De heer des huizes die 's avonds tevreden zijn pijp rookt terwijl hij de krant leest mag dan vroeger een vertrouwd beeld zijn geweest, vandaag de dag is het er voor de roker niet gezelliger op geworden. Zijn domein op de werkplek is teruggedrongen tot het 'rookhol'. Rookvrije cafés en restaurants zijn in opmars en op feestjes krijgt hij ongezouten kritiek over zich uitgestort. De laatste plek waar de roker ongestoord zijn gang kan gaan is zijn eigen huis. Maar als het eigen stekje gedeeld wordt met een niet rokende partner, lijkt ook deze laatste oase in rook op te gaan.

 Wilt u reageren op dit artikel, klik dan hier

"Ze kan nog zo leuk en aardig zijn, als ze rookt is dat voor mij reden genoeg een punt achter de relatie te zetten", zei Bert Tijhuis tegen zijn vrienden toen hij Marjon ontmoette, die zo'n 15 sigaretten per dag rookt. Inmiddels zijn ze acht jaar samen en al weer vier jaar getrouwd. "Ik dacht haar binnen een half jaar van het roken af te krijgen", zegt Bert die zelf nooit heeft gerookt. Hij kan er nu de humor van inzien, maar feit blijft dat hij er een grondige hekel aan heeft dat zijn vrouw rookt. "De rook en stank vind ik ronduit smerig." - Marjon houdt rekening met de gevoelens van Bert door alleen bij speciale gelegenheden, bijvoorbeeld wanneer er bezoek is, in de huiskamer te roken. Normaal gesproken staat zij in de tuin of in de keuken onder de afzuigkap. "Die gaat dan op de hoogste stand", grinnikt ze. Waardoor Bert, als hij in de kamer TV zit te kijken, op zijn beurt naar de afstandbediening grijpt om het geluid harder te zetten. - Afgezien van dit soort plagerijtjes plaatst Bert toch wel minstens een keer in de week een kritische opmerking. "Wees nou eens sterk en kap met die smerige sigaretten", zegt hij dan.

Vaak met averechts effect: Marjon: "Als hij erover begint, loop ik alvast de tuin in. Hij weet net zo goed als ik dat ik pas stop als ik daar zelf achter sta. Laatst vertelde een kennis mij nog: "Elke keer dat iemand zeurt, betekent dit dat ik een jaar langer doorrook."

"Bert kan mij niet van het roken afhelpen. Hij kan me een zwakkeling noemen, en af en toe voel ik dat ook zo", zegt ze, "maar de sigaretten smaken er niet minder lekker om."

Maar het verbieden zal Bert nooit doen: "Het is nu eenmaal een verslaving. Uiteindelijk ben je met zijn tweeën en is het een compromis."

Marjon is niet de enige die er gemengde gevoelens over het roken op na houdt. "Als ik morgen 50.000 gulden moest betalen om er vanaf te zijn, zou ik 't direct doen", zegt Marcel Greuel (31). Hij is roker sinds zijn vijftiende en rookt een pakje per dag. "Het is een ontzettend smerige verslaving, voor mijzelf en mijn omgeving. En dan hebben we het niet eens over de dassen en overhemden die je kunt weggooien omdat er brandplekken op zitten." Zijn vrouw Elise (30) heeft nooit gerookt. "Ik kan me daarom ook niet indenken hoe moeilijk het is om te stoppen."

Volgende maand wanneer zij hun eerste kindje verwachten, zal Marcel weer proberen te stoppen, net als vijf jaar geleden toen hij het zeven maanden volhield. Een lichtpuntje in de carrière van een roker noemt Marcel deze prestatie, waarvoor hij zelfs een 'antirook-bokaal' van zijn schoonouders in de wacht wist te slepen. "Deze staat nu op zolder, het is een wisselbokaal geworden", zegt Elise lachend.

In het begin van hun relatie acht jaar geleden rookte Marcel ook op de studentenkamer waar Elise toen woonde. "Als je elkaar net kent, ben je minder kritisch, maar naarmate je langer met elkaar omgaat, denk je 'wat vies eigenlijk, dat roken'." Een aantal keren is Marcel gestopt om haar een plezier te doen. Maar zonder succes. Toen Elise hem een hart onder de riem wilde steken door te zeggen hoe goed het ging reageerde hij nogal lauwtjes. Niet zo heel vreemd: "Later kwam ik erachter dat hij alweer met roken begonnen was", zegt Elise.

Iedere dag komt het roken op een of andere wijze wel ter sprake. Maar slechts een paar keer per jaar leidt dat tot een stevig gesprek. Hierover zegt Marcel: "Het is iedere keer weer vervelend ermee geconfronteerd te worden. Maar ze heeft altijd gelijk. Argumenten om te stoppen zijn er genoeg. Kort of lang erover praten brengt daar geen verandering in."

Want een al te grote rol gunnen zij het roken in hun relatie niet. "Je kunt het er wel iedere keer weer over hebben, maar daar wordt 't niet echt gezelliger op. Bovendien maak je het jezelf en elkaar dan wel erg moeilijk", zegt Elise.

Ook Willem (31) en Sandra (30) gaan zelden de discussie aan over het feit dat Willem rookt, een half tot heel pakje per dag. "Het heeft totaal geen zin om ruzie te maken, daardoor zal hij echt niet stoppen", zegt Sandra. Maar soms ergert zij zich wel. Bijvoorbeeld als ik Willem vraag om ons dochtertje te helpen bij het aantrekken van haar pyjama en dan zie dat hij eerst nog even rustig een trekje van zijn sigaret neemt." Waarop Willem grijnzend zegt: "Dat is toch zonde van het geld om die meteen uit te drukken."

Zwanger

Zelf heeft Sandra ook jarenlang gerookt, maar zij is gestopt toen ze zwanger werd van hun eerste kind. Uit solidariteit deed Willem met haar mee. Lang heeft dit niet mogen duren. Na elkaar drie dagen lang te hebben afgesnauwd werd Sandra het zat. "Ga maar weer roken", zei ze tegen Willem, "met de zwangerschap erbij is het al moeilijk genoeg." Ook al was Willem blij dat hij weer kon roken, tegelijkertijd voelde hij zich ook een slappeling. "Dat is de dubbele houding die ik ten aanzien van roken heb." Sandra beperkt haar kritiek tot plagerijen die 'toch een beetje gemeend zijn'.

Ook geeft ze regelmatig hints. "Maar dat hij die niet als zodanig opvat, is een ander verhaal."