en heeft het in haar boek 'Als vriendschap pijn doet. Goede en slechte vrienden herkennen' (uitgeverij Kok) over 21 typen die waarschijnlijk negatief voor een vriendschap zijn. "Zelf heb ik ongeveer twintig jaar geleden te maken gehad met een zogenaamde indringer. Dat is iemand die geïnteresseerd lijkt in je leven. In het begin ben je gevleid, maar op een dag krijg je het idee dat de belangstelling van je vriend wel buitensporig groot en overweldigend is."

Therapeut

Toch wil Yager benadrukken dat de 21 typen niet louter negatief zijn. "Ieder heeft in min of meerder mate wel met die typen te maken. Verschil is of bepaald gedrag af en toe voorkomt of aan de lopende band. Neem het type van de therapeut: we willen allemaal graag dat onze vrienden luisteren, adviezen geven of de therapeut uithangen. Het wordt alleen irritant als iemand altijd suggesties aan de hand doet die je moet opvolgen."

Slechte ervaringen in vriendschappen is minder uitzonderlijk dan je zou denken en gaat volgens Jan Yager terug naar de relatie die je had met je ouders, broers en zussen. "Die bepaalt voor een belangrijk deel hoe je met je vrienden omgaat. Was er thuis sprake van competitie tussen broers en zussen, dan zal zich dat later ook kunnen uiten in vriendschappen. Net als dat een enig kind het misschien moeilijker vindt spullen te delen met vrienden."

Gemiddeld duurt het twee tot drie jaar voordat een kennis een goede vriend wordt en de vriendschap zich kenmerkt door steun, inlevingsvermogen, eerlijkheid, liefde, genegenheid, vertrouwen, loyaliteit en kameraadschap. Vriendschappen worden gevormd in een specifieke context, bijvoorbeeld school of werk. En ze spelen zich vaak af tussen mensen met dezelfde normen en waarden, dezelfde maatschappelijke status of talenten.

Tussen mannen- en vrouwenvriendschappen zit volgens de deskundige ook verschil. "Jongens en mannen hebben de neiging tot vriendschappen die gebaseerd zijn op van alles met elkaar doen, terwijl het uitwisselen van vertrouwelijke informatie en elkaar emotioneel steunen tot een minimum beperkt blijft. Meisjes en vrouwen neigen juist tot vriendschappen die gebaseerd zijn op gesprekken, emotionele steun en bekentenissen."

De meeste mensen hebben een of twee beste vrienden, vier tot zes goede vrienden en een paar oppervlakkige vrienden. Naar de gemiddelde duur van een vriendschap is geen onderzoek gedaan. Maar er is wel een aantal dingen wat een vriendschap op de proef kan stellen: verhuizing naar een andere stad, een nieuwe baan, een andere partner of een kind. "Een verandering is een test voor een vriendschap, maar het is ook een mooi filterproces: alleen vriendschappen die sterk genoeg zijn, kunnen het aan. En je kunt niet met de hele wereld goede vrienden zijn, dan zou je nergens tijd meer voor hebben."

Tastbaar

En dan hebben we het niet over de zogenaamde 'slechte vrienden' waar Jan Yager over rept in haar boek. Volgens eigen onderzoek heeft 68 procent van de mensen wel eens meegemaakt dat het vertrouwen ooit is beschaamd door een oppervlakkige of goede vriend. In haar boek somt ze er een aantal op: flirten of naar bed gaan met de partner van je vriend, conflicten over geld. En jaloezie, op iets materieels of tastbaars (geld, een partner, carrière), maar ook op dingen als aantrekkelijkheid of karaktereigenschappen.

Maar er bestaan natuurlijk ook goede vriendschappen. "Het is echt mogelijk om positieve vriendschappen te ontwikkelen. Als je vier prachtige vrienden hebt en eentje veroorzaakt problemen, hoeft dat niet een terugkerend iets te worden. En bij alle 21 vriendentypen die problemen kunnen veroorzaken, geef ik uitgebreid advies wat je moet doen als je wel de vriendschap in stand wil houden. Bijvoorbeeld heel simpel door het probleem bespreekbaar te maken."

De volgende 21 vriendentypes zullen waarschijnlijk negatief zijn of schade berokkenen

Bron: 'Als vriendschap pijn doet.
Goede en slechte vrienden herkennen'